Met Jimmy Dijk als partijleider is de klassenstrijd terug en dat zullen de SP-leden zaterdag tijdens het congres in Bussum weten. De nieuwe voorman keert zich in zijn eerste partijspeech tegen de bezittende klasse, de grote bedrijven, vermogenden, multinationals en roofinvesteerders; iedereen die zich verrijkt ten koste van de werkende klasse. ‘Ons land zucht onder het kapitalisme’, zegt Dijk. ‘Het neoliberalisme heeft ons land verdeeld en onze overheid wreed en onmenselijk gemaakt. Hoog tijd dat wij de werkende klasse verenigen.’
Meer dan twintig keer komt de term ‘klasse’ voorbij in de felle, staccato uitgesproken toespraak. ‘Klasse is niet iets van vroeger, maar van nu’, zegt de partijleider van de SP, die nu nog maar vijf zetels heeft in de Tweede Kamer. ‘Actueler dan het de afgelopen dertig jaar is geweest.’
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Op de eerste rij zit Emile Roemer, de man die een vriendelijke uitstraling gaf aan de SP en met bijna veertig zetels in de peilingen zelfs even aanspraak leek te maken op het Torentje. In Roemers tijd presenteerde de SP zich als een toegankelijke partij die er zelfs was voor werkgevers en MKB’ers. Lilian Marijnissen, die in 2017 het leiderschap overnam, sloeg bij de laatste verkiezingscampagne eveneens een gematigde toon aan. Ze lonkte openlijk naar kabinetsdeelname. ‘Nu de mensen’, was de slogan.
Dat tijdperk is voorbij, blijkt in Bussum. Marijnissen verlaat de zaal voordat haar opvolger Dijk het woord neemt. Ze heeft dan al een partijonderscheiding gekregen, maar bedankt voor de eer om de leden nog één keer toe spreken. Binnen de SP is het een publiek geheim dat ze diep teleurgesteld is. Marijnissen wilde na de verkiezingsnederlaag in november door, maar binnen het partijbestuur – met daarin ook Jimmy Dijk – was er twijfel ontstaan over haar aanpak.
Dijk heeft een stijl die offensiever is. ‘Met Jimmy hebben we weer een rebelse partijleider’, zegt Anita Hendriks, voorzitter van de SP-afdeling in Heerlen enthousiast. ‘Daar kan de werkende klasse zich in herkennen.’
Hendriks is niet het enige lid dat het taalgebruik van Dijk enthousiast overneemt. Ook de SP-jongeren komen met een optreden vol rode vlaggen en de slogan: ‘Wij zijn de werkende klasse van de toekomst.’ In een kraampje in de hal zijn shirts en geldriemen te koop met de tekst ‘kapitalisme is k*t’, waarbij de u in het drieletterwoord is afgeschermd door een tomaat.
Toch zijn er ook SP’ers die moeite hebben met de prominente plek die de klasseretoriek inneemt. De discussie op het congres spitst zich toe op de titel van het verkiezingsprogramma voor de komende Europese verkiezingen. Die luidt, niet geheel verrassend: ‘Voor de werkende klasse’.
Meerdere afdelingen stellen voor om die titel te wijzigen in: ‘Mensen voorop, niet het kapitaal.’ De nadruk op werkende klasse kan mensen afschrikken, zo is de vrees. Voelen gepensioneerden, arbeidsongeschikten en jongeren zich wel aangesproken?
‘We moeten gaan uitleggen wat we met werkende klasse bedoelen’, zegt Daniël Westhoek van de afdeling Zoetermeer. ‘Maar het is de vraag of we daar voor de Europese verkiezingen wel de tijd voor krijgen. We zijn inmiddels een kleine partij. Het is niet zo dat we als SP overal worden uitgenodigd.’
Esmee de Koning, de 26-jarige SP-afdelingsvoorzitter uit Bergen op Zoom vreest dat jongeren zich niet meer herkennen in de klassieke klassenretoriek. ‘Ik steun de ideologische koers helemaal, maar misschien moeten we toch kijken of we niet wat modernere woorden kunnen gebruiken.’
Afzwaaiend partijsecretaris Arnout Hoekstra, de voorzitter van de commissie die het partijprogramma heeft geschreven, keert zich fel tegen de wens om de titel aan te passen. Hij vindt het juist verwarrend om te spreken over ‘mensen voorop’. ‘De bezittende klasse zijn ook mensen’, zegt Hoekstra. ‘Dus welke mensen voorop?’
Jimmy Dijk benadrukt in zijn toespraak dat hij de term gewoon heel vaak zal gaan uitleggen. ‘De werkende klasse is iedereen die afhankelijk is van loon, uitkering of AOW of pensioen. Ik zal dat nog vaak gaan herhalen.’
De geestdrift van Dijk voor de klassenstrijd kan niet verhinderen dat de partijtop uiteindelijk aan het kortste eind trekt. Na Dijks toespraak besluiten de leden in kleine meerderheid toch om de titel van het Europese verkiezingsprogramma te wijzigen in: ‘Mensen voorop, niet het kapitaal.’ ‘Voor de werkende klasse’, wordt geschrapt.
Jimmy Dijk lijkt zo in zijn eigen partij nog wat onderricht over de klassenstrijd voor de boeg te hebben. Zelf ziet hij het probleem niet. ‘Als je de klassenstrijd wil voeren, moet je dit soort termen munten. Je moet er niet omheen praten, maar zeggen hoe het zit. Het zegt heel veel over onze samenleving dat mensen niet meer weten wat de werkende klasse is. Daar gaan wij verandering in brengen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden