Voor zowel de mazelen als kinkhoest bestaan vaccins die het risico op gezondheidsschade en uitbraken drastisch verminderen. Maar het RIVM waarschuwde in de zomer van vorig jaar al dat het percentage gevaccineerde kinderen binnen het Rijksvaccinatieprogramma voor het tweede jaar op rij was gedaald.
Die waarschuwing werd de afgelopen maanden herhaald. Nu zien gezondheidsdiensten nieuwe uitbraken van infectieziekten.
Een mogelijke oorzaak van de dalende vaccinatiegraad is dat jonge ouders minder positief zijn over vaccinaties. Dat bleek uit een peiling van het RIVM uit 2022, in vergelijking met een peiling uit 2013. Ook concludeerde Europees onderzoek dat in meerdere landen het vertrouwen van burgers in vaccins en vaccineren is afgenomen. Dat kan het gevolg zijn van de coronapandemie, schrijft het RIVM.
"Omdat de groepsimmuniteit afneemt, neemt het risico op uitbraken toe", legt koepelorganisatie GGD GHOR Nederland uit. "We gaan opnieuw kijken wat we kunnen doen om de vaccinatiegraad te verhogen", voegt een RIVM-woordvoerder toe.
Het aantal gevallen van kinkhoest neemt al sinds juni vorig jaar toe. In februari meldde NU.nl dat artsen wekelijks ongeveer 110 kinderen met kinkhoest zien. Twintig van hen zijn nog een baby. De toename van het aantal zieke baby's liep toen vooral toe in de gebieden met een lage vaccinatiegraad, zoals de Biblebelt.
Kinkhoest wordt veroorzaakt door een bacterie. Mensen met kinkhoest lijken vaak eerst een neusverkoudheid te hebben. Meestal gaan ze pas na een of twee weken hoesten. Soms klinkt de hoest als een blaf of wordt een lange hoestaanval gevolgd door een piepende inademing.
Mensen kunnen elkaar besmetten doordat er bij het hoesten en niezen kleine druppels met de bacterie in de lucht komen. De ziekte is erg besmettelijk.
Inmiddels zien artsen wekelijks zo'n 200 tot 300 kinderen met kinkhoest, zegt een RIVM-woordvoerder in gesprek met NU.nl. "En bovendien niet alleen meer in de Biblebelt. Dit beeld zien we nu in het hele land."
Bij 85 procent van de meldingen gaat het om ongevaccineerde kinderen. En het gaat vermoedelijk om nog meer besmettingen, omdat niet iedereen met klachten wordt getest. Bij het RIVM zijn dan ook grote zorgen over de toename van het aantal besmette kinderen.
Mazelen en kinkhoest zijn vooral gevaarlijk voor ongevaccineerde mensen.
Kinkhoest is heel gevaarlijk voor met name de allerkleinsten. Zieke baby's kunnen uitgeput raken door het hoesten, waardoor ze stoppen met drinken. Ook kan het hoesten tot zuurstofgebrek leiden.
Meer dan de helft van de baby’s met kinkhoest wordt in het ziekenhuis opgenomen. Jaarlijks overlijdt gemiddeld één baby aan de gevolgen van kinkhoest.
Ook de mazelenuitbraak in Eindhoven is "precies waar we al eerder voor gewaarschuwd hebben", knikt de RIVM-woordvoerder.
Zeker veertien kinderen en één volwassene zijn daar besmet geraakt. Volgens de lokale GGD-afdeling was iedereen ongevaccineerd. Volgens het RIVM gaat het om een zogenoemd cluster. "Er is geen sprake van een landelijke uitbraak. Maar als zo'n cluster op de verkeerde plek uitbreekt, kan het wel snel groter worden."
Voor nu moet de uitbraak in Eindhoven volgens het RIVM vooral in perspectief worden gezien. "Zo'n cluster dooft ook weer uit."
Vorig jaar lag de vaccinatiegraad van de BMR-prik (bof, mazelen en rodehond) op 89 procent. "De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert over het algemeen een vaccinatiegraad van 95 procent voor voldoende basisimmuniteit", stelde het RIVM eerder.
De vaccinatiegraad van kinderen met het difterie, kinkhoest, tetanus en polio (DKTP-vaccin) lag in 2023 op 88 procent. Tien jaar eerder was dat nog 95,5 procent.
De GGD'en willen daarom de komende tijd 'vol inzetten' op maatregelen om de vaccinatiegraad te verhogen. Bijvoorbeeld door de afstand tot vaccinatielocaties te verkleinen en met flexibelere openingstijden te werken. Die maatregelen hadden in de afgelopen jaren succes. Ook hebben GGD'en al geëxperimenteerd met vaccineren in de avonduren of vaccineren zonder afspraak.
"Samen met het RIVM, de Rijksoverheid, gemeenten en alle netwerkpartners moeten we onze schouders eronder zetten om de vaccinatiegraad te verhogen", zegt GGD-directeur Ton Coenen tegen het ANP.
Patiëntenfederatie Nederland sluit zich aan bij Coenen. "Er moet in de hele maatschappij meer aandacht komen voor vaccinaties. Die zijn er niets voor niets. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor de rest van de maatschappij."
Maar op een landelijke vaccinatiecampagne hoeven we voorlopig niet te rekenen, laat demissionair staatssecretaris Maarten van Ooijen (Volksgezondheid) weten aan het ANP. "Artsen, en niet de overheid, moeten waarschuwen tegen de mazelen. Zij moeten mensen overtuigen om hun kinderen te laten vaccineren."
Het is een les die Van Ooijen heeft getrokken uit de coronapandemie. In die tijd is "desinformatie" verspreid over vaccinaties, die nog steeds rondzingt en "echt de kop in moet worden gedrukt" volgens de staatssecretaris.
Het Nederlands Huisartsen Genootschap drukt huisartsen op het hart om de komende tijd rekening te houden met een verhoogde kans op mazelen. "Vooral bij de groepen met een lage vaccinatiegraad."
Source: Nu.nl algemeen