Gevraagd naar een specialiteit van de trainer Kees Rijvers, antwoordt Jan Reker, zijn vroegere assistent bij PSV: ‘Belangrijk voor hem was dat de beste spelers vrijheid kregen, en dat de rest in dienst speelde van die uitblinkers.’ Dat klinkt simpel, maar hoe vaak is het niet anders in het voetbal?
Rijvers was de laatste jaren kritisch op het spel – saai, hij keek niet meer zo vaak. Zelf was hij een opwindende, kleine dribbelaar, met een gave techniek en drift in zijn spel. Tweebenig ook. Later als trainer liet hij zijn team graag aanvallen, met zelf ingepaste talenten. Hij was een eigengereide bouwer.
Soms was hij hard voor zijn vedetten. ‘Als het niet liep, kreeg ook Willy van der Kuijlen op zijn flikker’, aldus Huub Stevens, destijds speler bij PSV. Kees Rijvers was een op het oog zachtmoedige man, omfloerst pratend doch hard en rechtstreeks wanneer hij dat nodig achtte. Een slimme man, als trainer altijd met een pet op. Hij begreep het belang van een goede sfeer in de groep als weinig anderen.
Zijn vrouw Annie was de spil in het sociale gebeuren rond de selectie. ‘De vrouwen reisden samen naar wedstrijden’, aldus Stevens. ‘Rijvers snapte dat ook zij een team vormden en dat een slechte sfeer onder de vrouwen invloed kon hebben op de groep, en dus op de resultaten.’ Het liefst zag Rijvers dat spelers jong trouwden, dan hoefden ze niet meer op stap. Reker: ‘Bij PSV was een potje geld beschikbaar voor meubels, gevuld op initiatief van hem en manager Ben van Gelder. Als een speler ging trouwen, kon hij aankloppen en spullen kopen.’
‘Hij was mijn voetbalvader’, stelt Stevens. Ook Reker noemt hem een ‘vader voor zijn spelers’. Stevens: ‘Ik heb hem toen ik trainer was vaak gebeld om raad te vragen. Ik volgde zijn advies niet altijd op, maar ik wilde wel weten wat hij vond.’ Stevens was een jongen uit Sittard, door Rijvers naar PSV in opbouw gehaald. ‘Ik was nog niet klaar voor het eerste elftal, na het afscheid van Björn Nordqvist. Meneer Rijvers stelde Pleun Strik op als centrale verdediger en zei tegen mij: kijk goed hoe hij het doet. Leer van hem.’ Een jaar later raakte Strik geblesseerd en was Stevens klaar om de plaats in te nemen.
Bij PSV won Rijvers onder meer de eerste landstitel in twaalf jaar en de Uefa Cup van 1978, in de finale tegen Bastia, nadat PSV in de halve eindstrijd Barcelona met Cruijff had verslagen. Cruijff ruziede in die tijd met de PSV’ers van Rijvers, over de hegemonie in Oranje. Stevens: ‘Hij hoort thuis in het rijtje met Michels, Van Gaal en andere toptrainers.’
Rijvers de voetballer was een dribbelaar, bij onder meer NAC en Feyenoord, met Lenstra en Wilkes het ‘gouden binnentrio’ in Oranje, in een voorhoede met vijf. Hij was een van de eerste Nederlandse profs in het buitenland, bij Saint-Etienne vooral, waar ze hem ‘trottinette’ noemden. Autoped, omdat hij handig langs tegenstanders laveerde. Als trainer maakte hij ook naam bij FC Twente, dat zich opwerkte tot de Europese top. In het begin van de jaren tachtig was hij bondscoach van Oranje, waarmee hij twee toernooien miste. Het was de periode na het afscheid van de generatie-Cruijff en voor de ontbolstering van de lichting met Gullit, al liet hij al die toppers wel debuteren.
Hij miste het EK van 1984 door een monsterzege van Spanje op Malta, eind december 1983. Hij zat bij de buren te kaarten toen het duel op tv was. Althans, dat was het verhaal, via ANP en een persvoorlichter in de wereld gebracht. Hij was inderdaad op visite bij de buren, maar die hielden helemaal niet van kaarten, en ook niet van voetbal. Hij keek niet, overtuigd als hij was dat Spanje het gat van elf doelpunten zou overbruggen om Nederland uit te schakelen. Hetgeen geschiedde, onder verdachte omstandigheden. Rijvers ging de geschiedenis in als degene die zat te kaarten bij de buren, al vond het niet erg als het verhaal weer was opgediept.
Rijvers bleef populair bij zijn spelers. Ze bezochten hem tot op hoge leeftijd, ook in een tehuis in Breda, waar hij woonde met zijn Annie. Huub Stevens: ‘We zijn twee maanden geleden nog geweest, met Adrie van Kraaij en zijn vrouw. Ook andere spelers bezochten hem nog geregeld. Op het laatst herkende hij ons niet meteen, maar als we er dan even waren, kwamen de herinneringen boven. We zullen ook weer bij Annie op bezoek gaan, want zij speelde een grote rol in het succes en onze vriendschap.’
3x Kees Rijvers
• Rijvers speelde ‘slechts’ 33 interlands, mede omdat profs uit buitenlandse competities van de KNVB niet meer mochten meespelen in de nationale ploeg. De bond was gekant tegen betaald voetbal.
• Tegen het Franse elftal speelde Rijvers in 1953 in de zogenoemde Watersnoodwedstrijd in Parijs. De wedstrijd geldt als wegbereider voor de introductie van betaald voetbal in Nederland.
• In 2004 ontving Rijvers als eerste de zogenoemde oeuvreprijs voor zijn werk als trainer, uit handen van Rinus Michels.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden