Gaza
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het is een treffend beeld voor de onmacht: terwijl Israël nog altijd Amerikaanse bommen op Gaza afwerpt, liet de Amerikaanse luchtmacht afgelopen week kant-en-klaarmaaltijden aan parachutes neerdalen op het strand. De Verenigde Staten beroemen zich traditioneel op hun vermogen om invloed op hun bondgenoot Israël uit te oefenen. Maar de voedseldroppings, die de humanitaire nood in de Gazastrook slechts met een fractie verlichten, bewijzen juist dat ook de Amerikaanse president Joe Biden geen remedie heeft voor de uitzichtloosheid van deze Gaza-oorlog.
Hoe kan dit? Wat gebeurt hier? Maaltijden aan parachutes, dat is toch meer iets voor situaties van extreem natuurgeweld? Is het niet bizar dat dit kennelijk de enige manier is om de uithongering van honderdduizenden Palestijnen tegen te gaan? Waarom slaagt niemand erin, Israël noch de VS noch Egypte noch de internationale gemeenschap, om veel meer broodnodige vrachtwagens met hulpgoederen tot de landstrook toe te laten? Het zijn vragen die inmiddels, vijf maanden na de aanslagen van Hamas en de Israëlische tegenreactie, tot platte wanhoop leiden. Je ziet iets gebeuren, maar je kunt het niet stoppen.
De Nederlandse regering staat nog altijd pal achter Israël; een gerechtelijk verbod op de levering van onderdelen voor F-35-gevechtsvliegtuigen werd meteen aangevochten, een Israëlische beschuldiging aan het adres van een VN-organisatie werd meteen voor waar aangenomen. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) en zijn partijgenoot Geoffrey van Leeuwen, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, staan bekend als trouwe Israël-supporters.
Natuurlijk zijn hier vragen bij te stellen. Bijvoorbeeld: is het nog wel opportuun dat Nederland het defensiecontract met Israël doorgang laat vinden, waarmee het Israëlische leger van kennis voorzien gaat worden? Elke dag wordt het minder geloofwaardig een land te blijven steunen dat zich hoegenaamd niets aantrekt van het bevel van het Internationaal Gerechtshof om er alles aan te doen om genocide tegen te gaan. Een land dat bovendien geleid wordt door een cynicus die meent dat de vernietiging van Hamas hand in hand kan gaan met een proportionele behandeling van de inwoners van Gaza.
Toch is het voor velen geen uitgemaakte zaak aan welke kant ze staan. Ook al groeit het ongemak met het Israëlische optreden, niemand betwist dat de aanleiding voor de Gaza-oorlog – de aanslagen van Hamas – ongekend gruwelijk was. En voor veel mensen voelt het ook om historische redenen ongemakkelijk om Israël af te vallen. In de decennia na de Holocaust, waarbij zes miljoen Joden vermoord werden, heeft Nederland zich ontpopt tot overtuigd pleitbezorger voor de Joodse staat. Tijdens de Zesdaagse Oorlog, in 1967, werd er volop geld ingezameld en bloed gegeven voor Israëlische soldaten. Generaties Nederlanders zijn opgevoed met de morele noodzaak om Israël te steunen, zelfs al waren er kanttekeningen over de bezetting en de behandeling van Palestijnen.
Dat Israël het recht heeft om zichzelf redelijkerwijs tegen de aanval van Hamas te verdedigen, wordt breed erkend. Alleen: wat is nog redelijk? De meer dan dertigduizend doden in Gaza zijn niet uit te leggen als zelfverdediging. De omvang van de Israëlische tegenreactie leidt inmiddels zelfs bij verstokte Israël-aanhangers tot verscheurdheid. Ook wie de vanzelfsprekende neiging heeft om Israël bij te vallen kan niet meer volhouden de andere kant te negeren, met de voorbijtrekkende beelden van ondervoede kinderen en tot onleefbaarheid gebombardeerde woonwijken. En ook zullen zij moeten erkennen dat deze vernietigende oorlog niet leidt tot een veiliger Israël.
Er is iets aan het schuiven. Zo maakten 28 oud-ambassadeurs deze week in een open brief melding van een „grove en grootschalige ondermijning van de internationale rechtsorde”, en riepen ze de regering op om, ter naleving van de Grondwet en het internationaal recht, te stoppen „met het indirect steunen van grootschalige oorlogsmisdaden”. Dat is harde taal van mensen die in hun werkzame leven zo geoefend waren in afgewogen zijn.
Deze verschuiving heeft Israël deels aan zichzelf te wijten, door zich niets van de internationale rechtsorde aan te trekken. De mechanismen die de wereld juist na de verschrikkingen van de Holocaust optuigde om verdere gruwelen te voorkomen, in de vorm van internationale verdragen en gerechtshoven, zijn aan het falen. De vangrail van de internationale rechtsorde functioneert niet meer. Dat is niet alleen funest voor de Gaza-oorlog; het geeft kwaadwillenden ook in de toekomst een vrijbrief om zich niets van die felbevochten orde aan te trekken.
Source: NRC