De nieuwe industriepolitiek komt nogal rommelig en opportunistisch over. Het debat over de voorwaarden en de grenzen moet nog worden gevoerd.
Het balletje kan raar rollen. Na verkiezingen die in het teken stonden van de zich achtergesteld voelende regio’s (meer buslijnen, steun voor de streekziekenhuizen, behoud van de plattelandsscholen) is de eerste wezenlijke investering vanuit Den Haag een injectie van 2,5 miljard euro in Zuidoost-Brabant, een van de welvarendste regio’s van het land. In één adem door besloot het kabinet de staalfabriek van Tata overeind te houden: nu de firma er zelf niet in slaagt op tijd te vergroenen, schiet de overheid te hulp.
Na de fiasco’s met scheepswerf RSV en vliegtuigbouwer Fokker was industriepolitiek decennialang uit de mode, maar de wind is gedraaid. De pandemie en de oorlog in Oekraïne versterkten het besef dat Europa zichzelf in te veel opzichten afhankelijk heeft gemaakt van landen waar je om politieke redenen liever niet te afhankelijk van wilt zijn. Het economisch belang van een hightechreus als ASML staat daarnaast buiten kijf: de chipmachinefabrikant is de motor van de Brabantse economie. Van de investeringen in de infrastructuur en het regionale onderwijs profiteert de hele regio.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Dat neemt niet weg dat er ook vragen te stellen zijn over het gemak waarmee het kabinet nu tot deze beslissingen komt, zonder dat er fundamenteel debat over is gevoerd in de Tweede Kamer. Waar is, bijvoorbeeld, de rol van de bedrijven zelf? Toen moederbedrijf Philips honderd jaar geleden meer technici nodig had, bouwde het een bedrijfsschool. De zelf gebouwde woonwijken lagen er toen al. Anno 2024 hóópt het kabinet dat ASML nu content genoeg is met de publieke investeringen om in Veldhoven te blijven uitbreiden, maar garanties gaf het bedrijf niet.
Sowieso is het niet zonder risico’s dat het kabinet de indruk wekt dat het vooral reageert op dreigementen vanuit de directiekamers dat ze de activiteiten hier gaan afbouwen als het leven hun niet aangenamer wordt gemaakt. Multinationale bedrijven zullen dat dreigement altijd blijven inzetten. Er is altijd wel ergens een regering die er gevoelig voor is.
Met twee graten in de keel van het bedrijfsleven moet het kabinet binnenkort nog afrekenen: de afbouw van de gunstige fiscale regelingen voor expats en die voor de inkoop van eigen aandelen. Dat zijn recente maatregelen die de Tweede Kamer afdwong. Maar diezelfde volksvertegenwoordiging, ook geschrokken van de mokkende directeuren, wil er nu weer vanaf.
Dat suggereren althans de meeste partijen, maar vinden ze dat ook als straks de vraag komt waar het benodigde geld dán vandaan moet komen. Toch de benzineaccijns maar omhoog, of de rente op de studieleningen?
Als dat de keuze wordt, zou de stemming wel eens opnieuw kunnen draaien. Het voordeel is dat het wellicht leidt tot een fundamenteel debat over de voorwaarden en de grenzen van de nieuwe industriepolitiek, want dat is tot nu toe nog te weinig gevoerd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant