Het gaat om een vrijwillige "brede beëindigingsregeling" voor boeren. De regeling moet gaan gelden tussen 2025 en 2029, heeft demissionair minister Piet Adema (Landbouw) vrijdag aan de Tweede Kamer laten weten.
Adema noemt het "essentieel" dat het aantal dieren wordt verkleind. De bewindsman somt op voor welke opgaven de landbouw de komende jaren staat: het verlagen van de stikstofuitstoot, het halen van de klimaatdoelen voor de veehouderij in 2030, het verlagen van de mestproductie om de acute mestcrisis af te wenden en een bijdrage aan een betere waterkwaliteit.
Nederlandse boeren mogen al jarenlang meer mest uitrijden dan andere Europese boeren, zolang de waterkwaliteit daardoor niet achteruitgaat. Dat komt doordat ze van de Europese Unie een uitzonderingspositie hebben gekregen: een derogatie.
In 2022 maakte Brussel bekend dat dit voordeel per 2026 gaat verdwijnen, omdat de waterkwaliteit in Nederland juist verslechtert. In mest zit stikstof en fosfaat. Die stoffen kunnen het oppervlakte- en grondwater vervuilen.
Daardoor blijven boeren nu met hun mest zitten en moeten ze dat laten afvoeren. Dat is alleen veel duurder dan het over je land uitrijden. Met name kleinere agrarische bedrijven gaan dat financieel voelen. De mestmarkt is al overspannen. Dat leidt tot hoge kosten waarbij kleine boeren moeten opboksen tegen grote bedrijven.
Bedrijven die met financiële hulp van de overheid stoppen, mogen niet ergens anders opnieuw beginnen. "De productierechten van deelnemende bedrijven worden doorgehaald", schrijft Adema.
Deze brede opkoopmaatregel komt naast de al bestaande uitkoopregelingen voor de zogenoemde piekbelasters vlak bij kwetsbare natuurgebieden. Die zijn bedoeld om de stikstofuitstoot te verlagen.
Daar heeft het kabinet al 1,8 miljard euro voor uitgetrokken. Dat geld komt uit het transitiefonds (stikstoffonds). Tot en met 2030 is er nog ruim 4 miljard euro beschikbaar voor beëindigingsregelingen. De plannen worden de komende tijd verder uitgewerkt. Op Prinsjesdag in september moet duidelijk zijn wat de precieze kosten zijn.
Adema benadrukt dat het niet alleen om uitkopen gaat. Zo wordt de subsidie voor het behoud van grasland verder opgeschroefd. Gras is goed voor de waterkwaliteit omdat het meer stikstof vasthoudt dan bijvoorbeeld mais. Daarmee komt er minder stikstof in het water terecht.
De subsidie bestaat sinds 2023. Het kabinet heeft hier maximaal 130 miljoen euro voor beschikbaar gesteld. Het doel is om zoveel mogelijk grasland te behouden.
Ook kijkt het kabinet naar een voermaatregel voor melk- en rundvee. Het idee is dat er met minder ruw eiwit in het voer ook minder stikstof (ammoniak) in de mest zit. Het wordt geen verplichting voor veehouders, boeren mogen het zelf toepassen. Een eerdere voermaatregel van het kabinet sneuvelde vroegtijdig omdat die te weinig stikstofreductie opleverde.
Verder is de hoop gevestigd op het middel Renure, een kunstmestvervanger die voor minder stikstofuitstoot zorgt. De Europese Commissie ziet hier ook toekomst in en laat het middel binnenkort toe op de markt.
De trits aan maatregelen is tegen het zere been van de formerende partijen PVV, VVD, NSC en BBB. Zij vroegen Adema juist een pas op de plaats te maken met nieuwe voorstellen zolang de formatie nog bezig is. Het opkopen van boeren is volgens hen ook niet de oplossing voor een mogelijke mestcrisis. De vier partijen willen geen uitbreiding van uitkoopregelingen tijdens het formeren.
Maar er is geen tijd te verliezen, schrijft Adema. "Voor de situatie die gedurende vele decennia is ontstaan, zijn geen eenvoudige of pijnloze oplossingen, om de balans tussen mestproductie en mestplaatsing te herstellen."
Ook hoeven de partijen niet te rekenen op coulance vanuit Brussel, schrijft Adema. De Europese Commissie heeft duidelijk aan Nederland laten weten dat er "geen enkele ruimte" is om de regels rondom de derogatie te versoepelen. De afspraak was dat de waterkwaliteit zou verbeteren, en dat is niet gebeurd.
"Ik wil helder zijn dat er daarmee nu geen perspectief is op een nieuwe of aangepaste derogatie, om geen valse hoop te bieden aan de sector", stelt de bewindsman.
Source: Nu.nl algemeen