Onderzoek in opdracht van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme Rabin Baldewsingh concludeert dat de overheid de mensenrechten van Roma, Sinti en andere woonwagenbewoners de afgelopen honderd jaar dusdanig heeft geschonden dat erkenning van hun leed door de Staat gepast is. De leden van deze gemeenschappen werden tientallen jaren door de overheid neergezet en behandeld als tweedegraads burgers.
Een woordvoerder van demissionair binnenlandminister Hugo de Jonge kan nog niet zeggen of excuses aan de woonwagenbewoners gepast zijn. "Daar zijn meer ministeries bij betrokken."
Het jarenlange beleid van de overheid om woonwagenbewoners in een keurslijf van 'gewone Nederlanders' en in 'stenen huizen' te dwingen, zie je nu terug in een tekort van zeker vierduizend staanplaatsen voor woonwagens.
De woordvoerder van het ministerie wijst in de reactie ook op het wetsvoorstel Versterking Regie op Volkshuisvesting, dat nu ter beoordeling bij de Raad van State ligt. "Als die wet erdoor komt, kan de minister gemeenten verplichten om meer woonwagenplaatsen te realiseren. Want de toename van slechts 49 tot nu toe vinden ook wij veel te klein."
In oktober schreef De Jonge in een brief aan de Tweede Kamer dat bijna 100 van de 342 Nederlandse gemeenten concrete plannen hebben voor in totaal 1.028 nieuwe standplaatsen voor 2030. "In dertig gemeenten is hiervoor al een locatie gevonden", zei de bewindspersoon.
Tot nu toe hebben gemeenten alleen een inspanningsverplichting om meer staanplaatsen te realiseren voor woonwagens. Dat vindt het ministerie dus te mager, laat het aan NU.nl weten.
Het College voor de Rechten van de Mens vindt de voortgang ook te mager. De onafhankelijke toezichthouder heeft woonwagenbewoners meermaals in het gelijk gesteld en geoordeeld dat er sprake was van discriminatie.
Dominic Teodorescu is een van de onderzoekers van het onderzoek in opdracht van Baldewsingh. De overheid werkt ook nu nog mee aan het stigmatiseren van Roma, Sinti en andere personen die zich rekenen tot woonwagenbewoners, stelt hij tegenover NU.nl.
"Sommige gemeenten organiseren bewonersbijeenkomsten wanneer ze extra woonwagenplaatsen overwegen", geeft de politiek geograaf een voorbeeld. "Daarmee voeden ze het vooroordeel dat woonwagenbewoners en hun cultuur controversieel zijn."
Sinds 2014 behoort de woonwagencultuur tot het immaterieel erfgoed van Nederland.
De schattingen van het aantal woonwagenbewoners in Nederland lopen uiteen van dertigduizend tot zeventigduizend. Politiek geograaf Teodorescu gaat aan de hoge kant zitten. "Veel personen wonen soms noodgedwongen in stenen huizen maar rekenen zich tot die groep."
Voor veel buitenstaanders lijken de wagens en caravans van woonwagenbewoners tegenwoordig op gewone huizen. Maar dat zijn ze niet. "Voor de woonwagenbewoners is het belangrijk dat hun wagen geen fundering heeft, geen stenen rijtjeshuis is, de vloer boven het maaiveld ligt met een opstapje voor de voordeur", zegt het Kenniscentrum immaterieel Erfgoed Nederland op de website.
Een deel van de woonwagenbewoners behoort tot de nomadische volken Roma en Sinti, die in 1420 in Nederland neerstreken. Maar verreweg het grootste deel behoort tot de zogenoemde Reizigers. Die zogenoemde 'Europese nomaden' hebben deels een Nederlandse achtergrond die teruggaat tot de zogenoemde Gouden Eeuw.
Nederland telt zo'n 1.150 woonwagenlocaties met ruim 9.300 staanplaatsen. Maar dat aantal voldoet bij lange na niet aan de behoefte.
Gemeenten moeten plekken aanwijzen waar woonwagens mogen staan. Dat proces verloopt vaak heel traag, als het er al van komt.
Sinds 2018 hebben gemeenten een inspanningsverplichting om het tekort aan staanplaatsen voor woonwagens op te lossen. Maar daar komt weinig van terecht: tot nu toe zijn er 49 staanplaatsen bijgekomen, terwijl de behoefte minimaal 4.000 is.
Voormalig minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst was tussen 2007 en 2010 verantwoordelijk voor het woonwagenbeleid. Ze stelt tegenover NU.nl dat in veel gemeenten de kennis over de achtergrond van de woonwagencultuur ontbreekt en daarmee ook de motivatie om meer staanplaatsen te realiseren.
"Bewustwording is dan ook de sleutel", zegt de voormalig burgemeester van Nijmegen. "En als dat niet helpt, in het uiterste geval, afdwingen via de Rijksoverheid."
Het naleven van bindende afspraken rond mensen met een beperking kost gemeenten ook moeite. Reden dat het ministerie van Binnenlandse Zaken Ter Horst eind 2022 invloog als bestuurlijk aanjager voor die groep. De oud-minister denkt dat een dergelijke kabinetsadviseur ook kan helpen om de (mensen)rechten van woonwagenbewoners sneller te waarborgen.
Afran schrijft over ongelijkheid in de maatschappij en koloniale geschiedenis. Lees hier meer verhalen van Afran.
Source: Nu.nl algemeen