De Tweede Kamer wil duidelijkheid van staatssecretaris Hans Vijlbrief (Mijnbouw) over gaswinning op de Noordzee. Vijlbrief wil de gaswinning daar versnellen, maar moet nu voor de zomer met een plan komen waarin hij duidelijker maakt hoe hij dat voor zich ziet.
Sinds vorige week is het plan om gas te boren in de Waddenzee bij het Friese Ternaard tijdelijk van tafel. Het risico op bodemdaling was te groot, stelde de toezichthouder. De NAM mag wel nog onderzoeken wat het betekent om op kleinere schaal gas te winnen.
Dat er een voorlopige streep door Ternaard is gezet, en er ook geen gaswinning meer plaatsvindt in Groningen, betekent niet dat Nederland stopt met het produceren van gas. Terwijl het land in 2050 klimaatneutraal moet zijn, wil de staatssecretaris de gasproductie tot 2045 aanhouden en waar dat kan versnellen. We zetten vijf belangrijke vragen en antwoorden op een rij.
De Noordzee heeft de grootste olie- en gasreserves van Europa. Van de aangrenzende landen is Noorwegen veruit de grootste producent en leverancier van offshore olie en gas uit de Noordzee, vertelt gasexpert René Peters van TNO Research. Dat land haalt jaarlijks zo'n 100 miljard kubieke meter gas uit het Noorse deel van de zee.
Ook het Verenigd Koninkrijk boort er naar gas. Eerder waren de Engelsen grote exporteurs van het Noordzeegas, maar op dit moment wil het VK vooral gas voor binnenlands gebruik. Verder heeft ook Denemarken een klein aandeel in de gaswinning op de Noordzee.
Ook Nederland boort naar gas op de bodem van de Noordzee, al neemt de schaal wel al jaren af. In het Nederlandse gedeelte liggen nog zo'n honderd platforms bij kleine velden, waar jaarlijks ongeveer 8 miljard kubieke meter wordt gewonnen. Ter vergelijking: in het Groningse gasveld zat in totaal zo'n 2.800 miljard kuub; bij Ternaard is dat 5 miljard kuub.
Noordzeegas is dus te weinig om aan onze jaarlijkse vraag te voldoen. Hier gebruiken we jaarlijks zo'n 30 miljard kuub: voor de industrie, maar ook om op te koken en te verwarmen.
Er klinken meerdere geluiden over het belang van gaswinning op de Noordzee. Voorstanders wijzen er onder meer op dat Nederland eraan verdient door eigen gas te produceren: 70 procent van de opbrengsten gaat naar de Staat.
Door gaswinning op eigen grondgebied wordt Nederland bovendien energieonafhankelijk, is een ander veelgehoord argument. "Bij zoiets kritieks als gas wil je zelfvoorzienend zijn, of in ieder geval zo min mogelijk afhankelijk", zegt Peters.
Opvallend genoeg wordt ook vaak het klimaatargument aangehaald: aardgas uit de Noordzee zou 'schoner' zijn dan alternatieven. Vooropgesteld is het een fossiele brandstof, dus 'schoon' is in dit geval een dubieuze woordkeuze. Wel heeft het importeren van alternatieven een grotere CO2-voetafdruk, laten meerdere onderzoeken zien.
Neem vloeibaar aardgas (lng): dat moet je winnen, vloeibaar maken, vanuit Qatar of de Verenigde Staten verschepen en hier weer in gas omzetten. Volgens een rapport van The Hague Center for Strategic Studies (HCSS) is die totale voetafdruk 30 procent groter dan bij lokaal geproduceerd gas.
Gaswinning op de Noordzee versnellen staat haaks op klimaatdoelen, vindt de klimaatbeweging. Die ziet liever dat de overheid investeert in duurzame alternatieven. Dat bevestigt ook het Internationaal Energieagentschap (IEA): stoppen met winnen van nieuwe fossiele brandstoffen is de enige manier om opwarming te beperken tot 1,5 graad.
Daarom grijpen milieugroepen het onderwerp aan om actie te voeren. Extinction Rebellion (XR) wil zaterdag demonstreren bij Shell Pernis in Rotterdam. De activisten eisen een stop op alle nieuwe fossiele projecten in de Noordzee. Ook wil XR dat het bedrijf oude boorplatformen en leidingen bij lege gasvelden opruimt. Die zorgen voor milieuvervuiling, bleek uit onderzoek van Follow the Money. In het Nederlandse deel van de Noordzee staan op dit moment zeker 150 installaties.
Ook Greenpeace wil een einddatum voor gaswinning op de Noordzee, zegt directeur Andy Palmen tegen NU.nl. "2045 is echt veel te laat. De wetenschap laat zien dat het eigenlijk al in 2034 klaar moet zijn." Daarmee doelt Palmen op het 'koolstofbudget' van Nederland (hoeveel CO2 wij mogen uitstoten). Dat heeft Nederland al in 2034 overschreden, volgens onderzoek van CE Delft.
Op deze manier doorgaan houdt de "gasverslaving" in stand, vindt Palmen. "Zolang we produceren en er relatief goedkoop gas is, waarom zouden we dan massaal van het gas af gaan?" Peters van TNO ziet dat ook: "We worden nog te weinig aangespoord om minder gas te gebruiken."
Toch denkt Peters dat de eerste stap is: het verkleinen van de vraag naar gas. Daarna kunnen we pas over op schone energiebronnen, zoals zon, wind en geothermie. "Maar van de ene op de andere dag stoppen zal niet helpen", zegt hij. "Het moet een geleidelijke transitie zijn."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch