In Texas is minstens één persoon besmet geraakt met het voor vogels zeer dodelijke vogelgriepvirus H5N1. Naar alle waarschijnlijkheid liep de Texaan het virus op van een koe. Een ontwikkeling ‘om in de gaten te houden’, waarschuwt viroloog Marion Koopmans. Hoe groot is deze dreiging?
De Texaan – details over de persoon laten de autoriteiten onvermeld – maakt het goed: de persoon kreeg alleen oogontsteking van het virus. Dat is op zich niet direct reden voor groot alarm, stelt Koopmans: het gebeurt vaker dat mensen na direct contact met besmette dieren het vogelgriepvirus oplopen.
‘De berichten uit Amerika spreken over een behoorlijk hoge virusvracht bij de koeien. Dus helemaal onlogisch is dit niet’, stelt Koopmans. ‘Een gekke ontwikkeling is het natuurlijk wel. En er is snel nadere informatie nodig.’
Een van de grootste vragen die experts zoals Koopmans hebben is of het virus het vermogen heeft ontwikkeld om van koe naar koe te gaan. ‘Daar lijkt het wel op’, constateert Koopmans. Zo is de vogelgriep ook opgedoken op een melkboerderij in de staat Michigan. Dat bedrijf had onlangs koeien geïmporteerd van een van de besmette kuddes in Texas.
Dreigt nu een nieuwe pandemie?
Waarschijnlijk niet direct. De voortekenen lijken gunstig: zo heeft het vogelgriepvirus nog niet een van de bij wetenschappers bekende mutaties ondergaan waardoor het zich beter via de lucht kan verspreiden. Ook lijkt de besmette Texaan het virus niet aan andere personen te hebben doorgegeven.
De Amerikaanse gezondheidsdienst CDC schat het risico voor mensen die zelf geen direct contact hadden met een al besmet dier, dan ook laag in. Besmette kuddes hoeven niet te worden geruimd. Het CDC houdt als richtlijn: vermijd contact met besmette dieren, let op verdachte klachten, en zorg dat besmette mensen in isolatie gaan.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Hoe vaak komt het voor dat mensen besmet raken met het vogelgriepvirus?
Sinds H5N1 in 2020 opeens veel besmettelijker werd voor vogels, zijn er in elk geval vijf Britten, twee Spanjaarden, een Chileen, een Amerikaan en een meisje uit Ecuador mee aangestoken, volgens cijfers van de Wereldgezondheidsraad, altijd na direct contact met besmette vogels.
Dat zijn opvallend lage aantallen, aangezien het virus zich haast wereldwijd heeft verspreid en honderden miljoenen vogels heeft besmet. Kennelijk is de variant die zo huishoudt onder vogels, niet erg besmettelijk voor de mens.
Iets anders zit dat met een variant van H5N1 die rondgaat in Azië. Daar raken geregeld mensen besmet, vaak met ernstige gevolgen. Zo werd vorige week bekend dat een 21-jarige student in Vietnam was overleden aan de vogelgriep, nadat hij vogels had gevangen. Een maand eerder overleed een 9-jarige jongen in Cambodja na het eten van besmette eend en kip.
In de regel gaat het daarbij om de ‘clade’ (tak aan de virusstamboom) aangeduid als ‘2.3.2.1.c’, een iets andere variant van H5N1. Tussen 2003 en 2019 waarde die variant rond in met name Azië en Egypte: 861 mensen raakten besmet, meer dan de helft van hen overleed.
Maar verdwenen is 2.3.2.1c nog niet. Toen een jaar geleden een 11-jarig meisje in Cambodja aan vogelgriep overleed, bleek niet de ‘Europese’, maar de 2.3.2.1c-variant van H5N1 verantwoordelijk. Extra zorgwekkend was dat het meisje ook haar vader besmette: een teken dat verspreiding van mens op mens op de loer ligt.
Waar komt de Texaanse uitbraak vandaan?
Dat is nogal raadselachtig, want het gebeurde niet eerder dat het vogelgriepvirus (de ‘westerse’ variant) herkauwers besmette. Vorige week werd bekend dat het virus is opgedoken bij twee kuddes melkkoeien in Texas, en twee in Kansas. Op sommige bedrijven werden dode vogels gevonden: een aanwijzing dat het virus de koeien heeft bereikt via besmet water of voedsel.
De koeien werden ziek, maar niet ernstig. Ze hadden verhoging, minder eetlust en gaven minder melk. Sommige koeien gaven bovendien dikke, verkleurde melk. Veel noordelijker, in de staat Minnesota overleden enkele jonge geitjes na besmetting met het virus. De geitjes leefden op een hobbyboerderij waar onder het pluimvee een uitbraak van H5N1 was.
Welke dreiging hangt er eigenlijk precies in de lucht?
Onder mensen gaan nog geen griepvirussen van het type H5 rond; alle bekende ‘mensengriep’ is van het type H1, H2 of H3. Daardoor kent het immuunsysteem van de mens de vogelgriep niet en kunnen mensen in theorie ernstiger ziek worden, mocht een H5-virus overslaan. Ook de griepprik kan geen bescherming bieden.
Wel staan er diverse kandidaatvaccins in de steigers die, naar het zich laat aanzien, redelijk beschermen tegen H5N1. Bovendien zijn er antivirale middelen op de markt die lijken te helpen tegen de vogelgriep. ‘Voorlopige analyses van H5N1 hebben geen mutaties aan het licht gebracht die deze virussen resistent zouden maken tegen de huidige goedgekeurde antivirale medicaties’, aldus het CDC in een verklaring.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant