Sinds Rusland Oekraïne binnenviel, ving Nederland meer dan honderdduizend oorlogsvluchtelingen op. Ruim 4.900 daarvan zijn zogenoemde ‘derdelanders’. Het betreft met name Nigerianen, Marokkanen en Algerijnen die in Oekraïne werkten of studeerden en het land ontvluchtten toen de invasie begon.
Zij kregen aanvankelijk dezelfde behandeling als Oekraïense ontheemden. Dat wil zeggen dat ze geen asielprocedure hoefden te doorlopen en direct aan het werk mochten in Nederland. Ze hadden recht op opvang, leefgeld, medische zorg en onderwijs.
Het kabinet wilde deze bescherming voor grofweg de helft van de derdelanders in september stopzetten. Het betrof 2.540 vluchtelingen met een tijdelijke verblijfsvergunning voor Oekraïne. Volgens staatssecretaris Van der Burg (Asiel) was dit gerechtvaardigd, omdat sommige migranten zich valselijk zouden voordoen als vluchtelingen uit Oekraïne, en omdat veel derdelanders veilig zouden kunnen terugkeren naar hun land van herkomst.
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieredacteur voor de Volkskrant en schrijft over de macro-economie en de bankensector.
De Raad van State oordeelde echter dat stopzetten in september niet mocht. Tegelijkertijd prikte de Raad een nieuwe einddatum voor de speciale regeling waaronder de derdelanders vielen: 4 maart, de dag dat de Europese afspraken over deze groep vluchtelingen vervallen.
Vanaf die dag genieten de getroffen derdelanders geen tijdelijke bescherming meer, tenzij ze al een aanvraag voor asiel of een reguliere verblijfsvergunning hebben lopen. Dat is het geval bij zeker 860 van de 2.540 derdelanders. De rest van de groep – ruim 1.600 derdelanders – moet ofwel binnen 28 dagen het land verlaten of binnen vier weken aankloppen als ‘reguliere’ asielzoeker. Om hun terugkeer te stimuleren, krijgen derdelanders die zich uiterlijk op 4 maart melden voor terugkeer, een gratis vliegticket plus 5.000 euro.
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) tast in het duister over wat vanaf maandag met de groep derdelanders zal gebeuren. ‘Het is heel onduidelijk’, reageert een COA-woordvoerder.
Normaal gesproken doen migranten hun eerste asielaanvraag in het aanmeldcentrum in Ter Apel. Dat probeert met de grootst mogelijke moeite het aantal asielzoekers onder de tweeduizend te houden. Sinds 22 februari moet het COA door een rechterlijke uitspraak elke dag een dwangsom van 15 duizend euro betalen aan de gemeente Westerwolde, waartoe het dorp Ter Apel behoort, als het aantal asielzoekers boven dat aantal komt. De teller staat inmiddels op 30 duizend euro.
Voor de getroffen derdelanders is het een hard gelag, weten ze bij Vluchtelingenwerk. ‘Wij merken dat hier veel stress over is onder vluchtelingen’, zegt een woordvoerder. Er bevinden zich opvallend veel geneeskundestudenten uit Nigeria en andere Afrikaanse landen in deze groep. Zij vertrokken naar Oekraïne omdat het collegegeld voor Engelstalige studies daar relatief laag is.
Velen behaalden hun diploma na de vlucht uit Oekraïne online, maar juist door het hoge aandeel onlinelessen erkennen de Nigeriaanse autoriteiten hun papiertje vaak niet. ‘Veel derdelanders zien daarom geen toekomstperspectief in hun land van herkomst’, zegt een woordvoerder van Vluchtelingenwerk.
Vluchtelingenwerk vreest dat sommige derdelanders op straat zullen gaan zwerven in plaats van te vertrekken. ‘Het is niet voor iedereen mogelijk om terug te keren naar hun geboorteland, of om uit te wijken naar andere Europese landen. Zij verkiezen dan misschien liever de illegaliteit.’
Een groep advocaten die meerdere derdelanders bijstaan, kondigde zaterdag aan bezwaar te gaan maken tegen het terugsturen van derdelanders. Ze doen dat onder meer door de terugkeerbesluiten aan te vechten die de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) al aan hun cliënten heeft verstuurd. ‘We denken een kansrijke zaak te hebben’, zei de in vreemdelingenrecht gespecialiseerde advocaat Wil Eikelboom tegen persbureau ANP.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden