De wildste fantasie legt het nog af tegen de realiteit bij Ajax. In plaats van de beoogde rust die de aanstelling van Alex Kroes moest brengen, is de nieuwe algemeen directeur geschorst, als voorschot op een definitief vertrek. Verdacht van handel met voorkennis van Ajax-aandelen.
In de bestuurlijke chaos die van Ajax een hit maakt voor een Netflix-serie over list, bedrog, onderling wantrouwen en bestuurlijke chaos, draait het vooral om het morele kompas van de club. Alex Kroes, die twee weken na zijn eerste werkdag als algemeen directeur is geschorst, met definitief vertrek in het verschiet, verwijt Ajax dat het morele kompas niet zuiver is afgesteld. Dat geldt andersom eveneens.
Kroes stelt dat hij niet precies wist wat de beursregels zijn, Ajax spreekt van naïviteit. ‘Wij zijn in een slechte film beland’, zei voorzitter van de Raad van Commissarissen Michael van Praag in een toelichting voor de pers. ‘We dachten dat het goed zat met Kroes. We zijn zeer onaangenaam verrast, maar wij kunnen er niets aan doen.’
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Van Praag is vooral teleurgesteld in het feit dat Kroes blijkbaar niet op de hoogte was van de regels op de aandelenmarkt, terwijl hij alle tijd had om kennis op te doen. Ras-Ajacied Kroes was in augustus aangesteld, maar mocht door een concurrentiebeding met zijn vorige werkgever AZ pas op 15 maart beginnen. ‘Met adviseur Louis van Gaal ben ik op mijn knieën naar AZ geweest, om Alex eerder vrij te krijgen. Dat lukte niet. We hebben een half jaar gewacht op hem en nu zegt hij dat hij de regels van een beursgenoteerd bedrijf niet kent.’
De rvc van Ajax op zijn beurt wist dat Kroes een fors aandelenpakket bezat, maar is gevallen over een laatste aanschaf, met het verwijt van voorwetenschap. Veelvoudig miljonair Kroes kocht die 17.500 aandelen op 26 juli, een week voor zijn officiële benoeming. ‘Ik was nog niet rond met Ajax, maar had er een goed gevoel bij’, zegt hijzelf. Hij wilde met die aanschaf een signaal afgeven. Zo van: kijk eens, ik vertrouw de club volledig. Cruciaal in het conflict is dat hij op dat moment wist dat hij werd aangenomen, al was er nog geen contract getekend.
De rvc ontdekte recent dat Kroes een deel heeft gekocht in een ‘verboden’ periode, toen hij desgevraagd via een spreadsheet een toelichting gaf op zijn pakket. Daarop volgde urenlang overleg, ook met advocaten, en bestudering van de communicatie tussen Kroes en de rvc. Ook de juristen adviseerden om Kroes te schorsen, om de reputatie van Ajax niet verder te schaden. Van Praag: ‘Het advies was duidelijk, na evidente aanwijzingen van voorwetenschap. Het is onacceptabel.’ Ajax zal niet tot vervolging overgaan.
Van Praag stelt dat Ajax het niet kon maken om hem te laten zitten. ‘Dat was niet uit te leggen geweest. Dan zouden we vragen krijgen waarom Overmars niet is gehandhaafd.’ Ajax stuurde directeur voetbalzaken Marc Overmars ruim twee jaar geleden weg om grensoverschrijdend gedrag richting vrouwen – ook dat ging over moraliteit –, in feite de aanleiding tot de bestuurlijke chaos die met het wegsturen van Kroes een nieuwe dimensie krijgt.
Ajax valt nu in een nieuwe periode van chaos, met een drukke transferzomer voor de boeg. De overgebleven technische mensen, hoofdscout Kelvin de Lang, directeur voetbal Marijn Beuker, met steun van commissaris technische zaken Danny Blind en adviseur Louis van Gaal, zullen Ajax door de zomer dienen te loodsen. Trainer zoeken, plus andere spelers.
Multimiljonair Kroes benadrukte in een verklaring dat hij elk aandeel zelf heeft gekocht en dat Ajax op de hoogte was van zijn totale pakket, dat 42.500 aandelen betreft. Dat blijkt ook uit de uitnodiging voor een aandeelhoudersvergadering daterend van oktober. Ajax wist blijkbaar niet wanneer die laatste aandelen waren gekocht. Volgens Van Praag was het de taak van Kroes om dat aan te geven, niet van de rvc om dat uit te zoeken. Volgens Van Praag is er geen sprake van ‘wraak’ van commissarissen, bang als ze mogelijk waren voor de bezem van Kroes. ‘Ze toonden zelfs mededogen.’
De beurswaarde van het pakket is momenteel ruim 4,5 ton. Beursspecialist Arie van Os stelt dat hij zich best kan voorstellen dat Kroes nog meer aandelen kocht, alleen zijn daarvoor regels. Van Os, over de inhoudelijke kant van de commotie: ‘Lichtelijk overdreven en een storm in een glas water.’ Hij beseft wel dat het niet slim is van Kroes om zelfs de schijn van voorkennis met zich mee te dragen. Van Os, die miljonair werd in de effectenhandel, bracht Ajax in de jaren negentig naar de beurs. Het aandeel Ajax schommelt meestal rond de 10 euro. Het is destijds vooral uitgegeven om kapitaal binnen te halen, voor een club die destijds transformeerde van een veredelde amateurclub met veel goede voetballers naar een professionele organisatie in een groot stadion.
