God was al weg uit de Heilige Familiekerk. Na 85 jaar slaan nu ook de klokken niet meer. Op een vrijdagavond, bijna een maand geleden, zijn ze stilgezet. De volgende ochtend werd Soest-Zuid wakker in het besef dat er iets ontbrak.
De voormalige beheerder van de kerk werd gealarmeerd door een jongen die tegenover de kerk woont, in het appartementencomplex voor mensen met een beperking. Hij kan niet schrijven, maar wel spraakappjes sturen. ‘Wat is er aan de hand?’, vroeg hij, toen hij om zeven uur niet wakker werd van het Angelus.
Op straat in Soest-Zuid, een ooit katholieke buurt waar veel mensen met de kerk zijn opgegroeid, missen ze de klokken, die elk half uur klonken, dag en nacht. De klokken deden denken aan de heilige communies, de trouwerijen, de begrafenissen, die in deze kerk zijn geweest.
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Mensen stappen ervoor van hun fiets. ‘Bizar.’ ‘Hoe langer ze stilstaan, hoe slechter het voor de klokken is.’ ‘Mijn kleinzoon weet nu niet meer hoe laat hij op mag staan.’ ‘De hond mist het ook.’ ‘Ik wil naam en toenaam van de mensen die hebben geklaagd.’
Want zo is het gegaan: nieuwkomers in de wijk klaagden over de klokken, ze konden niet wennen aan het geluid. ‘Het is onbegrijpelijk dat iemand aan zoiets een hekel kan hebben’, zegt Christa Keizer, 91 jaar, die naast de kerk woont.
Deze kerk, daar ligt haar leven. Haar zoon, op zijn 31stee overleden na een lang ziekbed, is daar vanuit begraven. ‘Ik vind het verschrikkelijk dat de klokken niet meer mogen slaan, alsof je van alles afscheid moet nemen.’
De klagers vonden gehoor bij de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht. De ambtenaren wogen 85 jaar kerkhistorie af tegen artikel 22.63 van het Omgevingsplan van de gemeente Soest en zagen: hier is sprake van een overtreding. Dwangsom bij herhaling: 3.500 euro per dag.
De kerkklokken, in betere tijden gesmeerd door de pastoor zelf, klinken enkele decibellen te hard. Het helpt ook niet mee dat de klokken ‘ongeveer twee minuten vóór op de werkelijke tijd’ lopen, zodat het Angelus van zeven uur ’s ochtends officieel begint in de ‘nachtperiode’.
Dit gaf de doorslag: de Heilige Familiekerk is sinds twee jaar geen echte kerk meer, maar, zoals de Regionale Uitvoeringsdienst dat verwoordt: een gebouw zonder ‘(actieve) kerkfunctie’.
De kerk, ooit het middelpunt van deze wijk, is twee jaar geleden verkocht aan een vastgoedman die plannen heeft voor ‘herontwikkeling’ en ‘aanbesteding’. Het plan ligt bij de gemeente op de ‘intaketafel’. Er zijn plannen om er een ‘huis van de buurt’ van te maken, met ‘misschien een stukje café-restaurant’.
De nieuwe eigenaar heeft familie vlakbij de kerk wonen. Hij weet hoe de buurt op de klokken gesteld is. Maar na het telefoontje van de Regionale Uitvoeringsdienst durfde hij niet anders dan ze stil te zetten. ‘De hele wijk wordt nu de dupe van een paar nieuwe bewoners’, zegt hij door de telefoon.
Op het kerkplein wijst de voormalige beheerder, Jan Roest (79), naar het voormalige Mariakapelletje, waar Maria uit weggehaald is, naar de biechtstoel in een uitsparing van de kerk, later nog slechts in gebruik als opslag voor de kerststal.
Het appartementencomplex aan de overkant, daar was in zijn jeugd de Willibrordusschool. ‘Voor schooltijd gingen we naar de mis.’ Vanuit de kerk zijn zijn ouders begraven. Zijn zes zussen zijn hier getrouwd. Dat was toen net zo gewoon als het later vanzelfsprekend werd dat bijna niemand meer naar de kerk ging.
De sluiting van de kerk had alles te maken met ‘de afname van de belangstelling voor het direct-christelijk zijn’. Het leven, vertelt Jan Roest, bestaat uit hoogte- en dieptepunten. Een hoogtepunt in zijn leven was een werkexpeditie naar de Zuidpool. Een dieptepunt was het overlijden van zijn broer, 34 jaar, aan een bedrijfsongeval.
Hun eerste kind, een meisje, Esther, werd zwaar gehandicapt geboren. Ze werd 20. ‘Ze heeft ons leven verrijkt.’ Er kwamen nog twee zoons. ‘Ik gun iedereen een leven zoals het mijne.’ Het inleveren van de sleutels van de kerk, dat was geen dieptepunt, daar kan hij prima mee om gaan.
a.vanes@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns