Laten we het nog eens over genocide hebben. Hier in Nederland, dat bezet was door de nazi’s. Bijna een maand geleden werd het Nationale Holocaustmuseum geopend. In Amsterdam zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog circa 63 duizend Joden afgevoerd richting concentratiekampen en gaskamers, met medewerking van de Amsterdamse politie, het Amsterdamse Gemeentelijk Vervoer Bedrijf (GVB), de Nederlandse Spoorwegen - en God weet wie nog meer.
Amsterdam is ook de stad waar sommige buurtbewoners lang protesteerden tegen de komst van het meest indringende monument dat Nederland nu kent - het Holocaust Namenmonument. Daarop staan de namen van de 102 duizend Nederlandse Joden die door de nazi’s zijn vermoord. Not in my backyard, dat monument, was het sentiment.
En Amsterdam is dus de stad van het GVB dat, zoals bleek in De Verdwenen Stad, zelfs na de oorlog nog rekeningen wilde innen voor het deporteren van Joden. En nu? Het Nationaal Holocaustmuseum, gevestigd in de vroegere Hervormde Kweekschool, ligt tegenover de Hollandsche Schouwburg (ook een beruchte deportatieplaats), met daartussen een tramhalte. Deze krant sprak met Uri Gilad van Office Winhov, een van de ontwerpers van het museum.
Een citaat uit dat stuk: ‘Als je de tram ziet langsrijden, heeft dat ineens een andere lading. In het prijsvraagontwerp had Office Winhov de grijze straatstenen rond de tramhalte vervangen door witte, om de relatie tussen de school en de schouwburg zichtbaar te maken. Dat idee is helaas niet gerealiseerd; het gemeentelijk vervoersbedrijf vond het ‘ingewikkeld’, zegt Gilad.’
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ingewikkelder dan het innen van geld voor Jodendeportaties? Dit detail is een treffend symbool van onze Nationale Kleinheid. Tachtig jaar nadat de grootste misdaad in de geschiedenis zich onder onze neus voltrok, betonen we ons de ongevoelige, zielloze bureaucratische mierenneukers die we allang zijn geworden. En kiezen we de opening van het Nationaal Holocaustmuseum, bij uitstek een moment dat Nederlanders uitnodigt tot waardige stilte, bescheidenheid en vooral zelfreflectie - om te protesteren tegen de president van het land waar veel overlevers van de Holocaust zich nadien hebben gevestigd.
Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen en oprechte verontwaardiging van mensen die waardig en op gepaste afstand protesteerden. Of aan hun recht dit te doen. Maar dit museum gaat over wat bij óns gebeurde - en bij het protest is de grens met antisemitisme overschreden. ‘Juden raus’ en ‘rotjoden’ kreeg een 69-jarige Joodse vrouw te horen die haar naam niet durfde te noemen. Dat vermeldt onze reconstructie waarin verder Jaap Hamburger (Een Ander Joods Geluid) zich stort op de wezensvraag of het uitmaakt of er ‘kankerjood’ of ‘kankerzionist’ is geroepen.
Inmiddels heeft het GVB het boetekleed aangetrokken, gaat de tramhalte “Artis/Nationaal Holocaustmuseum” heten, en komen er ‘gedenktekens’ bij drie haltes waar Joden werden weggevoerd. Maar de schaamte blijft - over het GVB en over de opening.
Nationaal zelfbewustzijn is een apart fenomeen. Net nu we eindelijk de Nederlandse rol in de trans-Atlantische slavenhandel hebben ‘ontdekt’, en onze regenteske culturele elite de term Gouden Eeuw in de ban heeft gedaan, vergeten we de Holocaust en de Nederlandse rol daarin.
Vorig jaar was er een ‘controverse’ over een Holocaustpeiling onder tweeduizend Nederlanders in opdracht van de Claims Conference. Van de respondenten tussen de 18 en 40 jaar onderschrijft 6 procent dat de Holocaust een ‘mythe’ is, en 17 procent dat het aantal vermoorde Joden ‘sterk overdreven’ wordt. Bij elkaar dus in die leeftijdscategorie een groep van 23 procent ontkenners of sceptici.
Lesgeven over de Holocaust schijnt moeilijk te zijn op scholen. Waarom eigenlijk? We zijn het toch snel eens dat de moord op zes miljoen Europese Joden de ultieme racistische misdaad was? Maar het Nationaal Comité 4 en 5 mei moest met apart lesmateriaal komen om leraren hierbij ‘hulp te bieden’.
Experts zetten begrijpelijke vraagtekens bij de gebruikte methode van de Holocaustpeiling en de Volkskrant betuigde zelfs spijt erover bericht te hebben. De peiling werd ook elders gehouden. In Frankrijk waren de resultaten even bedroevend als hier, in Canada, Oostenrijk, het VK en de VS was het percentage ontkenners of sceptici veel lager. Gelukkig deugt het onderzoek niet, anders zou het nog lijken alsof wij zelf een probleem hebben. Wij, moreel verheven Nederlanders. Dat bestaat toch niet?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns