Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: het is de vraag of Israëls imago in West-Europa en de Verenigde Staten ooit nog van het premierschap van Netanyahu zal herstellen.
Uit: 100 jaar de staat Israël (2048)
Destijds waren er mensen die 1993, het jaar dat de Oslo-akkoorden werden gesloten, een keerpunt noemden in de Israëlische geschiedenis. In 1994 kreeg de Israëlische premier Yitzhak Rabin samen met buitenlandminister Shimon Peres en de Palestijnse leider Yasser Arafat de Nobelprijs voor de Vrede. Zowel het Palestijnse Hamas als de rechtse oppositie in Israël mobiliseerde mensen tegen het vredesproces. Likoed-leider Benjamin Netanyahu liep voorop in demonstraties tegen Rabin in de vorm van een nagebouwde begrafenisstoet met doodskist en strop. In 1995 werd Rabin vermoord door een extremistische jongeman die daarin had meegelopen. Na die moord schoot Likoed in de polls omhoog.
In de rubriek Op het tweede gezicht schrijft Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman wekelijks op scherpe en satirische wijze over een buitenlands nieuwsonderwerp. Lees hier het protocol van de Volkskrant.
Een werkelijk keerpunt in de Israëlische geschiedenis was, achteraf gezien, het jaar 1996, toen Netanyahu voor het eerst aan de macht kwam. Met hem deed een cynisme zijn intrede dat de politieke cultuur van Israël veranderde. Ook vóór Netanyahu hadden haviken en hardliners het Israëlische premierschap bekleed. Die erkenden echter altijd de grenzen van hun persoonlijke macht en behielden respect voor de Grondwet. Netanyahu daarentegen was tot akkoorden met extremistische, godsdienstwaanzinnige en antirechtsstatelijke partijen bereid om de macht te kunnen behouden. In de dertig jaar na 1996 werd de Israëlische politiek door hem overheerst.
Zelfs de grootste haviken onder Netanyahu’s voorgangers snapten dat de Palestijnen simpelweg met veel te veel zijn om ze ooit te kunnen verjagen of weg te stoppen in openluchtgevangenissen achter enorme hekken. Netanyahu echter leek in de Palestijnse kwestie géén ander motto te hanteren dan de Servische leider Milosevic in de Joegoslavische oorlogen: ‘Wij zijn de sterkste partij.’ In die optiek is militaire superioriteit het enige dat ooit telt. Netanyahu’s vertrouwen in Israëls overmacht was zo robuust dat het vredesproces stopte voor het was begonnen – en werd geopteerd voor een strategie waarin Hamas heimelijk werd versterkt ten faveure van Palestijnen die tot de dialoog bereid waren. In de woorden van de Israëlische schrijver Etgar Keret: ‘Netanyahu wist dat hij met een machtig Hamas, dat Israël van de kaart wil vegen, altijd een excuus had om een Palestijnse staat tegen te houden.’
Het heimelijk versterken van Hamas wreekte zich in de ochtend van 7 oktober 2023, toen Hamas in Israël dood en verderf zaaide. Netanyahu, trouw aan zijn motto ‘Wij zijn de sterkste’, reageerde met een offensief waarin heel Gaza in puin werd gelegd. Tienduizenden Palestijnse burgers kwamen om het leven; overlevenden werden getroffen door hongersnood. De beelden schokten de wereld als nooit tevoren. En terwijl enkele tientallen Hamasleiders werden gedood, werden er honderden nieuwe Hamasleiders gekweekt voor de toekomst.
Het imago van Israël had vóór 7 oktober 2023 in Europa en de Verenigde Staten al forse schade opgelopen, maar kelderde in de maanden daarna naar een historisch dieptepunt. Eind maart 2024 gebeurde uiteindelijk wat niemand ooit voor mogelijk had gehouden: de Verenigde Staten gebruikten in de VN-Veiligheidsraad voor het eerst géén veto tegen een resolutie voor een onmiddellijk staakt-het-vuren in Gaza. Er zijn nog steeds mensen die geloven dat Netanyahu in Gaza het belang van Israël voor ogen had. Maar deze politicus stond bekend om zijn oog voor zijn eigenbelang. Vóór 7 oktober wankelde zijn positie. De Gaza-oorlog bood hem kans zijn macht te verlengen. Tekenend was zijn reactie op nieuwe grote demonstraties tegen zijn bewind in het laatste weekeinde van maart 2024. In een tv-toespraak verklaarde hij dat een leiderschapswisseling in tijden van oorlog, ‘zo kort voor de overwinning’, niet goed zou zijn voor Israël. Netanyahu was de facto anti-Israël.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant