Veel media trapten er weer in: het was maandag Dutch Overshoot Day. Maar hoe goedbedoeld ook, dat is niet meer dan een met een sausje wetenschappelijkheid overgoten publiciteitsstunt.
Het was maandag Dutch Overshoot Day: de dag in het jaar waarop we al meer hebben geconsumeerd dan het land in een jaar tijd kan aanvullen. Vier aardes zouden er nodig zijn als iedereen leefde als een Nederlander, las ik bij de NOS, die de onheilsboodschap van het organiserende Global Footprint Network gewillig nabauwde. Met de knokkels slepend over de grond van ellende toog ik naar de winkel, ervan overtuigd dat ik daar nu lege schappen zou aantreffen. Flauw, Keulemans. In de winkel was natuurlijk niks van het Opraken der Producten te merken.
Met Overshoot Day is het als met Blue Monday, die zogenaamd ‘somberste dag van het jaar’. Een met een sausje wetenschappelijkheid overgoten publiciteitsstunt, gewoon bedoeld om aandacht te trekken. Want een stunt is het. Als elke aardbewoner echt zou leven als een Nederlander, zou de wereld bijvoorbeeld ook tweeënhalf keer hogere landbouwopbrengsten hebben, en zo weinig kinderen krijgen dat de wereldbevolking razendsnel zou dalen – allebei zeer nuttig om uitputting van de natuur tegen te gaan.
Natuurlijk is de dag goedbedoeld. Het idee stamt uit de jaren negentig, toen twee ecologen hem op de kaart zetten. Het begin van een bloeiende handel: zo biedt het Global Footprint Network lespakketten aan en allerlei calculators om verschillende voetafdrukken te berekenen.
Maar al snel kreeg het Netwerk een draai om de oren waarvan het nooit helemaal is bekomen. Als je de rekenmethode van de overloopdagen beter bekijkt, ontdek je dat er wereldwijd niets griezeligs aan de hand is. Ja: de mens sloopt gevoelige natuur, put de grond uit en doodt soorten. Maar meer consumeren dan de aarde voortbrengt, doen we nou net weer niet. Dankzij de intensieve landbouw, viskweek, veeteelt en bosbouw zitten we elk jaar in de plus.
Maar die 1,8 aardes dan die we volgens het Netwerk nu al nodig hebben? Dat komt doordat het GFN ook CO2-uitstoot meetelt. Jaarlijks stoten we immers meer broeikasgassen uit dan de natuur kan opnemen. Een probleem, want door dat overschot verandert het klimaat. Maar om dat nu te koppelen aan het opraken van voedingsbronnen en grondstoffen, is best gekunsteld.
Een trucje van de milieubeweging dus, die Overshoot Day, om te kunnen zeggen: pas op, de planeet kan het niet aan. Makkelijk schieten: niet voor niets kwam de kritiek op de rekenmethode van wetenschappers van het Breakthrough Institute, een onderzoeksinstituut dat sterk gelooft in economische vooruitgang als oplossing voor milieuproblemen.
Dat is weer het andere uiterste. Want kijk eens wat beter naar die goedgevulde schappen in de winkel. Vlees uit de varkensflat, avocado’s uit Afrika, zelfs gebotteld water komt soms per dieselslurpend containerschip uit Verweggistan.
Natuurlijk leven we op belachelijk grote voet, vanzelfsprekend wordt het netelig als ook de Afrikaan, de Zuid-Amerikaan en de Indiër een supermarkt inrichten zoals de onze. Daar heb je alleen geen gegoochel met cijfers voor nodig. Probeer het eerst eens met gezond verstand.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns