Van de wereld heet het nieuwe, vierdelige BNNVara-programma dat verhalen vertelt over jongeren die door drank of drugs om het leven zijn gekomen. Een ultragevoelig onderwerp, dat maximale prudentie vergt van de samenstellers. De eerste aflevering ging woensdag over de Brabantse Isa, die op 18-jarige leeftijd stierf na xtc-gebruik.
Haar nog jonge (school)vriendinnen, vader, moeder, zus en broer vertellen openhartig over het hoogbegaafde meisje. Over de twee karakters die in haar leken te schuilen. Thuis rustig, maar een feestbeest bij het uitgaan. Met haar vriendinnen ging ze in oktober 2022 naar een dancefestival. Ze nam vier keer ‘een kwartje’ xtc, een pilletje in de vorm van een doodskop, raakte in coma en werd hersendood verklaard. De reconstructie van dat drama is huiveringwekkend en hartverscheurend.
De nabestaanden richten met hun getuigenissen een ontroerend monumentje op voor Isa, die, aldus haar moeder, ‘het leven heeft geleid dat zij wilde leven, al was het maar kort’. Zonder dat het expliciet wordt benoemd, is dit portret natuurlijk ook een waarschuwing aan feestende jongeren, van wie (aldus de makers) 44 procent weleens xtc gebruikt.
Met een snelle montage en een vrijwel constante beat onder de beelden richt Van de wereld zich nadrukkelijk op jongeren. Prima, maar aan andere aspecten van de gekozen vertelvorm kleven wel bezwaren. Vooraf wordt de kijker gewaarschuwd dat ‘dit verhaal wordt ondersteund met archiefmateriaal en gedramatiseerd beeld’. Het onderscheid tussen gefictionaliseerde en waarachtige beelden wordt evenwel geen moment duidelijk gemaakt. Soms kan de kijker dat wel raden, maar op andere momenten is het gissen of je bijvoorbeeld naar smartphonefilmpjes uit Isa’s vriendinnenkring kijkt, of naar geënsceneerde beelden.
De bedoeling van de makers is vast goed – met infotainment jongeren verleiden het programma uit te kijken – maar de aflevering is minder geslaagd vanuit het oogpunt van journalistieke betrouwbaarheid, waarbij gestreefd zou moeten worden naar een strikte, glasheldere scheiding tussen fantasie en werkelijkheid. En wat bedoelen de makers met de disclaimer dat er ‘archiefmateriaal’ wordt gebruikt? Wát dan? En uit welk archief?
Met name de reconstructie van Isa’s laatste uren zijn beklemmend. Een vriendin gaat met het volgende idee naar het ziekenhuis: ‘Maat, je moet erbovenop komen, niet zo lang blijven liggen.’ En een andere: ‘Ik besefte dat we afscheid namen, dat dit de laatste keer was dat we haar zagen toen ze nog ademde.’ Verhalen die de kijker ook bij de keel grijpen zonder shots van het blauwe zwaailicht van een ambulance in een woonwijk, of een schimmenspel om Isa’s verstijving door watervergiftiging te illustreren.
Van de wereld heeft geen aftiteling, en ook op de site van BNNVara kon ik niet achterhalen wie het programma heeft gemaakt. Slordig dat de namen van de samenstellers niet worden genoemd. Met alle denkbare kritiek op hun werkwijze, ze verdienen wél credits.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant