Biologisch psycholoog en 'geluksprofessor' Meike Bartels van de Vrije Universiteit Amsterdam kan niet bevestigen dat er een lentedip bestaat. Volgens haar spreekt men vooral van een winterdip. In de winter worden mensen minder blootgesteld aan licht. "Licht is een factor die voor veel mensen belangrijk is voor hoe ze zich voelen", zegt Bartels.
Ook Roelof Hut, hoogleraar Chronobiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, zegt dat de meeste mensen met een seizoensdepressie daar last van hebben in de herfst of winter. "Maar deze klachten kunnen ook in de zomer en het voorjaar voorkomen", vertelt hij.
Volgens Hut kan een dip in de lente of zomer ook ontstaan door een gebrek aan licht. "Door je leefpatroon kun je minder blootgesteld worden aan zonlicht, waardoor je klachten ervaart", legt hij uit. "De moderne mens ziet ook in de zomer minder zonlicht. Zeker in grote steden, denk bijvoorbeeld aan een ritje in de metro."
Een winterdip ontstaat door een gebrek aan licht. "Het buitenlicht komt via je oog je brein binnen. Dat is belangrijk voor je dag- en nachtritme", vertelt Bartels. "En dat ritme is weer belangrijk voor hoe je je voelt. In de winter is het minder lang licht en zijn mensen minder buiten. Dat kan ertoe leiden dat mensen zich minder goed voelen, omdat ze minder licht in hun brein krijgen."
Ook de ingang van de zomertijd aan het begin van de lente kan invloed hebben op je stemming. "Die lentedip bestaat zeker", vertelt assistent-hoogleraar Heidi Lammers-van der Holst van Erasmus MC. Zij doet onderzoek naar slaap en onze biologische klok. "Ook dat uurtje minder slaap heeft invloed op onze mentale en fysieke gezondheid."
Als de klok een uur vooruitgaat, wordt je biologische klok verstoord. Die bestaat eigenlijk uit meerdere klokken in ons lichaam, met een centrale klok in de hersenen. De biologische klok vertelt je wanneer je het best kunt slapen, kunt eten en actief kunt zijn.
"Vergelijk het met een jetlag", zegt Lammers-van der Holst. "Je bent nog niet klaar om op te staan en eerder naar bed te gaan. Een verstoring van slaap heeft weer invloed op je stemming en kan leiden tot depressieve klachten."
Zowel Lammers-van der Holst als Hut geeft aan dat de meeste mensen zich energieker voelen als ze in de lente meer licht zien. "Met name als mensen in de ochtend in het licht naar werk of school reizen", vertelt Hut.
"Die blootstelling aan ochtendlicht zorgt ervoor dat je 's avonds eerder naar bed wil. Maar na het ingaan van de zomertijd is het 's ochtends weer later licht. Dan schop je die mensen die dat ritme volgen weer terug."
Volgens Hut is ochtendlicht belangrijk omdat het je biologische klok versnelt. Als je 's ochtends zonlicht ziet, wil je eerder naar bed. Ochtendlicht gaat slaaptekort tegen, waardoor het beter is voor je gemoedstoestand.
Avondlicht vertraagt juist je biologische klok, waardoor je later wil gaan slapen. Het licht vertraagt je melatonineproductie. Melatonine is een slaaphormoon dat ervoor zorgt dat je slaperig wordt.
"Dit gebeurt als het 's avonds langer licht is of wanneer je 's avonds op je telefoon zit. Je lichaam denkt dan dat het nog geen tijd is om te gaan slapen. Zo krijg je ritmeverstoring en slaaptekort", zegt Lammers-van der Holst.
Ook de verwachtingen voor de lente kunnen invloed hebben op iemands gemoedstoestand in het voorjaar. "Veel mensen kijken uit naar de lente. Als verwachtingen, zoals mooi weer, niet uitkomen, heeft dat invloed op iemands geluksgevoel", legt biologisch psycholoog Bartels uit.
Psycholoog Melissa van Buuren van Psychologiepraktijk van Buuren herkent die teleurstelling bij mensen. Zij ziet in haar praktijk mensen met een lentedip voorbijkomen. "Mensen ervaren klachten als somberheid en vermoeidheid. Als je merkt dat ze het rond een seizoen vaker hebben, dan kun je die trend vinden."
Volgens Van Buuren kunnen mensen zich overweldigd voelen door de verwachtingen van het nieuwe seizoen. "Langere dagen zorgen voor het gevoel van meer sociale verplichtingen. Zoals een terrasje meepakken. Ook kunnen allergieën zoals hooikoorts bijdragen aan vermoeidheid."
"Het is geen aandoening, maar het zijn klachten", vertelt Valerie Ritchie. Zij is psycholoog en hulpverlener bij MIND Korrelatie, een organisatie die psychische en psychosociale hulp biedt. "Mensen hebben bijvoorbeeld minder plezier in dingen ondernemen."
Bij een lentedip helpt het volgens Ritchie om te zorgen voor een goede dagstructuur. Daarnaast zijn voldoende slaap, buitenlucht en een balans van in- en ontspanning belangrijk. "Geef daarin ook je grenzen aan en vertel het mensen als het even niet gaat. Maar vergeet ook niet leuke plannen te maken", zegt Ritchie.
Van Buuren beaamt dat. "Verstoppen of thuisblijven als je te somber bent, kan het verslechteren. Doe je iets niet omdat je te somber bent maar is het wel belangrijk voor je? Doe het dan wel."
Ritchie en Van Buuren benadrukken dat mensen altijd professionele hulp kunnen zoeken. "Meestal komen mensen zelf uit een dipje", zegt Van Buuren. "Maar als het langdurig is, loop je vast. Het is persoonsafhankelijk wat mensen nodig hebben."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen