Voor het eerst zwicht premier Netanyahu voor druk van de VS: Israël gaat meer hulp toelaten tot de Gazastrook. Het is Biden menens, na de Israëlische aanval op World Central Kitchen. Precies een half jaar na 7 oktober staat Israël geïsoleerder dan ooit.
Het moet een pittig telefoongesprek zijn geweest. Kort nadat premier Netanyahu donderdag een half uur van gedachten had gewisseld met president Biden, belegde hij een kabinetsberaad over maatregelen die hij tot dan pertinent had geweigerd te nemen.
Netanyahu ging om. Israël gaat meer hulp toelaten tot de Gazastrook, zo werd vrijdagochtend vroeg in Jeruzalem bekendgemaakt. De grensovergang Erez wordt heropend en Israël staat leveringen toe vanuit Jordanië en via de haven van Ashdod, iets boven Gaza.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
Het is Biden menens, en kennelijk is dat tot Netanyahu doorgedrongen. Niet eerder waren de woorden vanuit het Witte Huis jegens Israël zo hard, en niet eerder hadden ze zoveel effect op de Israëlische leider, die tot dan steeds de schouders had opgehaald over Amerikaanse vermaningen.
Precies daarom drukte Biden zijn gesprekspartner kennelijk op het hart dat nu niet te doen. ‘Er moet consistentie zijn tussen wat Israël zegt en wat het doet’, zei Witte Huis-woordvoerder John Kirby na afloop van het gesprek.
Ook maakte Kirby duidelijk wat er voor Israël op het spel staat, in woorden die later werden herhaald door minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken: ‘Als Israël zijn beleid niet substantieel wijzigt, zullen wij ons beleid moeten veranderen.’ Tot dan was Bidens mantra dat Amerika Israël hoe dan ook blijft steunen.
Niet duidelijk is of Washington de Israëlische beleidswijziging voldoende vindt. Dat moet blijken uit Israëls daden, niet uit woorden alleen. ‘Het bewijs zit echt in de resultaten, de komende dagen en weken’, zei Blinken vrijdag.
Aan één eis heeft Israël zeker nog niet voldaan. Biden vertelde Netanyahu dat een ‘onmiddellijk staakt-het-vuren’ in ruil voor de gijzelaars ‘essentieel’ is.
Ook dat was nieuw. De Veiligheidsraad had op 25 maart dan wel opgeroepen tot een staakt-het-vuren en die resolutie was – voor het eerst – niet getroffen door een Amerikaans veto, maar dat behelsde geen expliciete oproep van de VS aan Israël met vechten te stoppen. Washington onthield zich van stemming.
De Amerikaanse aanscherping komt na de Israëlische aanval maandag op een konvooi van World Central Kitchen, waarbij zeven hulpverleners omkwamen. Biden toonde zich geschokt. In het Witte Huis leeft ‘groeiende frustratie’ over Israëls gedrag, zo liet hij weten. Dat het om westerse hulpverleners ging, gaf de internationale toorn een schril toontje; om dode Palestijnse hulpverleners was nooit een kik gegeven.
Zulke incidenten komen nu eenmaal voor in tijden van oorlog, reageerde Netanyahu, maar met een ‘waar gehakt wordt vallen spaanders’ – een sentiment dat ook leeft bij veel Israëlische burgers – komt Israël op het wereldtoneel niet meer weg. Daarvoor zijn er in Gaza al te veel spaanders gevallen. En is er te veel gehakt.
Welke koerswijziging Biden voor ogen heeft, mochten de Israëliërs de daad niet bij het woord voegen, daar liep Kirby niet op vooruit. Wellicht veelbetekenend benadrukte hij dat het pakket van 16,6 miljard euro aan wapenverkopen aan Israël dat Washington deze week goedkeurde al lang in de pijplijn zat en ‘niets te maken heeft met het huidige conflict’.
Dat conflict begon zondag een half jaar geleden, toen Hamas vanuit Gaza zijn terreurbrigades in Zuid-Israël losliet. Het Israëlische leger sloeg hard terug, met een operatie die volgens premier Netanyahu zal leiden tot een ‘totale overwinning’.
Is die al in zicht? Geenszins. Integendeel, Netanyahu kreeg onlangs diverse nederlagen te incasseren, ook al viel dat niet af te leiden uit de martiaal-triomfantelijke verklaringen die hij dagelijks de wereld in laat sturen.
Ten eerste was daar op 25 maart de resolutie van de Veiligheidsraad. Drie dagen later bleek dat het Internationaal Gerechtshof nog maar een vingerknip verwijderd is van een bevel tot staakt-het-vuren. Aan zijn thuisfront kreeg Netanyahu te maken met de grootste protesten tegen hem sinds 7 oktober en met de oproep, ook vanuit zijn eigen oorlogskabinet, tot verkiezingen in september. Daarna volgde het drama met World Central Kitchen en de reactie van de VS.
Israël staat internationaal steeds verder geïsoleerd, en het lijkt Netanyahu c.s. weinig te kunnen schelen. Het satirische Israëlische tv-programma Eretz Nehederet had deze week een grappige versie van We Are the World, het lied van Live Aid, getiteld Without the World. Een voor een zongen de typetjes (Netanyahu’s ministers) een regel. Strekking: een middelvinger naar de wereld.
Maar zo makkelijk gaat dat niet. Wereldwijd leeft het besef dat zelfbeschikking van het Palestijnse volk niet opnieuw 75 jaar in de wacht kan worden gezet. De Gazaoorlog heeft de dimensies van het Israëlisch-Palestijns conflict veranderd. Als 33 duizend Palestijnse doden de prijs is die betaald moet worden voor duurzame veiligheid in de regio, dan is het ontmantelen van nederzettingen op de Westoever een peulenschil.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant