Het is met dierenwelzijn net als met natuurherstel; beide leven op gespannen voet met het economische belang van de landbouwsector. In de Tweede Kamer wil een politieke meerderheid een wetswijziging ongedaan maken die de leefomstandigheden van landbouwdieren zou moeten verbeteren. Dit ‘amendement-Vestering’ zou op 1 juli ingaan, maar wordt waarschijnlijk binnen enkele weken ingetrokken.
Voormalig Partij voor de Dieren-Kamerlid Leonie Vestering moest maandag vanaf de publieke tribune in de Troelstrazaal toezien hoe de nieuwe Tweede Kamer en landbouwminister Piet Adema haar politieke levenswerk rijp maakten voor de sloop. In 2021 lukte het Vestering een amendement (wetswijziging) op de Wet Dieren door beide Kamers te loodsen. Haar amendement nam het volgende verbod op in de wet: ‘Het is niet langer toegestaan een dier pijn te doen of bij een dier letsel te veroorzaken, dan wel de gezondheid of het welzijn van het dier te benadelen met als doel het dier op een bepaalde manier te kunnen huisvesten.’
Vesterings amendement werd in beide Kamers min of meer als een hamerstuk behandeld, maar in de veehouderij brak grote paniek uit toen de potentiële gevolgen van deze wetswijziging tot de sector doordrongen. Een strikte interpretatie van het zeer ruim geformuleerde amendement zou namelijk een totaalverbod van de intensieve veehouderij kunnen betekenen.
In de niet-biologische varkenshouderij worden biggenstaartjes routinematig afgesneden, hoewel dit in de EU sinds 1991 verboden is. Nederland gedoogt deze praktijk echter. Koeienhoorns worden eveneens standaard afgezaagd, omdat koeien elkaar anders kunnen verwonden. Kippensnavels worden gekapt, zodat hennen elkaar niet kunnen pikken. Al deze ingrepen zijn nodig, omdat grote aantallen dieren die samen op een klein oppervlak leven gestrest raken. Ze vallen elkaar aan, ook uit verveling. Het laat zien dat het commercieel houden van dieren op gespannen voet staat met optimaal dierenwelzijn.
Veehouders vrezen dat dierenactivisten met het amendement-Vestering in de hand naar de rechter zullen stappen, om Nederlandse veehouders tot kostbare investeringen te dwingen. Of, erger nog: bedrijfssluitingen te eisen. Die vrees is niet helemaal ongegrond, omdat het ruim geformuleerde amendement niet duidelijk maakt aan welke dierenwelzijnseisen veestallen voortaan moeten voldoen.
Onder druk van de landbouwlobby heeft minister Adema dan ook geweigerd de wetswijziging uit te voeren. Hij heeft een nota van wijziging ingediend die – indien aangenomen – het amendement-Vestering terugdraait. In plaats daarvan doet hij de plechtige belofte dat het volgende kabinet via ministeriële regelingen alsnog normen gaat stellen aan diervriendelijke stallen. Die normen moeten dan opgesteld worden in overleg met vertegenwoordigers van de veehouderijsector, supermarkten en de Dierenbescherming.
Deze partijen proberen al een jaar tot gezamenlijke afspraken te komen, maar die onderhandelingen zijn na de val van het kabinet stilgelegd. De veehouders willen namelijk garanties van de overheid en de supermarkten dat ze de kosten van de dierenwelzijnsmaatregelen kunnen terugverdienen. Dat betekent dat consumenten meer moeten betalen voor vlees, dat supermarkten die hogere prijzen deels doorgeven aan de boer, en dat de overheid de investeringen in ruimere en diervriendelijke stallen subsidieert.
De Partij voor de Dieren (PvdD) en GroenLinks-PvdA noemen de nota van wijziging van Adema maandag tijdens het wetgevingsoverleg een ‘lege huls’. Deze partijen zijn bang dat er niets van Adema’s goede voornemens terechtkomt als de landbouwsector een dikke vinger in de pap krijgt bij het bepalen van de dierenwelzijnsnormen. Bovendien zijn ministeriële regelingen veel makkelijker aan te passen dan een wetstekst, als de politieke wind weer eens anders gaat waaien.
PvdD en GroenLinks-PvdA willen de bestaande wetstekst behouden, maar die nader preciseren door duidelijke dierenwelzijnsnormen aan de wet toe te voegen. PvdD-fractievoorzitter Esther Ouwehand dient daartoe tijdens het commissiedebat een eigen amendement in. De partij accepteert dat de nieuwe normen pas vanaf 2040 voor alle veestallen gaan gelden. Veehouders hoeven de vereiste stalverbeteringen dan pas door te voeren als hun oude veestal is afgeschreven.
Voor de rechtse fracties in de Tweede Kamer, die het economisch belang van de landbouw zwaar laten wegen, is die tegemoetkoming niet genoeg. Zij willen de nota van wijziging steunen en hebben een Kamermeerderheid. Dat komt doordat de PVV waarschijnlijk een politieke draai heeft gemaakt. De partij hielp het amendement Vestering destijds aan een meerderheid dankzij de enthousiaste steun van dierenwelzijnswoordvoerder en vegetariër Dion Graus, maar het lijkt erop dat PVV-leider Geert Wilders zijn mede-Limburger heeft teruggefloten.
De grootste Kamerfractie heeft opmerkelijk genoeg niemand afgevaardigd naar het wetgevingsoverleg. Landbouwwoordvoerder Jeanet Nijhof zit op de publieke tribune en Graus, die het commissiedebat voorzit, wil desgevraagd alleen kwijt dat de andere fracties bij de stemming wel zullen zien wat zijn fractie heeft besloten.
D66-Kamerlid Tjeerd de Groot, die het amendement-Vestering eigenlijk steunt, probeert in het zicht van de nederlaag te redden wat er te redden valt. Hij heeft VVD-Kamerlid Thom van Campen zover gekregen een compromisvoorstel te steunen. De Groot dient samen met de VVD een eigen amendement in dat de nota van wijziging overneemt met wat extra voorwaarden erbij. De Groots amendement draagt het kabinet onder andere op voor het einde van dit jaar met nieuwe stalnormen te komen. Dit moet voorkomen dat de druk van de ketel gaat als het amendement-Vestering wordt weggestemd, maar De Groot erkent dat zijn voorstel weinig garanties biedt.
Op 19 maart stemt de Tweede Kamer over Adema’s nota van wijziging en de amendementen van De Groot en Ouwehand.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden