Vandaag begint het hoger beroep in de langslepende corruptiezaak rond de Haagse politicus Richard de Mos, die vorig jaar april door de rechtbank in Rotterdam van alle aanklachten werd vrijgesproken. Het Openbaar Ministerie liet het daar niet bij zitten en zet nu een van zijn beste aanklagers in.
Een ‘circus’ en een ‘politiek proces’, zo noemde Richard de Mos de corruptiezaak vorige week dinsdag nog maar eens. In een groen-geel versierde De Uithof trapte de Hart voor Den Haag-voorman de campagne af richting de gemeenteraadsverkiezingen van – u leest het goed – 2026. In een trumpiaanse rally met confettiregen en rookmachines stelde De Mos zijn jubelende aanhang alvast een ‘mega-overwinning’ in het vooruitzicht.
Twee keer werd De Mos in Den Haag de grootste partij, maar even vaak eindigde hij in de oppositie. Sinds de toenmalige wethouder in 2019 van zijn bed werd gelicht vanwege corruptiebeschuldigingen, is zijn politieke loopbaan tot stilstand gekomen. Daar komt verandering in, hield De Mos zijn aanhang voor. Binnenkort is hij van alle smetten vrij, stelde hij. En kunnen de andere politieke partijen niet meer om hem heen.
De pr-machine van Hart voor Den Haag draait op volle toeren (er kwam zelfs een liedje voorbij, Vrijspraak, op de melodie van Stan van Eminem en Dido). Want natuurlijk is het geen toeval dat de mediagenieke campagnebijeenkomst één week voor het hoger beroep plaatsvond. Zo werden de geesten rijp gemaakt voor een tweede ronde met het Openbaar Ministerie (OM), die dinsdag in het gerechtshof aanvangt en drie weken in beslag zal nemen. ‘Met enorm veel vertrouwen zie ik de uitkomst van dit hoger beroep tegemoet’, sprak De Mos fier vanachter zijn katheder.
Zijn zelfvertrouwen is te begrijpen. Vorig jaar april sprak de Rotterdamse rechtbank hem, zijn partijgenoot Rachid Guernaoui en een stel Haagse ondernemers vrij van corruptie en omkoping. De rechter liet geen spaan heel van de aanklacht dat de donateurs via De Mos en zijn partij invloed zouden hebben gekocht, onder meer voor een nachtvergunning. De Mos werd ook vrijgesproken van schending van het ambtsgeheim, meineed en het tewerkstellen van een illegale vreemdeling.
‘Dat je als partij standpunten uitdraagt die in het straatje van je achterban passen, is weinig verrassend’, oordeelde rechtbankvoorzitter Jacco Janssen. De rechtbank noemde het weliswaar ‘niet uitgesloten’ dat De Mos voor de bevriende ondernemers net iets harder liep, maar zag ook een bevlogen politicus met een hart voor de stad. De Mos maakte bovendien geen geheim van zijn ombudspolitiek. ‘Luisteren naar wat burgers willen. Niet over de mensen, maar met de mensen’, in de woorden van De Mos zelf. En transparantie verhoudt zich moeizaam tot het heimelijke karakter van corruptie.
De rechtbank vroeg zich hardop af of de kwestie wel een zaak voor het strafrecht was. Over donaties voor lokale partijen zijn onvoldoende regels, stelde Jansen. In tegenstelling tot landelijke partijen krijgen lokale partijen geen subsidie en zijn ze dus afhankelijk van financiële giften.
De verpletterende vrijspraak op 23 april vorig jaar kwam voor velen als een verrassing. Het bewijsmateriaal maakte De Mos op zijn minst verdacht. Zo spraken de ondernemers in onderlinge berichten over De Mos als ‘onze man’, die ze ‘niet voor niets zo groot gemaakt’ hadden.
Het OM heeft stevige kritiek op het vonnis. Het vindt dat de rechtbank de lat voor een veroordeling veel te hoog heeft gelegd. Als de ondernemer profiteert van de wederdienst, dan kan dat al omkoping zijn, aldus justitie. Dat voordeel hoeft niet ‘exclusief of evident’ te zijn, zoals het vonnis stelt.
In hoger beroep heeft het OM twee zwaargewichten op de zaak gezet: Miranda de Meijer en Koos Plooij. De Meijer geldt als gelouterd anticorruptiespecialist; Plooij deed talloze geruchtmakende zaken, zoals de moord op Pim Fortuyn en de afpersingszaak van Willem Holleeder (die onder meer draaide om de vermoorde vastgoedhandelaar Willem Endstra).
Het OM vreest het gevaar van precedentwerking dat het vonnis van de Rotterdamse rechtbank met zich meebrengt. Het denkt dat lokale ondernemers, op zoek naar een nachtontheffing of terrasvergunning, voortaan kansen zien om met donaties aan lokale politieke partijen hun doelen te bereiken. Met de vrijspraak van De Mos wordt het voor justitie moeilijker om dat een halt toe te roepen.
Het OM heeft de aanklacht ‘deelname aan een criminele organisatie’ laten vallen. In de volksmond roept die juridische term associaties op met de drugsmaffia of motorbendes. Het OM erkent dat de zaak daarom een ‘stempel’ heeft gekregen die ze niet verdiende. De Mos, Guernaoui en de ondernemers zeiden er zeer onder te hebben geleden.
Onlangs deed een interview met de nieuwe topman van het OM, Rinus Otte, in Den Haag veel stof opwaaien. Otte stelde in weekblad EW dat het aftreden van De Mos als wethouder van het OM ‘niet gehoeven’ had. Dat was tegen het zere been van de Haagse politicus. Zijn positie – en die van Guernaoui – werd na de instelling van het strafrechtelijk onderzoek vrijwel onmiddellijk onhoudbaar.
Volgens De Mos weet Otte ‘dondersgoed’ dat het OM Den Haag al 4,5 jaar ‘ontwricht’. Hij krijgt daarin bijval van de Haagse burgemeester Jan van Zanen. In de AD-podcast O, o, De Mos noemde Van Zanen het ‘onbestaanbaar’ dat het proces zo lang duurt. ‘Ik hoop dat het hierna echt klaar is en dat maart de definitieve punt brengt, want de stad moet verder.’ Overigens is het niet ongebruikelijk dat fraude- en corruptiezaken zo’n vijf jaar in beslag nemen.
Dinsdagochtend zullen De Mos en zijn aanhang in alle vroegte verzamelen om een mars richting het Paleis van Justitie te maken. Op de partijrally liep Hart voor Den Haag met met een humoristisch, western-achtig filmpje alvast vooruit op de ‘confrontatie’ tussen De Mos en Plooij. Daarin gingen de twee, onder de opzwepende muziek van Ennio Morricone, een pistoolduel aan. De groen-gele menigte in De Uithof keek met groot vertrouwen toe.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden