Ook na uren debatteren in de Tweede Kamer blijft onduidelijk of een Nederlandse politicus zich liet betalen door een pro-Russische website. Openheid is nu eenmaal niet altijd in het belang van de nationale veiligheid, doceerde minister Hugo de Jonge, die verantwoordelijk is voor inlichtingendienst AIVD.
Hij wil geen verdachtmakingen, geen insinuaties, geen vingerwijzen, zo benadrukt Geert Wilders aan het begin van het Tweede Kamerdebat over de berichten dat een Nederlandse politicus zou zijn omgekocht door de vanuit Rusland aangestuurde website Voice of Europe. ‘We hebben feiten nodig’, aldus de PVV-leider.
De rest van het debat blijkt vooral dat de Tweede Kamer geen feiten heeft. Volgens de Tsjechische autoriteiten betaalde de site VoE geld aan politieke actoren om pro-Russische standpunten uit te dragen. Om welke politici uit welke landen het gaat, is nooit naar buiten gebracht. Alleen de Tsjechische krant Denik K wist te melden dat het om vertegenwoordigers uit Duitsland, Frankrijk, Polen, België, Hongarije en Nederland zou gaan.
Minister Hugo de Jonge van Binnenlandse Zaken, die voor inlichtingendienst AIVD verantwoordelijk is, heeft nog bij de Tsjechische autoriteiten nagevraagd of ze van plan zijn om meer informatie openbaar te maken. Het antwoord luidt ontkennend, zo liet De Jonge maandag al in een brief aan de Tweede Kamer weten. Ook dinsdag in de Kamer blijft hij dat herhalen.
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Wilders staat daarmee met lege handen in het debat dat hij zelf heeft aangevraagd. Het enige wat de PVV-leider nog kan doen is De Jonge op het hart drukken om nog een keer bij de Tsjechen te vragen of ze meer kwijt willen, maar zelfs dat wijst de CDA-minister van de hand. De Tsjechen zijn duidelijk genoeg geweest. Wilders legt zich daar bij neer.
D66'er Jan Paternotte, die spreekt over ‘een politieke Wie-is-de-Mol’ (‘alleen is dit allesbehalve een spelletje’) vraagt zich af waarom Wilders het debat überhaupt heeft aangevraagd als hij niet van plan is zelf vanuit de Tweede Kamer meer te doen om de waarheid boven water te krijgen. De PVV-leider sputtert tegen dat hij pas maandagavond hoorde dat het kabinet niet meer informatie wilde vrijgeven. Voor een eigen onderzoek vanuit de Kamer, zoals Volt en D66 voorstellen, voelt Wilders niks. ‘De idioot die dit heeft gedaan, zal het geld niet op zijn bankrekeningen hebben laten storten. Alleen een inlichtingendienst kan zoiets achterhalen. De Kamer is geen inlichtingendienst.’
Ook bij andere fractieleiders is er weinig animo voor een eigen onderzoek naar de gebeurtenissen. ‘Dan heb je toch op z'n minst een verdachte nodig’, zegt SP-leider Jimmy Dijk.
Zo debatteert de Kamer urenlang over een Russische omkoping die al dan niet heeft plaatsgevonden en waarbij al dan niet een Nederlandse politicus betrokken is. Toch is het tafereel niet helemaal zonder waarde voor Wilders. De PVV’er, die in het verleden lovend was over Vladimir Poetin en Rusland, kan nog eens benadrukken dat hij zelf niets heeft misdaan en dat hij het aannemen van heimelijke betalingen beschouwt als ‘de bijl aan de wortel van de democratie’. ‘De feiten zijn dat mijn partij en ikzelf geen cent hebben gekregen, niet direct of indirect’, aldus Wilders, die in 2018 een interview gaf aan Voice of Europa, dat toen nog in andere handen was.
De enige andere fractievoorzitter die ook met VoE sprak, Thierry Baudet, schittert door afwezigheid. Via X laat hij weten niet te willen meedoen aan ‘feitenvrij gepraat over roddels en insinuaties’. De FvD-leider bespaart zichzelf zo ook wat vervelende vragen. Hij liet zich in augustus vorig jaar interviewen door de site, die toen al vanuit Rusland werd aangestuurd door Poetins vertrouweling Viktor Medvedtsjoek en diens assistent Artem Martsjevski, die nu allebei op een sanctielijst zijn geplaatst door de Tsjechen. Had Baudet zelf contact met die twee pro-Russische Oekraïners? En hoe kwam het contact tot stand?
Ook die feiten komen niet op tafel in het debat. In plaatst daarvan benadrukt fractievoorzitter na fractievoorzitter hoe ernstig het zou zijn als er inderdaad een Nederlandse politicus is omgekocht. Verder berijdt iedere fractievoorzitter nog de eigen stokpaardjes. VVD en SGP vragen aan De Jonge of de inlichtingendiensten meer bevoegdheden moeten hebben om hun werk te doen. Partijen als GroenLinks-PvdA en NSC willen nog meer werk maken van transparantie. Een commissie moet gaan onderzoeken of er niet een onafhankelijke autoriteit moet komen die de financiële handel en wandel van Kamerleden en fracties kan gaan controleren.
Veel groter is de oogst van het debat niet. Minister De Jonge blijft vooral geduldig uitleggen waarom niet alle informatie gedeeld kan worden. Een inlichtingendienst is verantwoordelijk voor de nationale veiligheid en dat kan alleen als de geheimhouding gerespecteerd wordt. Als de AIVD op eigen houtje informatie gaat openbaren omdat de Tweede Kamer daar om vraagt, zullen bronnen en andere inlichtingendiensten niet meer snel informatie delen. ‘We moeten de diensten niet voor de voeten lopen’, aldus De Jonge. ‘De nationale veiligheid is gebaat bij een dienst die in het geheim zijn werk kan doen.’
Volgens De Jonge betekent dat niet dat een Nederlandse politicus die zich heeft laten omkopen niets te vrezen heeft. Als er strafbare feiten zijn gepleegd, kan de AIVD een ambtsbericht sturen wat kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. Ook kan er een moment komen dat openbaarmaking wel in het belang is van de nationale veiligheid.
‘De geheimhouding kan op een bepaald moment doorbroken worden’, aldus De Jonge. ‘Ik kan alleen niet voorspellen wanneer dat moment is aangebroken.’
Source: Volkskrant