Velen beschouwen het als emotie-aandeel. Sommige supporters hebben zelfs een aandeel aan de muur hangen. Het is ook niet bedoeld om er fors aan te verdienen. Maar de wetten van de markt zijn voor iedereen hetzelfde: handel met voorkennis is verboden. In gesprekken met de benen op tafel filosofeert Ajax soms over het verlaten van de beurs, vanwege alle moeilijkheden.
De zaak met Kroes past in het perspectief van een wankele club die al jaren op zoek is naar zichzelf. Na het vertrek van Overmars klonk, ook intern, geregeld de roep om diens terugkeer, want hij was goed in zijn werk. Critici vroegen zich af: hoe is het morele kompas van Ajax afgesteld, om een man die vrouwen angst bezorgde, terug te willen? Wie vertrouwt wie in een vereniging die ook een bedrijf is, een nv met honderden werknemers, met mannetjesmakerij en ego’s. Wat doet wie en wie doet wat?
Kroes sprak in een verklaring na de schorsing over het ‘morele kompas’ van Ajax, de club waarvan hij sinds zijn 9de lid is. Als zakenman vergaarde hij miljoenen, blijkbaar in een wereld met minder regels. Ajax wilde een eventueel onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) niet afwachten. Kroes had volgens eigen zeggen al maanden geleden vragen gesteld over zijn pakket, maar hij wachtte tevergeefs op antwoord. Hij laat de AFM nu zelf een onafhankelijk onderzoek instellen naar de handelwijze van de club.
Van Praag stelt dat ‘het handelen van Alex Kroes niet verenigbaar is met waar we bij Ajax voor staan’. Binnenkort zal een vergadering van aandeelhouders zich dienen uit te spreken over de toekomst van Kroes, maar duidelijk is dat de verhouding definitief is verstoord.
Kroes is daarbij de zoveelste pion die door gedoe vertrekt in de afgelopen twee jaar, al dan niet gedwongen. Marc Overmars dus, met wie het begon. Algemeen directeur Edwin van der Sar, die leed onder de stress en ontslag nam. Leen Meijaard (geen zin meer, einde termijn) en diens opvolger als rvc-voorzitter, Pier Eringa, wiens positie onhoudbaar was. Maurits Hendriks, in de directie verantwoordelijk voor de logistiek. Hij wist bij voorbaat dat hij zou botsen met Kroes en was verdwenen voor diens komst.
Trainer Maurice Steijn, die na vier maanden laatste stond met Ajax. Steijn was aangesteld door de Duitser Sven Mislintat, die na anderhalf jaar de opvolger was van Overmars. Mislintat oordeelde dat John Heitinga, de tijdelijke trainer na de ontslagen Alfred Schreuder, niet mocht blijven als hoofdtrainer. Mislintat trok twaalf spelers aan, zonder veel overleg met de trainer die met de voetballers moest werken. Steijn sprak al na een paar wedstrijden zijn twijfels uit over die spelers, van wie menigeen matig presteert. Mislintat werd eveneens ontslagen, mede omdat hij betrokken is bij een bijna afgerond onderzoek naar een paar van zijn transfers, waarbij mogelijk sprake is van belangenverstrengeling.
Mislintat was door Kroes, nog voordat die was begonnen met zijn werk, een zwendelaar genoemd, alsmede een oplichter. Nu verdwijnt Kroes zelf, roemloos door de achterdeur. Met hem wilde Ajax weer een nieuwe start maken. Menigeen zag in hem de verlosser, om uiteindelijk ook de sportieve sores te laten verdwijnen. Ajax staat 5de in de competitie en is nog lang niet zeker van Europees voetbal volgend seizoen.
Kroes zou donderdag met de pers praten, als kennismaking, op de dag van de thuiswedstrijd tegen Go Ahead, de club waarvan hij een tijdje eigenaar was. Hij had onlangs al een interview gegeven aan huissponsor Ziggo. Daarin stelde hij onder meer dat hij, als voormalig oprichter van het grote managementbureau SEG en dus kenner van de spelersmarkt, de verantwoordelijkheid zou nemen voor de transfers van deze zomer. Ajax heeft heel wat te herstellen na het mislukte aan- en verkoopbeleid van Mislintat. Hij wilde de nieuw te benoemen directeur transferzaken een al te moeilijke start besparen. De periode met tijdelijk trainer John van ’t Schip eindigt na het seizoen.
In de komende tijd zal rvc-voorzitter Van Praag ook een aantal taken van de directie op zich nemen. Hij sluit niet uit dat Ajax op zoek zal gaan naar een directeur met een andere achtergrond, in plaats van nauw met Ajax verbonden personen als Van der Sar en Kroes.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant