Palestina vraagt het lidmaatschap van de Verenigde Naties aan. Op het moment is Palestina slechts waarnemerstaat van de VN, net als het Vaticaan. Tegelijkertijd – maar los daarvan– werken Spanje, Ierland, Malta en Slovenië aan erkenning van de staat Palestina.
Palestina doet opnieuw een gooi naar volwaardig lidmaatschap van de Verenigde Naties. De Palestijnse vertegenwoordiger bij de VN, Riyad Mansour, heeft daartoe formeel een verzoek ingediend. Dat zal waarschijnlijk over twee weken worden besproken in de Veiligheidsraad.
Het verzoek valt samen met een initiatief van Spanje, Ierland, Malta en Slovenië om Palestina spoedig als staat te erkennen. Daarover hebben zij eind maart afspraken gemaakt, in de marge van een top van de Europese Raad. Ook zullen zij proberen andere EU-lidstaten over te halen de Palestijnse staat te erkennen, voor zover die dat al niet gedaan hebben.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
De Spaanse premier Pedro Sanchez zei maandag tegen Spaanse verslaggevers, die hem vergezelden op een tournee door het Midden-Oosten, dat Spanje waarschijnlijk in juli tot erkenning zal overgaan. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Hadja Lahbib zei woensdag dat België overweegt Palestina als soevereine staat te erkennen ‘als het moment gekomen is’.
De staat Palestina (gevestigd op de Westoever en in de Gazastrook) werd op 15 november 1988 uitgeroepen door de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO). Inmiddels hebben 140 van de 193 VN-lidstaten de staat Palestina erkend. Zweden deed dat in 2014, een reeks landen in Oost-Europa die inmiddels lid zijn van de EU deed het in 1988, nog in de communistische tijd. De meeste EU-lidstaten hebben de stap nog niet gezet.
Een meerderheid van 140 in de Algemene Vergadering van de VN brengt echter niet vanzelf het VN-lidmaatschap met zich mee. Eerst moet de Veiligheidsraad daarmee instemmen. Een eerste poging daartoe werd in 2011 ondernomen door de Palestijnse president Mahmoud Abbas. Palestina was als ‘entiteit’ tot dan ‘waarnemer’ bij de VN, een status die werd gedeeld met tientallen internationale organisaties, zoals de Europese Unie en het Internationale Rode Kruis.
De poging liep al stuk in de voorbereidende vergadering van de Veiligheidsraad. Daar bleek dat een meerderheid van negen van de vijftien leden niet binnen bereik was. Tot een stemming in de raad kwam het daardoor niet. Was dat echter wel gebeurd, dan zouden de VS zeker hun veto hebben uitgesproken.
De Palestijnen legden de lat vervolgens iets lager en verzochten de Algemene Vergadering van de VN de status van Palestina te verhogen tot die van ‘waarnemerstaat’, in het Engels ‘non-member observer state’, een status die tot dan was voorbehouden aan het Vaticaan. Dat verzoek werd in 2012 ingewilligd; instemming van de Veiligheidsraad is voor zo’n besluit niet nodig.
De twee waarnemerstaten doen in de praktijk (anders dan de ‘entiteiten’) als gewone lidstaten volop mee aan het werk binnen de VN, ze hebben alleen geen stemrecht. In alle VN-documenten wordt sinds 2012 gesproken van ‘de staat Palestina’. President Abbas neemt, als hij de Algemene Vergadering gaat toespreken, plaats in de zetel die is gereserveerd voor staatshoofden. Ook kon Palestina zich nu aansluiten bij het Internationaal Strafhof.
De nieuwe status versterkte de volkenrechtelijke claim van de Palestijnen op erkenning van hun staat. Rechtsgeleerden verschillen van mening over de vraag of Palestina al een echte staat is. Er is wel sprake van een volk en van een grondgebied, zoals juridisch vereist, maar wellicht nog niet van een regering die effectief bestuur uitoefent. Hamas is immers aan de macht in een deel van het Palestijns gebied, in het andere deel heeft Israël het hoofdzakelijk voor het zeggen.
Hoe de vlag er nu bij hangt in de Veiligheidsraad is niet duidelijk. Eerst zal de kwestie op commissieniveau worden besproken. Mocht daar blijken dat er een meerderheid van minstens negen is voor het voorstel, dan kan het op de agenda van de plenaire vergadering komen. Maar hoe dan ook is nu al duidelijk dat volwaardig VN-lidmaatschap van Palestina zal stuiten op een Amerikaans veto.
‘Ons standpunt is niet veranderd’, zei de Amerikaanse vice-ambassadeur Robert Wood dinsdag tegen verslaggevers. De kwestie van een Palestijns lidmaatschap, zei hij, is een van de kwesties waarover moet worden beslist in vredesonderhandelingen tussen de Palestijnen en Israël.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant