Dordrecht zette dinsdag tientallen derdelanders uit Oekraïne op straat, zoals opgedragen door de rechter. Maar de Raad van State spreekt zichzelf tegen en de staatssecretaris is in ‘verwarring’. Derdelanders zelf snappen niets van de ‘willekeur’. ‘We zijn allemaal vluchtelingen.’
‘Vóór gisteren noemde ik dit nog mijn koninkrijk’, zegt Mustapha Merabet (28) terwijl hij voor opvanglocatie Crown Point in Dordrecht staat. Dinsdagmiddag werd de Algerijn door de politie geforceerd om het pand te verlaten. ‘Ik kreeg niet eens de tijd om mijn spullen te pakken.’ Hij sliep vannacht in een hostel, maar hij heeft geen geld om dat nog een keer te doen. ‘Ik vind het nog steeds bizar, ik ben dakloos.’
Meer mannen verzamelen zich woensdag op de parkeerplaats voor Crown Point. Het zijn allemaal zogenoemde ‘derdelanders’ die niet meer in de opvang voor Oekraïners mogen verblijven. Ze kunnen niet naar binnen, maar staan voor de deur om hun verhaal te doen. ‘We werden uit onze kamers getrókken’, zegt Salah Addin (22), die werd geboren in Marokko en in Oekraïne geneeskunde studeerde. Hij laat een video zien waarin een man door vier politieagenten op grove wijze tegen een lift aan wordt geduwd. ‘Dit zouden ze nooit doen met de Oekraïners.’
‘Derdelanders’ zijn mensen die in Oekraïne woonden, werkten, of studeerden toen de oorlog uitbrak, maar niet de Oekraïense nationaliteit hebben. Dinsdag werden in Dordrecht ‘enkele tientallen’ van hen uit de opvang gezet. ‘Legitiem en rechtmatig’, benadrukt burgemeester Wouter Kolff, tevens voorzitter van het landelijke Veiligheidsberaad.
Half januari had de Raad van State immers nog geoordeeld: het recht van opvang voor deze groep komt te vervallen, op 2 april moeten ze vertrokken zijn. Maar afgelopen weken deden verschillende rechtbanken wisselende uitspraken, waarvan sommige de hoogste bestuursrechter juist tegenspraken.
Over de auteur
Peter de Graaf is regioverslaggever van de Volkskrant in Zuid-Nederland. Malou Hart is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Als klap op de vuurpijl kwam de Raad van State dinsdagavond laat zélf ook met een uitspraak die de zaak in een ander daglicht zette: zes derdelanders behouden hun recht op opvang, in afwachting van nadere uitleg door het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Een woordvoerder noemde de uitspraak ‘richtinggevend’ voor vergelijkbare zaken van andere derdelanders.
Burgemeester Kolff is not amused. ‘De Raad van State zou consistent moeten zijn. Dit draagt niet bij aan een betrouwbare overheid.’ Demissionair staatssecretaris Eric van der Burg was dinsdagavond ook al fel in zijn bewoordingen en had het over door de rechters gecreëerde ‘verwarring’ die de bestuurbaarheid van het land ‘ernstig bemoeilijkt’.
Dat kan zo zijn, lokaal bestuurders kijken nu toch naar Den Haag met de vraag wat er met deze mensen moet gebeuren. De staatssecretaris moet ‘snel helderheid verschaffen’, zegt de Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink, tevens voorzitter van de commissie Asiel & Migratie van de Vereniging Nederlandse Gemeenten.
De groep mannen op de parkeerplaats voor Crownpoint sliepen dinsdagnacht bij vrienden op de bank of in een hostel. De meesten weten nog niet waar ze woensdagnacht verblijven. ‘Ik heb de hoop dat we weer terug kunnen naar onze oude kamer, maar ik verwacht het niet’, zegt Salah Addin.
Dat kunnen ze volgens burgemeester Kolff inderdaad vergeten. ‘De plekken die vrijkwamen zijn alweer ingevuld door Oekraïners.’ Het kan volgens hem niet zo zijn dat mensen die ‘veilig terug kunnen naar hun eigen land’ de plaatsen bezet houden van ‘echte oorlogsvluchtelingen’.
Merabet komt zelfs al de drempel van Crown Point niet meer over, als hij binnen wil kijken of zijn vrienden er nog zijn. De bewaker en medewerkers herkennen hem, schudden hem de hand, maar laten hem niet binnen. Als hij zich omdraait geeft een medewerker hem lachend een schouderklopje: ‘Succes hè!’ Merabet kan het niet waarderen. ‘Ze doen alsof het een grap is.’
Hij houdt even later zijn Algerijnse paspoort omhoog. ‘Dit is het enige probleem.’ Merabet vertrok vier jaar geleden vanuit Algerije naar Oekraïne. Dat hij veilig zou kunnen terugkeren is volgens hem een misverstand: hij deed afstand van de islam en loopt naar eigen zeggen gevaar in Algerije.
Ook Addin piekert niet over terugkeer naar Marokko. ‘Als ik nu Nederland zou moeten verlaten, zou ik eerder teruggaan naar Oekraïne’, zegt hij. ‘Mijn hele leven is daar.’
‘Ik kwam alleen met deze tas’, wijst Merabet op zijn zwarte rugzak. ‘Verder heb ik alles achtergelaten; mijn scooter, mijn auto, mijn vrienden.’ Zijn verblijfsvergunning in Oekraïne was geldig tot oktober 2022. Omdat hij toen al in Nederland was, kon hij het niet vernieuwen en bestaat nu de kans dat hij moet vertrekken. ‘Ik snap het echt niet, we zijn allemaal vluchtelingen. Ik heb dit niet verdiend, ik heb niets fout gedaan.’
Woensdagmiddag laat de gemeente Dordrecht weten dat enkele tientallen derdelanders die volgens de planning nog uit de opvang gezet zouden worden de komende dagen, voorlopig kunnen blijven. De totale willekeur verbaast ook de derdelanders die nog niet op straat zijn beland, zoals Amine uit Algerije. ‘Ik zit precies in dezelfde situatie als al deze andere jongens. Dat heb ik ook verteld aan de politie, maar ik mocht toch blijven. Ik heb geen idee waarom.’
Merabet: ‘Er wordt vaak gedaan alsof de ‘echte’ Oekraïners slimmer zijn en beter voor de Nederlandse samenleving. Terwijl wij allemaal hoogopgeleid zijn en meerdere talen spreken.’ Hij haalt de andere jongens op de parkeerplaats erbij en vraagt hoeveel talen ze spreken. Ze roepen door elkaar: vijf, zes, vier, drie. ‘Ik spreek er ook vijf, waaronder een beetje Nederlands’, zegt Merabet. ‘En de meeste Oekraïners hier spreken niet eens Engels.’
Terwijl Mustapha Merabet voor Crownpoint staat te praten, komt er een Oekraïense vrouw naar buiten gelopen. Ze pakt Merabet vast en begraaft haar gezicht onder zijn arm. ‘Ze is verdrietig dat ik weg moet’, zegt Merabet. ‘We kennen elkaar al sinds de eerste dag in Nederland en zij mag wel blijven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant