Uitgerekend NSC-leider Pieter Omtzigt, degene met de grootste bezwaren tegen samenwerking met de PVV, riep woensdag alle partijen in de Tweede Kamer op om "over hun schaduw heen te stappen". Hij vroeg de niet-formerende partijen de "uitgestoken hand" aan te nemen.
De oproep tijdens het debat over het eindverslag van oud-informateur Kim Putters had zo van demissionair premier Mark Rutte kunnen zijn. In de loop der jaren vroeg hij regelmatig - vaak tevergeefs - om brede steun voor zijn kabinetsplannen.
Begin februari brak Omtzigt de formatiegesprekken met Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD) en Caroline van der Plas (BBB) nog vroegtijdig af. Hij had principiële (de rechtsstaat) en praktische (financiële tegenvallers) bezwaren tegen regeren met de PVV. Tel daar Omtzigts geschade vertrouwen in de andere partijleiders bij op en je hebt het recept voor een mislukte formatie.
De politieke werkelijkheid ziet er in korte tijd heel anders uit. Bij Omtzigt overheerst het gevoel dat het belang van de rechtsstaat is gewaarborgd. Zorgen over de te grote "rechtsstatelijke afstand" tussen NSC en de PVV lijken verdwenen. Het programkabinet waaraan nu wordt gewerkt, zal immers een grotere afstand tot de Kamer hebben, benadrukte Omtzigt. Dus geen "verstikkende regeerakkoorden" meer.
De onderlinge bezwaren van Wilders, Yesilgöz, Omtzigt en Van der Plas zijn voor nu weggemasseerd. Ruim een maand geleden moest Wilders nog duidelijk wennen aan zijn nieuwe rol waarin hij verantwoordelijkheid voor een politiek proces draagt.
Die ongemakkelijkheid is woensdag weg. Wilders stond als vanouds achter het spreekgestoelte. Handen in de zakken, knikjes naar de sprekers achter de interruptiemicrofoon en tevreden kijkend als hij met een snedige grap politieke tegenstanders wegzette.
"Ik vroeg me af hoe de chemie eigenlijk is tussen PVV, VVD, BBB en NSC?", wilde SP-leider Jimmy Dijk van Wilders weten. "Geweldig!", antwoordde de PVV-leider direct. Het zorgde voor hilariteit in de zaal. Iedereen weet immers dat het vertrouwen tussen de vier partijen nog steeds broos is. "Staat hier een leugendetector aan gekoppeld?", zei Wilders er daarom achteraan.
Maar voor nu sluiten de formerende vier de rijen. Van der Plas sprong zelfs een aantal keer voor Wilders in de bres toen eerst Frans Timmermans (GL-PvdA) en daarna Laurens Dassen (Volt) nog maar eens benadrukten waarom zij samenwerking met een PVV-kabinet uitsluiten.
"Yesilgöz en Omtzigt realiseren zich donders goed dat het onuitlegbaar is om het eerste PVV-kabinet mogelijk te maken", zei Dassen. "Maar omdat ze geen vieze handen willen maken, noemen ze het programkabinet." Van der Plas boos: "Eigenlijk zegt Dassen tegen miljoenen kiezers: jullie hebben het niet goed gedaan."
Wilders onderging de verbale aanvallen gelaten. Met zijn hoofd afgewend en scrollend op zijn telefoon kwam er van hem geen enkele interruptie in het restant van het debat. Hij zat met zijn hoofd al bij de volgende fase van de formatie. "Misschien gaan we vanavond wel al beginnen met onderhandelen. Hoe eerder, hoe beter", zei hij.
Voor die volgende fase heeft Wilders twee informateurs naar voren geschoven: Elbert Dijkgraaf en Richard van Zwol. Zij krijgen nu acht weken de tijd om nu écht met de inhoudelijke onderhandelingen te beginnen. Zover is het in deze formatie, en 120 dagen na de verkiezingen, nog niet gekomen.
Source: Nu.nl algemeen