Na Zuid-Afrika schakelt nu ook Nicaragua het Internationaal Gerechtshof in wegens de vermeende Israëlische genocide in de Gazastrook. Duitsland moet het leveren van wapens aan Israël staken, vindt Nicaragua. Het geschil dient maandag en dinsdag voor het hof.
Het is de derde zaak met betrekking tot Israël waarover het hoogste VN-hof zich sinds begin januari buigt. Eerst eiste Zuid-Afrika ‘voorlopige maatregelen’ tegen Israël om te voorkomen dat het in Gaza het Genocideverdrag schendt. Een deel daarvan werd op 26 januari door het hof toegewezen.
Vervolgens nam het hof een verzoek van de Algemene Vergadering van de VN in behandeling om een ‘adviserende opinie’ te geven over de juridische gevolgen van de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden. Een oordeel daarover komt mogelijk dit jaar al. De definitieve uitspraak in de door Zuid-Afrika aangespannen zaak zal waarschijnlijk langer duren.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
Dat geldt ook voor de zaak die vandaag in Den Haag begint. Net als Zuid-Afrika echter heeft Nicaragua met spoed om voorlopige maatregelen gevraagd, een soort uitspraak in kort geding die moet voorkomen dat de situatie verergert terwijl de zaak loopt. Vermoedelijk is het Nicaragua vooral om die voorlopige maatregelen te doen, niet zozeer om het eindoordeel van de rechters.
Nicaragua wil dat Duitsland onmiddellijk zijn militaire hulp aan Israël opschort, ‘voor zover deze hulp kan worden gebruikt bij overtreding van het Genocideverdrag, het internationaal humanitair recht of andere dwingende rechtsnormen, zoals het recht op zelfbeschikking van het Palestijnse volk en het recht niet onderworpen te zijn aan een apartheidsregime’.
Verder eist Nicaragua dat Duitsland de financiële steun hervat aan UNRWA, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen. Duitsland en een aantal andere westerse landen (waaronder Nederland) schortten die steun in januari op nadat Israël twaalf UNRWA-medewerkers had beschuldigd van betrokkenheid bij de terreuraanval van Hamas op 7 oktober.
In zijn eindoordeel moet het hof, zo wil Nicaragua, vaststellen dat Duitsland zich niet houdt aan zijn verplichtingen uit het Genocideverdrag. Op grond van dat verdrag is Nicaragua in staat het Internationaal Gerechtshof in te schakelen.
Het land beroept zich echter ook op andere rechtsgronden, zoals de Geneefse Conventies over internationaal humanitair recht (oorlogsrecht). Het is de vraag of het hof zich bevoegd zal achten daarover te oordelen. De lat ligt wat dat betreft hoog.
Ook is het nog maar de vraag of de rechters de door Nicaragua gevraagde voorlopige maatregelen zullen treffen. Zij vonden het eerder niet nodig een staakt-het-vuren op te leggen; Israël mag dus vooralsnog zijn wapens blijven gebruiken. Waarom zou het andere landen dan verboden moeten worden die te leveren?
Ook staat het nog geenszins vast dat Israël genocide pleegt in Gaza. De rechters hebben het ‘aannemelijk’ geacht dat Zuid-Afrika goede redenen had om een zaak aan te brengen bij het hof. Veel media hebben dit geïnterpreteerd als zou het hof hebben gezegd dat het aannemelijk is dat Israël genocide pleegt. Dat is niet juist. Met nadruk stellen de rechters in hun uitspraak dat zij niet vooruitlopen op de inhoudelijke toetsing.
Wel is duidelijk dat de rechters de afgelopen weken zijn gaan schuiven in hun oordeel. Bij hun tussenvonnis van 28 maart had het niet veel gescheeld of een nipte meerderheid van de zestien rechters had wél voor een dwingend staakt-het-vuren gestemd. Een beslissing over het Nicaraguaanse verzoek wordt binnen enkele weken verwacht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant