Kwetsbare jongeren hebben de laatste jaren vaker designerdrug 3-MMC gebruikt, ondanks een landelijk verbod dat in 2021 inging. De populariteit van lachgas, dat onlangs ook werd verboden, nam af.
Dat concluderen onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Ten opzichte van de vorige meting is het gebruik van 3-MMC toegenomen en is het gebruik excessiever geworden. Het lachgasgebruik nam voor bijna de helft van de onderzochte groepen af.
Met de zogeheten Antenne Regiomonitor 2022-2023, uitgevoerd in opdracht van Verslavingskunde Nederland, hopen de onderzoekers meer inzicht te geven in ontwikkelingen van problematisch drugsgebruik bij kwetsbare jongeren. Een groep die doorgaans moeilijk te bereiken en dus te onderzoeken is, omdat ze zelden hun drugs laten testen en verblijven op plekken waar preventiewerkers niet komen. De jongeren kampen met uiteenlopende problematiek, bijvoorbeeld in het gezinsleven of in de criminaliteit. Ook kampt een aanzienlijk deel van hen met problematisch drugsgebruik.
Over de auteur
Jasper Daams is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Volgens Ton Nabben van de Hogeschool van Amsterdam is de Antenne een ‘spiegel’ van de onderzoeken die hij deed naar drugsgebruik in de uitgaansscene. ‘Daar gaat het veel meer om studenten en mensen met een theoretische opleiding. Hier is een aanzienlijk deel van de jongeren in problematische gezinnen opgegroeid, in slechte wijken met allerlei risicofactoren.’
Voor het onderzoek werd gesproken met professionals, zoals jongeren- en buurtwerkers, die in nauw contact staan met in totaal duizend jongeren verspreid over 29 groepen in tien provincies. De interviews met professionals werden afgenomen aan de hand van dezelfde vragenlijsten. Het onderzoek is niet representatief voor alle jongeren in Nederland, maar volgens Nabben wel voor wat zij omschrijven als risicojongeren.
Dat jongeren steeds meer 3-MMC gebruiken in het uitgaansleven, was al langer bekend. Uit cijfers die het Trimbos-instituut in februari publiceerde, bleek dat het gebruik ervan in het uitgaansleven ruim drie keer zo vaak voorkomt als in 2020. Nu blijkt dat de designerdrug, die voornamelijk in poedervorm wordt verkocht, ook onder risicojongeren aan een opmars bezig is.
Dat is goed te verklaren, zegt Toine Pieters, farmacoloog en wetenschapshistoricus van de Universiteit Utrecht. ‘3-MMC valt onder de goedkopere drugs, en uiteindelijk gaat het over jonge mensen, die vooral kijken naar de prijs’, zegt hij. ‘Problematisch aan het gebruik is dat het effect van relatief korte duur is, en dus bestaat de neiging onder jongeren om een aantal doses na elkaar te nemen.’
3-MMC werd in 2021 verboden. Dat dit verbod zich nog niet lijkt te vertalen in de cijfers, heeft volgens Pieters te maken met handhaving. ‘Het merendeel van de opsporing is gericht op cocaïne en methamfetamine, en op het oprollen van die laboratoria. MDMA staat ook op lijst 1 van de Opiumwet, maar dat wil niet zeggen dat er geen enorme hoeveelheden MDMA in omloop zijn.’
Hoopgevender zijn de conclusies over lachgas. Het gebruik van het narcosemiddel onder probleemjongeren is gedaald ten opzichte van het vorige HvA-onderzoek. De drug staat per 2023, de tweede helft van de onderzoeksperiode, op de Opiumlijst. Toch blijft lachgas populair bij risicojongeren en gebruiken zij het meer dan bijvoorbeeld ketamine en GHB.
Volgens farmacoloog Pieters kan de dalende populariteit te maken hebben met de enorme hoeveelheid negatieve aandacht die lachgas kreeg. ‘Er is enorm veel gedoe geweest op sociale media over de negatieve gevolgen van overmatig lachgasgebruik’, zegt hij. ‘Ziekenhuisopnames en zwaar neurologisch letsel zijn, terecht, enorm uitvergroot. Daarnaast is het ook een historisch gegeven dat drugsmodes komen en gaan.’
Uit de Regiomonitor komen meer verschillen naar voren ten opzichte van onderzoeken naar drugsgebruik in het uitgaansleven. Zo grijpen de risicojongeren al op jongere leeftijd naar drugs: de helft van de onderzochte risicojongeren is minderjarig. En ook de soorten drugs variëren. ‘In beide groepen worden veel middelen gebruikt, alleen is de diversiteit in de uitgaansgroep groter. Daar heb je ook veel zogenoemde ravers en psychonauten, mensen die experimenteren met nieuwe designerdrugs en psychedelica.’
Daarnaast brengt het onderzoek ook regionale verschillen in middelengebruik aan het licht, met een groter taboe op drugs in de dunbevolkte delen van het land. Zo scoort het gebruik van cocaïne hoog in ‘dorpen met een maritieme geschiedenis’, en wordt in plattelandsdorpen naast alcohol vooral speed en 3-MMC gebruikt. Ook de setting waarin drugs wordt gebruikt, verschilt. ‘We zien ook een link tussen werk en middelengebruik, dat vaak onderbelicht blijft’, zegt Nabben. ‘Zo zijn er jongeren die tijdens het stukadoren of fileren van vis weleens een snuif nemen. Of tijdens hun werk als vrachtwagenchauffeur, om wakker te blijven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant