Cor Boonstra, die in 1996 topman van Philips werd en vervolgens het hoofdkantoor verkaste naar Amsterdam, kwam in 2000 in opspraak nadat hij bleek te hebben gehandeld in aandelen Endemol, een week voordat het Spaanse Telefonica een overnamebod uitbracht.
De koers schoot omhoog en Boonstra pakte meteen de winst van 225 duizend euro. Maar het Openbaar Ministerie rook onraad, omdat Boonstra’s toenmalige bedpartner Sylvia Tóth commissaris was bij Endemol. Hij werd bij gebrek aan bewijs vrijgesproken – ‘we kunnen niet iemands schedeldak oplichten en een hoopje ‘voorkennis’ aanwijzen’, aldus het OM – maar kwam van zijn reputatie als graaier niet meer af.
De Wet op het financieel toezicht, die handel met voorkennis verbiedt, is een valkuil voor topmanagers. In de Angelsaksische landen, waar het handelen met niet-openbare informatie ‘insiders trading’ heet, zijn er vele koppen gerold van ceo’s die soms bewust, soms onbewust in de fout gingen, omdat ze zich met hun miljoenensalarissen tekort gedaan voelden.
Maar ook in Nederland zijn reputaties te gronde gericht. ABN Amro-bestuurder Louis de Bièvre moest in 1995 zijn biezen pakken. Zijn vrouw had met een telefoongesprek van haar man meegeluisterd over de overname van vastgoedfonds Breevast. Ze kocht stiekem 50 duizend aandelen van het fonds, waarmee ze een half miljoen euro verdiende. Ze kwam weg met een boete van 1 miljoen euro. Wim Scherpenhuijsen Rom moest enkele weken na zijn benoeming als ING-topman ontslag nemen vanwege een privébelegging bij een klant. De meest geruchtmakende voorkenniszaak was die tegen toenmalig bedrijvendokter Joep van den Nieuwenhuijzen en de multimiljonairs Léon Melchior en Eric Albada Jelgersma, die aan de vooravond van een emissie miljoenen aandelen HCS hadden gedumpt. Ze gingen vrijuit, omdat niet kon worden aangetoond dat ze er voordeel bij hadden gehad.
Dat was de aanleiding voor een aanpassing van de wet. De voorwaarde voor strafbaarheid dat er ook voordeel mee moest worden behaald, werd geschrapt. Dat kost Alex Kroes van het beursfonds Ajax nu de kop, want ook hij is er financieel niet beter van geworden.
Kroes is naïef geweest. Van topmanagers wordt tegenwoordig verwacht dat ze eigen aandelen in hun bedrijf hebben, zodat hun eigen belang samenvalt met dat van aandeelhouders. Daarvoor krijgen ze vaak boven op hun reguliere salaris beloningen in aandelen en/of opties op aandelen. Maar ze kunnen die niet altijd te gelde maken. Zo zijn er lock-ups (handelsverboden) na de beursgang, rond de publicatie van cijfers of voor andere koersgevoelige gebeurtenissen, zoals een overname of aanstelling als directeur.
Maar de periodes zijn arbitrair. Topmanagers hebben eigenlijk altijd voorkennis over het reilen en zeilen van een bedrijf. In de bestuurskamers wordt continu gefilosofeerd over koersgevoelige strategische besluiten, zoals de verkoop of aankoop van activiteiten of saneringen.
Eigenlijk zouden managers en hun familieleden tot in de derde graad nooit aandelen mogen bezitten in de bedrijven die ze leiden. Het zou ook het vooroordeel wegnemen dat de belangen van andere stakeholders (werknemers, klanten) worden verwaarloosd.
Maar voor zo’n verbod is Nederland al te veel in de wateren van het Angelsaksische kapitalisme afgedwaald.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant