Het zal komen door de prudente toon en de professionele luchtigheid die diplomaten vaak eigen zijn, dat ik maandag bij het bekijken van de grandioze documentaire Putin and the West het gevoel kreeg dat ik een verhaal zag met een happy ending. Dezelfde opgetogenheid die je kunt voelen bij de reconstructie van de val van de Berlijnse Muur in 1989. Of bij een film over de vrijlating van Nelson Mandela in het Zuid-Afrika van de apartheid. Een gevoel van rechtvaardigheid.
Bij de tweedelige documentaire over Poetin en het Westen, een coproductie van de BBC en een handvol Europese omroepen waaronder de VPRO, botsten mijn tegen beter weten in bespeurde optimistische toon nogal met de bittere realiteit. Want hoewel deel twee, Escalatie, eindigde met enige woorden van hoop door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres, viel er weinig opgewektheid over de oorlog in Oekraïne te peuren uit de woorden die een stoet diplomaten en politiek leiders bezigden voor de camera van de Amerikaanse filmmaker Norma Percy.
In een periode waarin de Amerikaanse militaire steun voor Oekraïne stagneert – steun die na een Republikeinse verkiezingsoverwinning in november wellicht ten einde komt – en Poetin in de uitputtingsstrijd de tijd aan zijn zijde heeft, is Percy erin geslaagd een indrukwekkend aantal diplomatieke hoofdrolspelers te laten reflecteren over de oorlog die in februari 2022 is begonnen.
Onder hen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, de Britse ex-premier Boris Johnson, zijn opvolger Rishi Sunak, de Russische ambassadeur bij de VN, de baas van de CIA, de Zweedse ex-premier Magdalena Andersson, VN-baas Guterres, een invloedrijke Chinees. Ik vergeet er veel te noemen.
Vaak kwam ook de Belarussische ambassadeur bij de VN aan het woord. Weliswaar is zijn land een paladijn van Poetins Rusland – hij verwoordde de Russische propaganda net iets minder lomp dan zijn Russische collega en met een béétje (cynische) realiteitszin. Zijn voorspelling over het verloop van de oorlog in Oekraïne: ‘De Russen verslaan op het slagveld? Winnen van een nucleaire grootmacht? Ik wens ze veel sterkte.’
IJzersterk is de manier waarop de documentaire lichaamstaal analyseert. Het ongemak van de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov bij een sterke (online)toespraak van Zelensky in de Veiligheidsraad – de Rus frunnikend aan het snoertje van zijn oortje. De paniek in de ogen van de Franse president Macron als hij hoort dat misschien een Russische raket Polen heeft getroffen, met doden tot gevolg – zijn vrees voor escalatie. Dichter bij de kern van de diplomatieke oorlog die óók deel uitmaakt van het conflict kan de tv-kijker denkelijk niet komen.
Het is superieure televisie, mede mogelijk gemaakt door de VPRO, die kan bogen op een grootse traditie in buitenlandreportages. Bekijk deze documentaire en je begrijpt weer waarom Poetins bewonderaar Geert Wilders niets van de publieke omroep moet hebben.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant