Eind jaren zeventig en tachtig stond de FNV van Wim Kok voor een groot dilemma. Moest de vakbond zich voor het karretje van de vredesbeweging laten spannen en aandringen op sluiting van bedrijven in Nederland die meehielpen aan wapenproductie? Of was het gezien de hoge werkloosheid toch de belangrijkste prioriteit op te komen voor banenbehoud bij wapenbedrijven waarvan Nederland er toen nogal wat had?
De FNV maakte er een hele discussienota - van defensie naar civiel - over en hield in het hele land hoorzittingen over deze kwestie, waar de jonge Volkskrant-verslaggever Pieter Broertjes verslag van deed.
Veel defensiebedrijven zoals NV Nederlandse Wapen- en Munitiefabrikant De Kruithoorn in Den Bosch en zusterbedrijf MFT in Tilburg, allebei onderdeel van de Duitse wapenproducent Rheinmetall, moesten overschakelen op de productie van meer vredelievende artikelen zoals metaal-spuitpoeder en gespen voor veiligheidsgordels.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het ging gepaard met veel onrust en zelfs bedrijfsbezettingen. De NV Nederlandse Springstoffenfabriek in Muiden, waarvan de vader van Peter R. de Vries directeur was, moest dicht omdat de productie na enkele explosies te gevaarlijk werd gevonden. Ook Eurometaal in Zaandam, producent van landmijnen en artilleriegranaten, werd gesloten. Dit bedrijf, ooit een van de grootste van de Zaanstreek, was eveneens eigendom van Rheinmetall.
Nu zou de FNV waarschijnlijk een omgekeerde nota moeten schrijven: van civiel naar defensie. Rheinmetall in Düsseldorf is inmiddels de uitzondering op de regel dat het slecht gaat met de Duitse industrie. De koers van het aandeel is sinds de invasie in Oekraïne gestegen van 85 tot 429 euro. In dezelfde periode halveerde de koers van Volkswagen AG - een autofabrikant die auto’s voor vredestijd produceert. Twee jaar geleden produceerde Rheinmetall 70 duizend artilleriegranaten per jaar. Dit jaar hoopt het concern er 700 duizend te maken die vooral op Oekraïens grondgebied zullen worden verschoten.
Inmiddels produceert Rheinmetall meer granaten dan de hele Amerikaanse defensie-industrie, zo meldde Handelsblatt afgelopen weekeinde. Er zijn al nieuwe productielocaties in Spanje en Zuid-Afrika. De toekomst is rooskleurig. Woensdag zal de Europese Commissie in Brussel een plan presenteren voor de transitie ‘naar een oorlogseconomie’, waarbij er op zal worden aangedrongen om veel meer wapens in Europa zelf te maken.
Dat moet kansen bieden. Ook voor Nederlandse bedrijven. Vorige maand liep bij VDL Nedcar in Born de laatste auto van de band. Sinds gisteren hebben tweeduizend werknemers geen baan meer. Een klein deel van het personeel mocht blijven om het bedrijf in de doorstartmodus te houden. In ‘een oorlogseconomie’ is de overschakeling van civiele naar militaire voertuigen geen probleem. Talrijke vliegtuig- en autoproducenten zoals GM en Ford hebben dat in een grijs verleden gedaan.
Van een Mini is niet meteen een Leopard te maken. Maar uiteindelijk is het kunstje veel van hetzelfde. De expertise is er in Born, bij de fabriek zelf en toeleveranciers. En nog belangrijker: er zijn miljarden beschikbaar voor investeringen in defensiebedrijven. Waar een wil is, is een weg.
De huidige FNV van Tuur Elzinga zal er geen discussienota voor nodig hebben.
,
Source: Volkskrant