Derdelanders zijn migranten die in Oekraïne woonden op het moment van de Russische invasie. Zij hebben geen Oekraïens paspoort, maar een tijdelijke verblijfsvergunning voor Oekraïne.
Net als veel Oekraïners zijn ze gevlucht toen daar de oorlog begon. Eenmaal in Nederland kregen ze dezelfde behandeling: ze werden opgevangen door gemeenten en hoefden geen asiel aan te vragen.
Maar afgelopen zomer kwam daar verandering in. Demissionair staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) besloot dat gemeenten vanaf maart dit jaar geen derdelanders meer hoeven op te vangen.
Een aantal mensen uit deze groep was het hier niet mee eens en stapte naar de rechter. "Daar hebben ze allemaal hun eigen reden voor", vertelt Sanne Oving. Als binnenlandverslaggever bij NU.nl heeft ze zich vastgebeten in dit onderwerp. "Sommigen hebben inmiddels een baan gevonden of een sociale kring opgebouwd."
Maar waarom wil staatssecretaris Van der Burg de derdelanders weg hebben? "Nederland was, vergeleken met andere Europese landen, al relatief galant door derdelanders onder dezelfde regeling te laten vallen als Oekraïense vluchtelingen. Volgens het demissionaire kabinet hebben derdelanders een veilig land om naar terug te keren. Bovendien begon onze opvang voor Oekraïners vol te raken."
De behandelde rechtszaken leidden tot verschillende uitspraken. Zo oordeelden de rechtbanken in onder andere Rotterdam en Zwolle dat gemeenten derdelanders mogen uitzetten. Maar de rechtbanken in Roermond, Haarlem en Den Bosch vinden dat ze voorlopig in de opvangcentra mogen blijven.
Dat leidde ertoe dat sommige gemeenten besloten derdelanders uit de opvangcentra te zetten, terwijl dat in andere gemeenten niet gebeurde.
Het wordt nog chaotischer. De Raad van State, de hoogste bestuursrechter van ons land, besloot dinsdag in zes zaken dat de derdelanders voorlopig nog het recht hebben om opgevangen te worden. Dat komt doordat de hoogste rechter van Europa zich over deze zaak gaat buigen.
Tot die tijd mogen alle derdelanders die een rechtszaak hebben aangespannen blijven, oordeelt de rechter. Maar staatssecretaris Van der Burg blijft vasthouden aan zijn besluit: van hem mogen gemeenten de opvang beëindigen.
Op dit moment telt Nederland zo'n 2.500 derdelanders. Voor zeker 550 van hen heeft de rechter bepaald dat ze voorlopig mogen blijven. Het is niet bekend hoeveel nog in een opvanglocatie verblijven, hoeveel er op straat zijn gezet en hoeveel een verblijfsvergunning of asiel hebben aangevraagd.
Midden maart waren al ongeveer 850 derdelanders met hulp van de overheid teruggekeerd naar hun land van herkomst. Ze kregen bijvoorbeeld geld om vliegtickets te boeken en begeleiding naar het vliegveld.
De meeste derdelanders komen uit Nigeria, Marokko en Algerije. "Maar het is een heel diverse groep. Er zitten ook mensen tussen die bijvoorbeeld afkomstig zijn uit Turkije of India", vertelt Oving.
Ze waren in Oekraïne om te werken, bijvoorbeeld in de ICT-sector, of volgden daar een opleiding. Toen de oorlog uitbrak en Oekraïne onveilig werd, besloten ze niet terug te keren naar hun land van herkomst. Ze vluchtten onder andere naar Nederland. Het is moeilijk om precies te weten waarom, zegt Oving.
"Maar het was heel chaotisch en iedereen vluchtte zomaar de grens over. De meeste mensen uit Oekraïne belandden in een nabijgelegen Europees land. Sommige mensen bewogen mee met de vluchtelingenstroom, maar er zullen ook mensen zijn die bewust naar Nederland zijn gekomen."
Source: Nu.nl algemeen