Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Sperziebonen, worteltjes, broccoli, bloemkool, koolrabi, spruitjes. Jarenlang heb je als ouder je best gedaan om van je kind een groentemonster te creëren, om vervolgens machteloos toe te kijken hoe je puber buitenshuis energiedrankjes en vettige snacks koopt. Is het allemaal voor niets geweest? Of leggen eetgewoonten in de kindertijd wel degelijk een blauwdruk voor later?
‘Hoe iemand eet, is redelijk stabiel gedurende een mensenleven’, zegt Junilla Larsen, universitair hoofddocent aan de Radboud Universiteit en auteur van het boek Eetgedrag in balans. ‘De algemene wetenschappelijke consensus is dat ons eetgedrag wordt bepaald door de interactie tussen genen en de omgeving.’
Sommige kinderen hebben genetisch gezien meer risico op overgewicht. Ze zijn van nature minder snel verzadigd en reageren sterker op voedsel. Maar de sociale omgeving en de opvoeding spelen óók een rol.
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In haar opvoedrubriek behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen.
Dit blijkt ook uit een grote studie onder duizenden Europese kinderen en hun ouders. Kinderen van ouders met een praktische opleiding vertoonden bij een hogere genetische gevoeligheid een verhoogde kans op obesitas dan kinderen met theoretisch geschoolde ouders. ‘Ze aten vermoedelijk vaker ongezond voedsel’, aldus Larsen. ‘Er wordt ook wel gezegd: genen laden het geweer, maar het is de omgeving die de trekker overhaalt.’
‘Een gezonde eetopvoeding leidt tot de ontwikkeling van meer zelfregulatie, en dat is belangrijk’, zegt Larsen. ‘Je puber koopt misschien wel roze koeken, maar gaat niet helemaal los.’
Uit de Gezondheidsenquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (2022) blijkt dat oudere kinderen (12-16 jaar) minder gezond eten dan jonge kinderen. Zo’n 31 procent eet vijf dagen per week fruit en 24,5 procent eet dagelijks voldoende groenten.
‘Onder groepsdruk gaan ze tijdens de schoolpauze naar de supermarkt om een frikandelbroodje en energiedrank te kopen’, zegt Liesbeth Velema, expert voeding en gedrag bij het Voedingscentrum. ‘Uit interviews met pubers blijkt dat ze nauwelijks interesse hebben in gezonde voeding. Ze zien de noodzaak er niet van in. Dat komt pas later, als ze meer gaan sporten en uiterlijk belangrijker wordt.’
Interessant genoeg geven tieners aan dat ze erop vertrouwen dat wat ze thuis krijgen, gezond is. ‘Ouders hebben ook in de lastige puberfase een grotere invloed dan ze denken.’
Eten is gewoontegedrag. ‘Creëer je als gezin gezonde eetroutines, dan profiteren kinderen daar later van’, zegt Velema. Te denken valt aan: vaste eet- en drinkmomenten gedurende de dag. Altijd aan tafel eten, niet voor de televisie. Duidelijke regels over snoep. Nieuwe smaken blijven aanbieden. Altijd groente bij de maaltijd. ‘Je hoeft niet steeds te benadrukken dat groente en fruit gezond is’, aldus de voedingsexpert. ‘Die boodschap krijgen ze impliciet al mee als je het elke dag voorschotelt.’
‘Ik zou niet te veel de nadruk leggen op gewicht’, tipt Larsen. Dus niet: van al die koekjes word je dik. ‘Je kunt wel vertellen waarom het belangrijk is om groente en fruit te eten.’
Gebruik argumenten die aansluiten bij de leeftijd. ‘We weten uit onderzoek naar roken en alcohol dat kinderen niet gevoelig zijn voor voordelen op de lange termijn. Laat zien wat ze er op de korte termijn mee bereiken. Bij jonge kinderen kan dat zijn: van groente word je sterk en dan kun je zonder zijwieltjes fietsen.’ Ook het belonen via stickers kan helpen, net zoals bij zindelijkheidstraining.
Bij mij thuis hanteren we de regel: opeten hoeft niet, proeven wel. Doordat we hier eindeloos op hameren, durven de kinderen altijd onbekend voedsel uit te proberen, van oesters tot witlof, juist omdat er geen druk op ligt. Vaak valt het dan best mee.
In het geval van de oesters niet. ‘Bah, een hap zee’, zei mijn zoon van 6. En daar heeft hij misschien best een punt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant