Nieuwbouw aan de randen van steden legt steeds meer recreatiedruk op de natuurgebieden daaromheen, ziet Landschap Overijssel. ‘Voor het ‘rondje met het hondje’ staan ze direct in ons gebied.’
In natuurgebied Hof Espelo hoort Peter Garrels (65) het geknars al aankomen. ‘Dat is de echte ellende’, zegt de man die gekleed gaat in een groene waxjas over de vijf mountainbikers die naderen. ‘Die denken altijd dat ze voorrang hebben.’
Zijn vrouw Monique (61) knikt instemmend. Naast haar staat Swiep, hun Rhodesian Ridgeback. ‘En dan vaak ook nog roepen: ‘Houd je hond toch eens bij je’. Terwijl die gewoon is aangelijnd.’
Hof Espelo, ten noorden van Enschede, is een van de drukste gebieden van provinciaal terreinbeheerder Landschap Overijssel. Deze zonnige zaterdagochtend vallen de bezoekersaantallen mee, maar Landschap Overijssel maakt zich toch zorgen over toenemende drukte in het gebied bij Overijssels grootste stad. Met de woningbouwplannen van de gemeente schuift de stad weer een stukje op richting het natuurgebied.
Over de auteur
Pieter Hotse Smit is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
‘Over waar al die extra mensen straks gaan recreëren, denken gemeenten vaak nauwelijks na’, zegt Hans Pohlmann, adjunct-directeur van Landschap Overijssel, tijdens een wandeling. ‘Het landelijk gebied dat nu nog als bufferzone tussen ons en de stad ligt, willen ze volbouwen. Dit betekent niet alleen meer mensen. Voor het ‘rondje met het hondje’ staan ze met het verdwijnen van die bufferzone straks ook direct in ons gebied.’
Robbert Snep, onderzoeker Groene Steden bij Wageningen University & Research, ziet dat meer natuurbeheerders rond middelgrote steden kampen met deze problematiek. ‘Middelgrote en kleine gemeenten breiden vaker op landbouwgrond uit. Daarmee schuift de stadsrand op en gaan meer mensen in de nabije omgeving recreëren.’
Met een natuurareaal dat in Nederland amper groeit, wordt de druk op bestaande gebieden steeds groter. Uit onderzoek van de Ecologische Autoriteit bleek recentelijk dat, na stikstof en verdroging, verstoring door recreatie de belangrijkste reden is dat het met de meeste natuurgebieden in Nederland niet best is gesteld.
Veel steden denken al wel steeds meer na over meer groen in nieuwbouwwijken. Bij het platform KAN (Klimaatadaptief bouwen, mét de Natuur) zijn inmiddels tientallen gemeenten, projectontwikkelaars, bouwbedrijven en de rijksoverheid betrokken om te komen tot groenere nieuwbouwwijken. Dat is vooral bedoeld voor een beter leefklimaat, verkoeling op hete dagen en voor het vergroten van de biodiversiteit in de steden.
Stedelijk groen helpt niet automatisch bij het ontzien van omliggende natuur rond uitdijende steden, waarschuwt de Wageningse onderzoeker Snep. ‘Groen ín wijken zorgt voor leefbare wijken, groen rondóm wijken voor recreatiemogelijkheden', zegt hij. ‘Dit is niet inwisselbaar.’
Hermieke Voogd (63) is boerin in natuurgebied Hof Espelo, dat zich als ‘kleinschalig Twents landschap’ kenmerkt door afwisselend akkers, bos, lanen, heide, houtwallen en kreekjes. Aan de hoeveelheid melk die ze verkoopt aan particuleren, merkt ze nu al dat het drukker wordt in het gebied. ‘Niet alleen stedelingen, steeds meer mensen willen gewoon natuurlijke producten’, zegt ze. ‘Zoals onze volle melk, waar niets uit is gehaald of aan is toegevoegd. Zo uit de koe.’
Ze doelt op types zoals Liselotte van Mierlo (36), die vanuit nieuwbouwwijk ’t Vaneker in Enschede-Noord op haar elektrische bakfiets is gekomen. ‘90 procent van wat in de supermarkt ligt is bewerkte troep’, zegt de vrouw in knalblauwe yogabroek met eronder witte sportsokken en -schoenen. ‘Daar werd ik me laatst weer even van bewust. Ik wil beter voor mijn lijf zorgen, daarom kom ik hier graag.’
Nog dichter op Hof Espelo dan de wijk waar Van Mierlo woont, komt straks de geplande wijk Horstmanpark te liggen. Pohlmann van Landschap Overijssel wil vooral dat de nieuwe bewoners komen genieten van ‘de stilte en schone lucht’ in zijn gebied.
‘Mits men zich aan de regels houdt, zoals honden aan de lijn en niet van de paden, is er weinig aan de hand’, zegt Pohlmann, terwijl hij zich verbaast over een pak ‘Dubro multi-ontvetter citroen’-hygiënedoekjes dat om onverklaarbare reden is leeggetrokken in het natuurgebied en nu tussen het groen ligt. ‘Maar met meer recreanten komen automatisch ook meer types die overal lak aan hebben.’
Onderzoeker Snep benadrukt dat de meeste recreanten goed te sturen zijn. Door bijvoorbeeld de parkeerplaatsen ver naar de randen van het natuurgebied te verplaatsen, of paden te verleggen, kunnen kwetsbare stukken natuur worden ontzien.
Pohlmann weet dit ook, maar roept tegelijkertijd andere grondbezitters op meer te doen om recreanten andere opties te bieden dan de kwetsbare gebieden van Landschap Overijssel. ‘Paden langs watergangen van de waterschappen zijn nu al in heel Nederland opengesteld’, zegt hij. ‘Die worden nog helemaal niet actief gepromoot als wandelgebied. En voor gemeenten is het vaak heel gemakkelijk om op hun gronden in het landelijke gebied laarzenpaden aan te leggen. Die hoeven maar een meter breed te zijn. Daarmee kunnen ze onze gebieden echt ontzien.’
Het zal allemaal, Wilma (69) en Reinier Bloemsma (71) blijven trouw aan hun Hof Espelo, het gebied van 400 hectare dat terugvoert naar het jaar 1215 en waar ze al jaren meermaals per week zo’n 6 kilometer wandelen. Zij merken ook dat het zachtjes aan drukker wordt. Op de paden, maar vooral als ze met hun kleinkinderen willen meedoen aan de activiteiten in het bezoekerscentrum, maar er vaak geen plek meer vrij is bij het uilenballenzoeken of in het kabouterbos.
De Bloemsma’s vrezen voor nog meer drukte, maar denken ook te weten hoe die te ontlopen. Gewoon vroeg vertrekken. ‘Dan krijg je in de ochtenddauw, bij de bosrand, ook nog de reeën te zien.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden