Shell staat vandaag in hoger beroep tegenover Milieudefensie in de klimaatzaak die de milieuorganisatie tegen het energieconcern aanspande. Op tafel ligt het oordeel dat Shell voor het eind van het decennium zijn CO₂-uitstoot met 45 procent moet hebben verlaagd ten opzichte van 2019. Wat zijn de belangrijkste argumenten?
De eis van Milieudefensie is ‘niet haalbaar’, zegt Shell.
Milieudefensie eist dat ‘een van de grootste klimaatvervuilers ter wereld’ zijn uitstoot drastisch vermindert. Directeur Donald Pols: ‘In lijn met wat internationaal is afgesproken in Parijs, namelijk 45 procent in 2030.’
Om de schaal van dat getal te schetsen: tel alle benzine, kerosine, diesel en aardgas die klanten van Shell uitstoten bij elkaar op, plus daarbij de broeikasgassen die het concern bij de winning en verwerking van deze fossiele brandstoffen veroorzaakt. Uit die berekening blijkt dat Shell acht keer meer uitstoot dan heel Nederland.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de energietransitie en de impact daarvan op het dagelijks leven.
Shell noemt de eis ‘niet haalbaar’. Bovendien is er volgens Shell ‘geen juridische verplichting in de Nederlandse wetgeving die individuele bedrijven verplicht om emissies met 45 procent te verminderen tegen eind 2030.’ Anders geformuleerd: er is geen Nederlandse wet die de uitstoot van CO₂ verbiedt.
Door naar de rechter te stappen, ondermijnt Milieudefensie ‘de democratische besluitvorming van overheden’, aldus Shell. ‘Het vonnis is ineffectief en zelfs contraproductief om klimaatverandering aan te pakken’, stelt Frans Everts, president-directeur Shell Nederland. Als de uitspraak blijft staan, zegt Everts, zal dit ‘vergaande gevolgen hebben voor het Nederlandse bedrijfsleven, de werkgelegenheid en het Nederlandse investeringsklimaat’. Een vertrek is volgens het concern ‘schadelijk voor de energietransitie’.
Dat een rechtsgang de democratie zou ondermijnen, noemt Pols van Milieudefensie een drogreden. ‘Wij adresseren juist een democratisch gat, niet alleen in Nederland, maar wereldwijd’, zegt hij. Door globalisering zijn multinationals groter geworden dan de meeste landen waarin zij actief zijn. Doordat ze zich over grenzen begeven, vallen ze deels buiten de rechtsstaat, die wel aan grenzen gebonden is. Daardoor kunnen deze bedrijven niet of nauwelijks gereguleerd worden, aldus Pols. ‘En kunnen ze zonder sanctie CO₂ de lucht in pompen.’
Dit klopt niet helemaal: in delen van de wereld, waaronder Europa, geldt voor de uitstoot van CO₂ een prijs, die steeds een beetje hoger wordt. Het levert voor bedrijven die hier opereren dus steeds meer op om hun uitstoot te verlagen.
Milieudefensie zegt dat het tempo nu veel te laag ligt. Met de klimaatzaak worden multinationale bedrijven onder de jurisdictie van een nationale rechter gebracht, waardoor ze wel aan te pakken zijn, aldus Pols.
Ook mensenrechtenschendingen als gevolg van klimaatverandering spelen een belangrijke rol in het proces. Shell zegt de mensenrechten te eerbiedigen. Dus, stelt Milieudefensie, is het concern verplicht gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen.
Die 45 procent reductie voor 2030 geldt niet voor ons, zegt Shell.
De afspraak is volgens Shell afgeleid van ‘een wereldwijd gemiddeld reductiepercentage’ waarover klimaatpanel IPCC spreekt. Maar de sectoren waarin Shell actief is, kunnen wat minder snel, aldus het energieconcern. Milieudefensie wil volgens Shell sneller dan zelfs Brussel heeft vastgelegd in zijn ambitieuze Fit for 55-programma.
Pols ‘Dit zeggen alle bedrijven die we hebben aangeschreven: wij hebben het klimaatakkoord van Parijs niet ondertekend. Dus je kunt ons er ook niet aan houden.’
Maar, stelt hij, al deze overheden, die ons allemaal vertegenwoordigen, hebben getekend. ‘Dan geldt de afspraak toch ook voor elk bedrijf dat vertegenwoordigd wordt door die overheid? Je kunt dan niet zeggen: de afspraak geldt niet voor ons, want wij hebben niet getekend.’
Shell zegt zich wel degelijk zorgen te maken over het klimaat, en heeft ook een strategisch programma opgesteld met als doel in 2050 klimaatneutraal te zijn. De doelen van het concern en Milieudefensie zijn hetzelfde. Alleen de snelheid verschilt.
Aan deze vraag wijden zowel Shell als Milieudefensie naar verwachting een groot deel van hun pleidooien. Milieudefensie zegt: 45 procent hebben we allemaal afgesproken en dat geldt dus voor iedereen. Door niet te reduceren en zelfs nieuwe olievelden in productie te nemen, negeert Shell de uitspraak, vindt Milieudefensie.
Shell reageert op die beschuldiging als door een wesp gestoken: ‘Elke suggestie in deze richting is misleidend.’ Het concern investeert naar eigen zeggen de komende drie jaar wereldwijd 10 tot 15 miljard in ‘koolstofarme energie-oplossingen’. ‘Dit maakt ons een significante investeerder in de energietransitie.’
Volgens Milieudefensie verdraait Shell de feiten: ze noemt vloeibaar aardgas ook koolstofarm, zegt Pols. ‘Terwijl dit gewoon een fossiele brandstof is.’
Shell zegt dat het zogenoemd LNG niet schaart onder de brandstoffen met een lage kooolstofintensiteit. Investeringen in vloeibaar aardgas vallen niet onder de 10 tot 15 miljard investeringen in energietransitie, aldus het concern.
Wij willen een levensvatbare samenleving voor iedereen, zegt Pols. De rijke landen en de grote bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen, stelt hij. ‘Het is geen keuze, het is een moeten. Dit hebben we als wereldgemeenschap afgesproken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant