Bij de geruchtmakende klimaatzaak tussen Milieudefensie en Shell is een vrijwel onbekende derde partij aangeschoven: Milieu en Mens. Wie zit er achter deze stichting uit klimaatsceptische hoek, die zich voor de rechter niet als klimaatsceptisch wil presenteren?
Vergis je niet, zegt Gert Reedijk – klinisch psycholoog, voormalig kandidaat-Kamerlid van Forum voor Democratie en voorzitter van stichting Milieu en Mens – aan de telefoon. ‘Wij zijn niet de bijwagen van Shell.’
Die indruk zou je kunnen krijgen, omdat de stichting zich aan de zijde van de oliereus heeft gevoegd, zoals dat in juridische termen heet. De advocaat van Milieu en Mens (M&M) mag daarom een woordje meespreken in een van de meest spraakmakende rechtszaken van het jaar: die tussen Shell en Milieudefensie.
Shell is in hoger beroep gegaan om een historische uitspraak uit 2021 ongedaan te maken. De Haagse rechter droeg het concern toen op om zijn CO₂-uitstoot voor het einde van dit decennium met 45 procent te verminderen. Het was een eclatante overwinning voor Milieudefensie, die de zaak had aangespannen. Nationale en internationale media volgen de zittingen van het hoger beroep, dat deze week is begonnen, op de voet.
En op dat fel beschenen podium staat dus prompt die kleine, goeddeels onbekende stichting. Wat wil ze? En waar komt ze vandaan?
Over de auteur
Niels Waarlo is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over duurzaamheid en de circulaire economie.
Milieu en Mens zegt te spreken namens burgers en bedrijven die vrezen voor onbetaalbare energierekeningen en Nederlands welvaartsverlies. De stichting bestrijdt dat Milieudefensie opkomt voor het algemeen belang. Bovendien vindt ze dat het aan de politiek is om bedrijven te dwingen tot klimaatbeleid, niet aan de rechter.
Op haar beurt komt M&M weer voort uit Stichting Luister, waar Reedijk ook bij betrokken is. Volgens de eigen website zet Luister zet zich in voor ‘mensen met visies, ideeën of praktische werkwijzen die in de mainstreammedia weinig aan bod komen’. Zo organiseerde ze een debat over de wenselijkheid van een Nexit.
De oprichting van M&M in 2022 vond plaats nadat Luister was benaderd door wetenschapsjournalist Marcel Crok en jurist Lucas Bergkamp van de uitgesproken klimaatsceptische stichting Clintel, zegt Reedijk. Zouden ze samen ‘noodzakelijk tegengas’ kunnen bieden tegen ‘klimaatpolitiek via de rechter’, zoals Crok het op LinkedIn verwoordde?
Alleen werden de twee stichtingen het niet eens over de aanpak, schetst Reedijk. Waar Clintel de noodzaak van klimaatmaatregelen in de rechtszaal ter discussie wilde stellen, leek hem dit onhaalbaar. Inderdaad bepaalde de rechter afgelopen zomer dat Clintel zich niet in de zaak mocht mengen, mede omdat er tussen Shell en Milieudefensie ‘geen geschil bestaat over de stand van de wetenschap’.
M&M mocht wel meedoen, als zelfbenoemd vertegenwoordiger van ‘bezorgde energiegebruikers’. En waar Shell zich expliciet wil ‘distantiëren van de anti-wetenschappelijke overtuigingen over klimaatverandering van Clintel’, staat het ‘neutraal’ tegenover M&M. ‘Het biedt ook een kans om verschillende standpunten en argumenten te horen in de klimaatzaak’, aldus een woordvoerder.
Dit neemt niet weg dat ook betrokkenen bij Milieu en Mens grote vraagtekens plaatsen bij de ernst van klimaatverandering en de rol van de mens. Zo zat secretaris Ria Caspers eerder in het bestuur van Clintel. Reedijk zei in een interview met het alternatieve YouTube-kanaal Blckbx te vinden ‘dat het klimaatcatastrofisme bijna psychotische vormen aanneemt’.
‘Het narratief over klimaatverandering is te dominant’, verklaart de voorzitter aan de telefoon. ‘Het is al zo ver dat ze in Davos, bij het World Economic Forum, Greta Thunberg opvoeren als rolmodel voor alle mensen. Door die mate van propaganda kunnen wij niet heen breken.’
Hij gooit het met Milieu en Mens dus over een andere boeg, maar scepsis over klimaatverandering blijft een persoonlijke drijfveer om zich met de stichting bezig te houden, geeft hij toe. Dat terwijl hij zelf lid is van Milieudefensie; plasticsoep en de eindigheid van fossiele brandstoffen gaan hem wél aan het hart, zegt hij.
Bij M&M is een handjevol vrijwilligers betrokken. Advocaat Doeko Bosscher, die het woord voert in de rechtszaal, werkt ‘uit ideële overwegingen’ voor een gereduceerd tarief. Niettemin is de stichting volgens Reedijk grofweg 70 duizend euro kwijt aan de zaak.
Dat geld is louter afkomstig van particuliere donateurs, zegt hij. Grotendeels tientjeswerk, al was er ook een oud-ceo uit zijn persoonlijke netwerk die 1.000 euro neertelde en zelfs een man die 15 duizend euro doneerde. Over hem wil Reedijk alleen kwijt dat het gaat om een kennis uit zijn tijd bij Forum voor Democratie. Reedijk werd in 2018 geroyeerd, als prominente pleitbezorger voor meer democratie in de partij. Ook de grote donateur zit volgens hem niet meer bij Forum.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant