Het lijkt een trend: reportages op basisscholen die wél in staat zijn kinderen goed te leren lezen en – o, wonder – ze er plezier aan laten beleven. De Volkskrant bezocht de Alan Turingschool in Amsterdam-Oost, Het Parool De Vier Windstreken in Amsterdam-Noord, en NRC De Sterrenpracht in Axel. De verslaggevers troffen kinderen die aandachtig luisteren bij het voorlezen, met plezier naar een boek grijpen en het niet uit handen geven voor ze het uit hebben. Leerlingen zijn enthousiast en gaan met sprongen vooruit.
Als je een paar decennia bent weggeweest uit Nederland, moet je mond wel openvallen. Wat is hier bijzonder aan? Dat kinderen graag kinderboeken lezen en voorgelezen worden? Dat dat bijdraagt aan hun woordenschat, taalbegrip, emotionele vaardigheden en kennis van de wereld? Daar was de basisschool toch voor bedoeld?
Toch is het in Nederland bijzonder. We zijn gewend geraakt aan kinderen die lezen ‘stom’ en ‘saai’ vinden en zich met lange tanden zetten aan invullesjes ‘begrijpend lezen’. We vinden het gewoon dat lezen voor kinderen nauwelijks nog een middel is om hun nieuwsgierigheid te stillen, en om de wereld te begrijpen, of zichzelf. Die witte raven onder de scholen die dat wel bereiken, doen kennelijk iets bijzonder goed.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Dat we met het leesonderwijs een verkeerde afslag hebben genomen, is breed geaccepteerd. Het is niet meer te ontkennen na de schrikbarende cijfers over de kelderende leesvaardigheid van onze 9- en 15-jarigen en het moedeloos stemmende gegeven dat onze kinderen een bloedhekel hebben aan lezen.
Gelukkig verliest niet iedereen de moed. Annemiek Neefjes richtte veertien jaar geleden De Schoolschrijver op en bouwde die organisatie uit. Het begon met lessen lezen en schrijven van kinderboekenschrijvers op enkele Amsterdamse scholen, nu bereiken Neefjes en haar team zevenhonderd scholen. Ze bieden digitale lesprogramma’s aan en trainingen voor leerkrachten. In de lessen werken ze nog altijd met kinderboekenschrijvers, zoals Pim Lammers, Stine Jensen, Enne Koens, Ted van Lieshout en Bibi Dumon Tak.
‘Scholen weten dat het anders moet; inmiddels is precies bekend hoe’, zegt Neefjes. ‘Maar hoe pakken leerkrachten dat aan? Ze zijn de oude methoden gewend en hebben vaak geen tijd zelf hun leesonderwijs te veranderen. Wij bieden concrete oplossingen; we kiezen schrijvers en boeken, maken de lessen, zetten alles klaar in de leeromgeving. Zo krijgen leerkrachten weer plezier in het lesgeven, en leerlingen in het lezen.’
Dit schooljaar lanceerde De Schoolschrijver de Leerlijn Lezen en Schrijven, een complete digitale lesmethode voor groep 3 tot en met 8: vier blokken van acht weken per jaar. De methode maakt kinderen ‘taalsterk’ door te werken met ‘rijke teksten’, fictie en non-fictie, rondom kennisthema’s als ‘helden’, ‘zelfkennis’ of ‘macht’. Echte schrijvers geven tips en leggen uit hoe je een verhaal vertelt – dat maakt indruk.
De schrijver introduceert het thema – en komt ook live een keer langs – en dan gaan ze erover lezen, praten en schrijven. In deze leerlijn komt alles samen: leesplezier, schrijfvaardigheid, analyseren, woordenschat en kennis. Na elk blok schrijven leerlingen een ‘meesterproef’, waaruit blijkt wat ze hebben geleerd. ‘Dan zijn ze trots’, zegt Neefjes. En deze aanpak werkt: dat bleek uit onderzoek dat in 2020 werd uitgevoerd door onderzoeksbureau Sinzer.
Je moet maar durven: één effectieve leesmethode die het oude lesmateriaal overbodig maakt. Scholen kunnen het budget voor taal en lezen voortaan aan deze leerlijn besteden. Neefjes wijst erop dat de productie van de leerlijn met privaat geld wordt bekostigd. Hopelijk werkt het prille succes als een olievlek én als voorbeeld voor de overheid.
Source: Volkskrant columns