Beide Ierlanden zijn in grote beroering nadat twee top-politici zijn weggevallen: de Ierse premier is onverwacht afgetreden en de Noord-Ierse coryfee Sir Jeffrey Donaldson is gearresteerd wegens oude seksuele vergrijpen. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben. We bellen erover met correspondent Patrick van IJzendoorn.
Wat is er allemaal aan de hand?
‘Er heerst politieke beroering aan beide kanten van de grens. Ierland krijgt binnenkort een nieuwe premier, en in Noord-Ierland is nu net de leider van de DUP gevallen, de grootste pro-Engelse partij. Deze politicus, Sir Jeffrey Donaldson, die ook al sinds vorige eeuw in het Britse parlement zit, is zelfs gearresteerd, en zijn vrouw ook. Hij wordt verdacht van niet-recente zedendelicten, waaronder verkrachting, en zijn vrouw zou zich medeplichtig hebben gemaakt. Over de precieze aard van de aantijgingen heeft de politie niks bekendgemaakt.’
Hoe belangrijk is deze Donaldson?
‘Hij is een grote man in de Noord-Ierse politiek. Hij heeft dit jaar een hoofdrol gespeeld in het opnieuw opstarten van het Noord-Ierse parlement, dat drie jaar had stilgelegen. Hij geldt als een gematigd man. Met hem kun je zaken doen. Hij heeft, met de Britten als een soort scheidsrechter, een akkoord bewerkstelligd met Sinn Fein, om opnieuw samen in Noord-Ierland te gaan regeren. Sinn Fein is de pro-Ierse tegenpool en vroegere vijand van de DUP. Sinn Fein levert nu de Eerste Minister van Noord-Ierland, en de DUP speelt feitelijk de tweede viool. Dat wordt Donaldson door critici binnen zijn partij kwalijk genomen: die vinden dat hij te veel heeft toegegeven aan Sinn Fein.
‘De grote vraag is nu, wie hem gaat opvolgen? Als dat iemand van de radicalere vleugel wordt, kan dat grote gevolgen hebben voor de koers van de partij en voor de politieke samenwerking in de Noord-Ierse regering.’
Welke rol heeft Donaldson gespeeld tijdens de Brexit-onderhandelingen?
‘Donaldson was sterk pro-Brexit. Desondanks gelden de EU-regels nog steeds voor Noord-Ierland. Noord-Ierland is de nieuwe buitengrens van de EU geworden: de grens met EU-lidstaat Ierland is open, terwijl die met het Verenigd Koninkrijk – waar Noord-Ierland deel van uitmaakt – in feite de EU-grens is geworden. Noord-Ierland staat daarmee met een voet in de EU, en met een voet in het VK. Dat heeft Brexit voor de Britten heel gecompliceerd gemaakt: door die ingewikkelde positie van Noord-Ierland, dat zijn grens met de rest van Ierland open wil houden, kunnen de Britten geen pure Brexit maken.
‘Donaldsons DUP is gespleten over Brexit, maar de Britse regering ook: Rishi Sunak zit op de lijn-Donaldson, maar ex-premiers Boris Johnson en Liz Truss willen een absolute breuk met de EU. Over een half jaar speelt dat misschien geen rol meer: dan verliezen de Tories de verkiezingen, en neemt Labour de macht over. Tot dan kan Engeland misschien tijdrekken.’
Maar wat betekent dit allemaal voor dit andere Ierland?
‘Premier Leo Varadkar (45) trad daar onlangs volslagen onverwacht af als premier en als leider van de partij Fine Gail. De jonge Simon Harris (37) volgt hem in beide functies op. Hij is erg voor de EU, net als Varadkar, die het openhouden van de grens tussen Ierland en Noord-Ierland als een van zijn belangrijkste wapenfeiten noemde. Die grens is daarmee ook erg belangrijk voor Ierland. De arrestatie van Donaldson en het bijna gelijktijdige aftreden van Varadkar kunnen ook in Ierland leiden tot een verschuiving van de politieke verhoudingen.
‘Ook in Ierland zie je een zekere verrechtsing. Vooral buiten de hoofdstad Dublin groeit de kritiek op de regering en op de koers die zij vaart op het gebied van bijvoorbeeld immigratie. Volgens de critici is de regering te liberaal en veel te veel op Dublin georiënteerd. Onafhankelijke parlementariërs uit het westen van het land hebben een nieuwe partij opgericht, Independent Ireland, die daarop inspeelt. Dat is een ontwikkeling om in de gaten te houden.’
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuid-Oost Azië.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant