De korte periode dat Ruud Sondag de directeur van Schiphol was, heeft veel duidelijk gemaakt over de langjarige verhoudingen tussen de luchthaven en zijn belangrijkste klant, de KLM. De luchtvaartmaatschappij blijkt in de veronderstelling te leven dat Schiphol alleen op aarde is om de belangen van KLM te dienen.
KLM voelt zich heer en meester, blijkt uit de ontmoetingen die Sondag met de KLM-top had. ‘Je weet toch wel dat ik jouw salaris betaal?’, zei Pieter Cornelisse, KLM’s vicepresident luchthavenstrategie, bijvoorbeeld tegen Sondag. Het blijkt ook uit het feit dat KLM eiste dat een onderzoeksrapport over vliegbelasting geheim bleef en het zelfs nodig vond te dreigen een Schiphol-directeur hoofdelijk aansprakelijk te stellen.
KLM was eraan gewend geraakt dat Schiphol naar haar pijpen danste. De voorgangers van Sondag zagen het als hun belangrijkste opdracht om het luchtvaartmaatschappijen zo veel mogelijk naar de zin te maken. Jos Nijhuis (2009-2018) ging daarin het verst. Hij was zo bang dat Schiphol klanten zou verliezen dat hij vele prijsvechters naar Amsterdam lokte. Om de luchthavengelden laag te houden, sneed hij op alle mogelijke manieren in de kosten. Bagageafhandelaren en veiligheidsbeambten moesten daarom werken tegen lage lonen onder slechte arbeidsomstandigheden. Uiteindelijk kreeg Schiphol hiervoor een hoge rekening gepresenteerd. In 2022 waren de personeelstekorten zo groot dat de luchthaven werd geteisterd door eindeloze wachtrijen.
Dick Benschop, de opvolger van Nijhuis, kreeg dit probleem niet opgelost, waarna de hulp van Sondag werd ingeroepen. Die loste niet alleen de logistieke problemen razendsnel op, maar kwam ook met een duidelijke toekomststrategie. Jarenlang rekte Schiphol de grenzen van de groei op, Sondag besloot dat het genoeg was.
Schiphol moest krimpen, vond hij. Daarmee was hij de eerste Schiphol-directeur die liet zien dat hij er voor álle belanghebbenden is: niet alleen voor Schiphol zelf of de luchtvaartmaatschappijen, maar ook voor de omwonenden en het milieu. De eerste Schiphol-directeur ook die besefte dat hij vooral het algemeen belang moet dienen. Schiphol is – via de grootaandeelhouders de staat en de gemeente Amsterdam – eigendom van alle belastingbetalers en dient zich ook zo te gedragen.
Schiphol moet daarom een onafhankelijke afweging maken tussen de lusten en de lasten van de luchtvaart. De luchthaven moet zelf beoordelen of het in het algemeen belang is om de vliegtaks te verhogen. Het is onacceptabel dat KLM de publicatie van een rapport hierover kon tegenhouden. KLM wil vooral haar eigen netwerk overeind houden, waarin Schiphol een soort overslagstation voor reizigers is zoals de Rotterdamse haven dat is voor goederen. Een verhoging van de belasting voor overstappers en een veel hogere belasting voor lange vluchten, zoals in het onderzoeksrapport werd voorgesteld, zal dit verdienmodel in gevaar brengen.
Schiphol is er niet voor KLM, maar moet zelf beoordelen welke vluchten gewenst zijn voor de Nederlandse economie en welke niet en vervolgens een strategie ontwikkelen om de gewenste toekomst te realiseren. Het is te hopen dat de opvolger van Ruud Sondag, Pieter van Oord, uit hetzelfde hout is gesneden als hij en niet opnieuw een loopjongen van KLM wordt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden