Dinsdag liet de Tweede Kamer zich door experts bijpraten over economische vooruitzichten en het begrotingsbeleid. Het algemene beeld is dat de economie redelijk draait na een turbulente periode met een torenhoge inflatie. "Een zachte landing", noemde Olaf Sleijpen van De Nederlandsche Bank (DNB) dat dinsdag in de Kamer.
Ook Diederik Dicou van het Centraal Planbureau (CPB) had op het eerste gezicht een positieve boodschap voor de parlementariërs: "Voor veel huishoudens is er dit jaar koopkrachtherstel."
De overheidsfinanciën laten ook een "zonnig beeld" zien, zei Dicou. "De schuldpositie is uitstekend en van het begrotingssaldo hoef je ook niet wakker te liggen."
Tot zover het positieve geluid. Want hoewel het vorige (huidige demissionaire) kabinet het huishoudboekje keurig heeft achtergelaten, zijn de uitgaven ook flink opgeschroefd, waarschuwde Dicou. "Alle seinen voor de middellange termijn staan op rood. Het is duidelijk dat de koers moet worden verlegd."
Sleijpen viel hem bij. Zonder ingrijpen loopt het tekort in 2032 op naar -4,6 procent. "Dat is hoger dan de Europese begrotingsnorm", constateerde de DNB'er. "Hierdoor riskeert Nederland bijsturing uit Brussel."
De partijleiders van PVV, VVD, NSC en BBB weten dit ook. Zij hebben tijdens de formatiegesprekken bezoek gehad van DNB-president Klaas Knot. Vorige week kwamen demissionaire bewindslieden van Financiën Steven van Weyenberg en Marnix van Rij langs.
Afgelopen najaar, ruim twee maanden voor de verkiezingen, viel de rekening al bij de politiek op de mat. De Studiegroep Begrotingsruimte, een bont gezelschap van ambtenaren en financieel experts, had berekend dat een volgend kabinet in 2028 17 miljard euro moet zien te vinden. Daar blijft het niet bij, want daarna lopen de kosten voor de zorg, vergrijzing en het klimaat alleen maar verder op als er nu niet wordt ingegrepen.
Dat vraagt acuut om actie, want anders volgt een tik op de vingers van Brussel. Binnen Europa zijn namelijk duidelijke afspraken gemaakt over de hoogte van de staatsschuld (maximaal 60 procent van het bbp) en het begrotingstekort (maximaal 3 procent).
Het nieuwe kabinet moet stevige politieke keuzes maken. Gaan de overheidsuitgaven omlaag? Of gaan de belastingen omhoog? En zo ja, waar? Volgens VVD-leider Dilan Yesilgöz is het "een feit" dat er fors bezuinigd moet worden, zei ze afgelopen weekend bij WNL Op Zondag. "Niks is een feit", reageerde Geert Wilders (PVV) direct via X. "Wel dat de PVV lastenverlichting wil voor haar burgers!"
Een duidelijk financieel kader, zoals de vorige informateur Kim Putters adviseerde, is met deze uiteenlopende opvattingen geen overbodige luxe. Ook al moet een volgend kabinet op afstand komen te staan van de Tweede Kamer met een zo dun mogelijk regeerakkoord. "Financiën zijn een groot en belangrijk onderwerp op de formatietafel", merkte Richard van Zwol, een van de twee nieuwe informateurs, afgelopen donderdag op.
Als politici met lange wensenlijstjes komen, wordt vaak een oude wijsheid van oud-premier Willem Drees van stal gehaald: "Niet alles kan, en zeker niet alles tegelijk." Van Zwol maakte daar, gevraagd naar wat er wel mogelijk is, een eigen versie van: "Niet alles kan tegelijk, vandaag." Dat zal ook de boodschap zijn bij de onderhandelingen tussen PVV, VVD, NSC en BBB.
Source: Nu.nl algemeen