Platformeconomie
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Even die stapel oude babykleertjes op Marktplaats zetten. Of je huis in de zomer tijdens je eigen vakantie aanbieden op Airbnb. Advertentie maken, afnemer vinden, betalen en hup: snel wat extra inkomsten verdiend. Miljoenen Nederlanders doen dit al vele jaren en veelal tot volle tevredenheid van koper en verkoper. Met de groei van deze platformen is een schaduweconomie ontstaan van vele miljarden euro's. En daar wil de fiscus meer van weten.
In navolging van een Europese richtlijn moeten deze platformbedrijven sinds dit jaar aan de Belastingdienst doorgeven wat hun gebruikers aan omzet draaien. De richtlijn moet het gat in de belastingheffing dichten en het concurrentievoordeel dat de digitale economie zo heeft ten opzichte van de fysieke economie beëindigen. Voor transportverhuur (SnappCar) en woningverhuursites (Booking, Airbnb) moet elke transactie worden doorgegeven. Voor platformen als Marktplaats en Vinted geldt een grens van minimaal dertig transacties of een omzet van minimaal 2.000 euro. Over 2023 gaat het alleen om de gegevens van nieuw geregistreerde klanten, vanaf belastingjaar 2024 gaat de verplichting voor alle gebruikers van het platform gelden.
Moet dat nou, zou de eerste reactie kunnen zijn. Het lijkt op burgertjes pesten die gewoon een zakcentje bij willen verdienen. Waarom zou de fiscus daar ook zijn grijpgrage vingers weer tussen moeten krijgen? Een beetje vrijheid hoort erbij in de maatschappij. En is dit niet schieten met een kanon op een mug, met alle risico’s van dien (zei daar iemand Toeslagenschandaal)?
Het is te makkelijk om deze nieuwe informatiestroom naar de fiscus af te doen als bemoeizucht. Van de miljoenen gebruikers van deze platforms zal het overgrote deel de gestelde grenzen nooit bereiken. Tegelijkertijd ziet iedere Marktplaatsgebruiker dat de site, die ooit bedoeld was als tweedehandsplatform, inmiddels overwoekerd wordt door professionele aanbieders van oud én nieuw.
Dat de fiscus zicht wil krijgen op de geldstromen is alleszins redelijk. Mensen die voor vele duizenden euro’s per jaar bijverdienen, hebben wellicht minder recht op belastingaftrek, toeslagen, uitkeringen of gemeentelijke regelingen. Los daarvan zijn de extra inkomsten ook precies wat ze zijn: extra inkomsten. Dat daarover belasting betaald moet worden, is evident.
Nadelen van de informatieplicht zijn er echter ook. Onwetende gebruikers die ineens een naheffing krijgen voor te veel uitgekeerde toeslagen of een te hoge uitkering kunnen, hoe terecht die heffingen misschien ook zijn, in schrijnende situaties belanden. En aangezien de platformen alleen de transacties kunnen doorgeven die afgehandeld zijn via het eigen platform, ontstaat ook een prikkel om de betaling juist buiten het beveiligde platform om te doen. Het risico op oplichting is daar vele malen groter.
Problematischer nog is dat de platforms allerlei privacygevoelige gegevens van gebruikers moeten gaan verzamelen, zoals burgerservice- en rekeningnummers. Het risico op een datalek is groot, zo leert de praktijk.
Toch is het goed dat dit deel van de economie nu in beeld komt bij de Belastingdienst. De opstelling van de fiscus lijkt ook de juiste: eerst verzamelen, dan analyseren wat die data zeggen (de grens tussen zakelijk en privé is niet altijd te vatten in een bedrag of een aantal transacties) en pas daarna beslissen of er belasting geheven dient te worden. Een wijze keuze, gezien de ervaringen met te hardvochtige fraudebestrijding.
Gebruikers kunnen vast wennen aan een nieuwe traditie: bij het invullen van de aangifte het vakje ‘overige inkomsten’ of ‘winst’ aanvinken en daar de opbrengst van de handel zelf vast melden. Want belastingen mogen dan vervelend voelen, ze zijn wel het financiële fundament onder de samenleving.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC