Opeens leek de Eerste Kamer te twijfelen over de sluiting van het Groningse gasveld. Een ‘misverstand’, klonk het vlug. Maar vanwege het l-woord (leveringszekerheid) stonden in Groningen de nekharen al overeind.
Het was allemaal een groot ‘misverstand’. VVD-senator Caspar van den Berg wist woensdagmiddag niet hoe snel en schuldbewust hij moest terugkomen op zijn woorden van een dag eerder. Toen de Eerste Kamer debatteerde over de wet die de sluiting van het Groninger gasveld dit jaar nog definitief moet regelen, was hij de man die het woord voerde namens partijen (behalve VVD ook BBB en PVV) die de stemming wilden uitstellen.
Maar anders dan Van den Berg dinsdag opperde, hoeft daarvoor niet gewacht te worden op een wetsvoorstel over leveringszekerheid. Dat zou namelijk nog anderhalf jaar kunnen duren. En dat is nu ook weer niet de bedoeling, suste de senator. Zo liep een Haagse dag onrust uit het ongerijmde met een sisser af. Demissionair staatssecretaris Hans Vijlbrief had een uur eerder nog gedreigd af te treden.
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
‘Ik ga een lange vertraging van de Eerste Kamerpolitiek niet meemaken. Dan vertrek ik, ga ik fijn in de Tweede Kamer zitten en ga ik daar mijn rol spelen’, reageerde een geëmotioneerde Vijlbrief woensdagochtend in de Tweede Kamer, tijdens een commissiedebat over de gasmarkt en leveringszekerheid.
Even leek zijn belangrijkste politieke missie in gevaar. Veel gedoe om niks, zo bleek na het mea culpa van Van den Berg. Toch legde de gang van zaken een open zenuw bloot.
Om misverstanden te voorkomen: er wordt in Groningen op dit moment geen gas meer gewonnen. De kraan is sinds 1 oktober vorig jaar dicht. Afgelopen winter mocht die alleen ‘op de waakvlam’ vanwege flinke vorst. Dat gebeurde twee dagen in januari – tot grote verontwaardiging van Groningse bestuurders en inwoners.
Vanaf 1 oktober 2024 zou ook die waakvlam-optie vervallen, en wil staatssecretaris Vijlbrief het Groningerveld na 61 jaar lucratieve winning definitief sluiten. Plat gezegd: beton in de putten. Om geen ruimte voor twijfel te laten, wil Vijlbrief dit vastleggen bij wet.
Voor een grote meerderheid in de Tweede Kamer kan dit niet snel genoeg gaan. Een motie om het gasveld ‘zo snel mogelijk’ te sluiten, werd met de steun van 146 van de 150 Tweede Kamerleden aangenomen. De datum van 1 mei werd daarbij genoemd. De redenering: de kans dat het daarna nog zo koud wordt dat er gas uit Groningen nodig is, is nihil.
Maar voor de wet heeft Vijlbrief ook de Eerste Kamer nodig. En die maakte dinsdag dus plots een pas op de plaats. Een verbond van partijen, met VVD, PVV en BBB voorop, liet weten nog niet helemaal gerustgesteld te zijn over de leveringszekerheid van gas, met name op de lange termijn. ‘Laten we niet slechts naar één belang kijken’, zei Van den Berg.
Juist met dat l-woord (leveringszekerheid) raakt de senaat in Groningen een uiterst gevoelige snaar. Al in de jaren van Henk Kamp werd het woord vaak gebruikt als excuus waarom de gaswinning niet kon worden verminderd (ten onrechte, bleek achteraf). Een dieptepunt was het dreigement dat bejaarden in Limburg anders in de kou zouden komen te zitten.
Het begrip werd zo een symbool van een dossier waarin het belang van Groningers en hun veiligheid niet vooropstond. De gaswinning had eerder aanzienlijk meer kunnen worden verlaagd, zo bleek. ‘Een rookgordijn’, noemde de Parlementaire Enquêtecommissie het beroep op leveringszekerheid.
Zie in dat licht de reactie van de Groninger Bodem Beweging: ‘Leveringszekerheid, waar kennen we die van? Misschien moeten de Eerste Kamerleden het Enquêterapport er eens op nalezen.’ Commissaris van de Koning René Paas zei iets vergelijkbaars: ‘Juist dit argument is de afgelopen jaren vaak misbruikt om de belangen van Groningers te negeren. Niet opnieuw!’
De zorgen van de senaat zijn evengoed niet helemaal onterecht. Een noodscenario, waarin Gronings gas goed van pas zou komen, is niet uit te sluiten. Maar sinds de aankondiging in 2018 dat de gaskraan versneld dicht zou gaan, zijn er veel maatregelen genomen om Nederland zonder Gronings gas te verwarmen.
De export is afgebouwd, de vraag verminderd, de industrie schakelde over op stroom, en een speciale fabriek bij Zuidbroek maakt geïmporteerd gas geschikt voor Nederlandse cv-ketels en fornuizen. Sinds de boycot van Russisch gas is bovenal de import van vloeibaar gas (lng) enorm opgevoerd. De gasopslagen zijn beter gevuld dan ooit: aan het begin van de winter ruim 99 procent, nu nog boven de 50 procent.
‘Na al deze maatregelen blijft er nog een zeer klein restrisico over’, probeerde Vijlbrief de Eerste Kamer eerder gerust te stellen. Maar de risico’s zijn nu dermate klein dat het kabinet definitieve sluiting van Groningen verantwoord acht. Het kabinet kan daarom woord houden en het Groningenveld definitief sluiten, denkt hij, en een begin maken met herstel van broos vertrouwen.
Er is een breed gedeeld politiek besef dat de overheid iets goed te maken heeft in Groningen. Woord houden is daarvan een essentieel onderdeel. Zo drong woensdag ook tot senator Van den Berg door.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant