De Nederlandse regering heeft het beleid voor asielzoekers uit Jemen aangescherpt. Dat leidt tot hevige beroering onder Jemenieten die in de asielprocedure zitten. Zij vrezen te worden uitgezet. ‘Jemen is niet veilig.’
Onder Jemenieten in Nederland is grote onrust ontstaan over een aanscherping van het landenbeleid door demissionair staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid). Gevluchte Jemenieten kunnen niet langer automatisch op asiel rekenen, maar moeten individuele omstandigheden aanvoeren waaruit blijkt dat ze in eigen land gevaar lopen. De deur voor het terugsturen van uitgeprocedeerde asielzoekers gaat daarmee op een kier, zonder dat precies duidelijk is welke groepen dat risico lopen.
Woensdag togen zo’n honderd Jemenieten naar Den Haag met vlaggen en briefjes met daarop de woorden: ‘Jemen is niet veilig.’ Anderen hielden foto’s omhoog van het Nederlandse marineschip dat sinds kort in de Rode Zee ligt om drones en raketten uit de lucht te schieten. Ze vinden het vreemd dat het demissionaire kabinet enerzijds deelneemt aan de Amerikaanse coalitie die het land bombardeert en tegelijk besluit dat Jemen veiliger is geworden. Het gekozen moment voor de beleidswijziging ‘had niet beroerder kunnen zijn’, zo vermeldt een protestbrief die ze aan de Tweede Kamer hebben gestuurd.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa.
‘Dit is een schokkend besluit dat alleen maar tot onduidelijkheid leidt’, zegt de 32-jarige Mugahed Sarhan aan de telefoon. Sarhan ondertekende de protestbrief als voorzitter van een vereniging voor Jemenieten in Nederland. Zelf heeft hij asiel gekregen, maar voor honderden landgenoten geldt dat nog niet. ‘Voor hen is dit een mentale klap. Ze vragen zich allemaal af: wordt Jemen nu als veilig beschouwd?’
Dat laatste is nadrukkelijk niet het geval. In de Kamerbrief die demissionair staatssecretaris Van der Burg (VVD) op 18 maart verstuurde, staat dat er nog steeds sprake is van ‘willekeurig geweld’ in Jemen – volstrekt onveilig dus. Wel moeten asielzoekers voortaan aannemelijk maken dat zij daarbij persoonlijk een ‘reëel risico’ lopen. Hun asielverzoeken zullen niet langer versneld worden behandeld.
Martijn van der Linden, woordvoerder van Vluchtelingenwerk, zegt dat de aanscherping in een ‘trend’ past. ‘In Den Haag is veel politieke druk ontstaan om het inwilligingspercentage bij asielverzoeken omlaag te krijgen. Voor mensen uit Jemen lag dat percentage hoog, dus wordt nu geprobeerd dat omlaag te krijgen. Maar dat percentage zegt feitelijk niets over hoe streng of soepel het asielbeleid is. Dit is pure spierballentaal.’
Van der Burg beroept zich op het zogeheten ambtsbericht over Jemen dat jaarlijks wordt opgesteld door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat dateert van kort voor de huidige Gaza-oorlog, en vermeldt een ‘aanzienlijke’ afname van geweld sinds het laatste staakt-het-vuren (april 2022) tussen de Houthi-regering en een coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië. Dat bestand is sindsdien nog steeds van kracht, maar geldt als fragiel. Bij steden als Marib en Ta’iz wordt geregeld gevochten, en sinds 7 oktober, toen de strijd tussen Israël en Hamas oplaaide, houden waarnemers rekening met een nieuwe geweldsescalatie.
Na tien jaar burgeroorlog is Jemen verscheurd in grofweg twee delen: het zuidelijke onder controle van de internationaal erkende regering in Aden, het noordelijke onder dat van de fundamentalistische Houthi-beweging in de hoofdstad Sana’a. Het onveiligst is het noorden, zeker sinds de Houthi’s de Gaza-oorlog hebben aangegrepen als propagandamiddel. Naar eigen zeggen hebben ze 70 duizend nieuwe strijders geronseld, onder wie een groot aantal minderjarigen. Critici worden monddood gemaakt, lhbti’ers veroordeeld tot doodstraffen variërend van kruisiging tot steniging.
‘Dit besluit moet wel gebaseerd zijn op incomplete informatie’, aldus een 39-jarige Jemeniet die uit angst voor represailles anoniem wil blijven. Hij ontvluchtte de repressie van de Houthi’s en kwam via een omweg in Nederland. In een asielzoekerscentrum wacht hij al maanden op zijn tweede onderhoud met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Nu Nederland steun geeft aan de Amerikaanse bombardementen en deelneemt aan de maritieme missie tegen de Houthi’s, lopen Jemenieten in zijn beleving nog meer gevaar. ‘Als je uit zo’n land terugkeert, zullen ze dubbel zo achterdochtig zijn en niet aarzelen om je te liquideren.’
Vermoedelijk hoeven mensen zoals hij zich geen zorgen te maken. In een recente nota schrijft het ministerie van Buitenlandse Zaken het Houthi-gebied ‘in toenemende mate als een politiestaat’ te beschouwen. ‘In deze gebieden is er sprake van talibanisering.’ De IND schrijft op zijn website dat asielzoekers uit risicogroepen (zoals activisten, journalisten, lhbti’ers) nog steeds recht zullen hebben op asiel. Ook gaat de dienst eerder verleende asielvergunningen niet opnieuw beoordelen. Sarhan, de voorzitter van de Jemenitische gemeenschap, zegt niettemin dat hij overweegt naar de rechter te stappen. Voor het zover is, wil hij eerst een eventuele reactie van de Tweede Kamer afwachten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant