Toen Femke Bol bij de WK in de slotmeters van de 4x400 meter estafette voor vrouwen een ogenschijnlijk onoverbrugbaar gat naar goud dichtte, steeg er een oorverdovend kabaal op vanaf de tribunes van het atletiekstadion in Boedapest. Begrijpelijk, het was een wonderbaarlijke apotheose van het toernooi, met Bol als hoofdpersoon. Zij viel op dramatische wijze op de openingsdag, veroverde daarna goud en nog eens goud.
Bol kreeg voor haar verrichtingen in augustus tweemaal de Jaap Eden Trofee, eentje als sportvrouw van 2023, de andere deelde ze met haar estafettecollega’s als sportploeg van het jaar. Het was de bevestiging van wat de Nederlandse sportfans al langer weten: Bol is een bijzondere.
Voor atletiekfans in Europa geldt hetzelfde. Die kijken hun ogen uit als Bol de baan op komt, zoals bij de EK in München in 2022. Ze won er driemaal goud (400m, 400m horden en 4x400 vrouwen). Dat jaar werd Bol tot Europees atleet van het jaar verkozen en in 2023 gebeurde dat opnieuw.
Over de auteur
Erik van Lakerveld schrijft sinds 2016 over olympische sporten als schaatsen, atletiek en roeien.
De aantrekkingskracht van Bol is volgens sportmarketeer Michel van Grunsven helder. ‘Ze is een ontwapenende persoon. Heel puur. Dat is wat haar populair maakt, door alle generaties heen.’ Bij de WK kwam daar nog iets extra’s bij, een verdieping van haar persoonlijkheid, omdat ze tegenslag overwon. ‘Het gaat om de verhalen en daar was het de val en het letterlijk weer opstaan.’
Maar is Bol ook al een atleet van wereldfaam? Haar prestaties op de WK en ongeslagen status in de Diamond League waren in elk geval niet voldoende om tot wereldatleet van afgelopen jaar te worden uitgeroepen, al stond ze wel op de shortlist. Een nominatie voor de prestigieuze internationale sportprijs Laureus Awards leverde het afgelopen successeizoen evenmin op.
Het is niet zo dat ze bij de Laureus Awards geen oog hebben voor atletiek. Bij de mannen zijn de Amerikaans-Zweedse polsstokhoogspringer Mondo Duplantis en de Amerikaanse sprinter Noah Lyles, die WK-goud op 100 en 200 meter pakte, genomineerd. Bij de vrouwen zijn er zelfs drie atletes: sprintkampioenen Sha’Carri Richardsen (100m), Shericka Jackson (200m) en Faith Kipyegon, die in Boedapest wereldkampioen 1.500 en 5.000 meter werd en op die afstanden wereldrecords vestigde.
Zo eenvoudig is het niet om vanuit de atletiek echt beroemd te raken, zeker niet buiten de kaders van die sport. Daarin speelt ook mee welk onderdeel van de atletiek iemand beoefent. ‘De 100 en 200 meter zijn het bekendst bij de massa’, zegt Van Grunsven. ‘Daarna komen de andere loopnummers en pas dan technische disciplines als polsstokhoogspringen.’
Hoe basaler hoe populairder, zou je kunnen zeggen. Dat geldt ook voor de 400 meter. Maar Femke Bol loopt die nu eenmaal liever mét horden. ‘Wat betreft populariteit zit dat ergens in de middenmoot. De meeste mensen zullen op de 400 meter horden geen legendes kunnen noemen terwijl ze dat op de sprint wel kunnen.’
Daarin schuilt ook een belangrijk verschil met Dafne Schippers, dat ook binnen onze landsgrenzen zichtbaar is. Zij sprong niet over horden, deed als sprinter aan de eenvoudigst te begrijpen onderdelen mee. De oud-wereldkampioene 200 meter stond vijfde in een lijstje van bekende Nederlandse sporters dat een jaar geleden door onderzoeksbureau Markteffect werd gepubliceerd. Dat was op basis van enquêtes afgenomen in 2022.
Schippers was toen al lang over haar top, maar toch was ze nog bij 78 procent van de Nederlanders bekend. Bol, die toen al drievoudig Europees kampioen was, stond op de 15de plaats, nog onder Churandy Martina. ‘Als we dat onderzoek nu opnieuw zouden doen, zou dat lijstje aardig gehusseld zijn’, zegt Van Grunsven, die als adviseur bij Markteffect werkzaam is.
Op één stond Max Verstappen. Dat zal nu niet anders zijn. ‘Hij is buitencategorie. Max is een soort cultureel erfgoed geworden.’ Dat blijkt ook in de internationale context van de Laureus Awards, waar Ruud Gullit een van de juryleden is. Verstappen won die prijs in 2022 en is dit jaar opnieuw genomineerd.
Terug op de atletiekbaan: zelfs de sprinters hebben moeite om écht beroemd te raken. Lang niet iedereen kan zich de naam van de regerend olympisch kampioen op de 100 meter herinneren. Tegelijkertijd is Usain Bolt, winnaar in 2008, 2012 en 2016, nog altijd over heel de wereld bekend.
Naamsbekendheid kan sowieso lang mee gaan. Bolt geldt nog altijd als de bekendste atleet ter wereld, al is hij al bijna zeven jaar gestopt met atletiek. Hoe duurzaam naamsbekendheid is, blijkt ook in Nederland, want in het lijstje sporters van Markteffect stonden ook olympisch kampioenen Sven Kramer (2de) en Epke Zonderland (4de) heel hoog. Hun grote successen lagen ten tijde van het onderzoek in 2022 al best wat jaren achter ze.
Kom daar maar eens tussen. Dat is ook voor Marcell Jacobs, want zo heet de regerend olympisch 100-meterkampioen, niet eenvoudig. Wat ongetwijfeld meespeelt is dat hij een rustige soms bijna verlegen ogende man is. Om echt groot te worden is een snufje show nodig, moet een sporter spelen met de camera zoals Bolt dat deed. Of kiezen voor de buitenissige uitdossingen van vrouwen als Shelly-Ann Fraser-Pryce en Sha’Carri Richardson.
Bol is niet van de show. Althans, zij creëert het niet bewust voor de camera. Ze levert wel spektakel op de baan. Twee weken geleden nog, toen ze bij de NK indoor de verwachting van het publiek inloste met een wereldrecord van 49,24.
En op de afgelopen WK, toen ze voor een sprookjesachtig slot zorgde. Van die wedstrijd genoot het publiek het meest, nog meer dan van de 100 meter bij de mannen, zo bleek uit onderzoek van World Athletics. In de Hongaarse hoofdstad was ze dus even de sprinters de baas.
Maar dan nog. Bol zorgt vooralsnog voor reuring binnen de atletiekwereld, onder kenners, en in Nederland al wat breder bij het algemeen sportminnende publiek. Voor mondiale naamsbekendheid is er maar één route: via de Spelen. Atletiek is één van die sporten die eigenlijk maar eens in de vier jaar kan wedijveren met de grote mondiale publiekssporten als voetbal. Wereldkampioenschappen staan een forse trede lager, en de indoorwereldkampioenschappen van dit weekend nog een eindje naar beneden.
Nee, er is maar één moment dat Bol kan doorstoten naar werkelijke wereldfaam. Van Grunsven. ‘In Parijs. Daar wordt het gemaakt of gekraakt.’
Noah Lyles (26): 60 meter
Noah Lyles trad bij de WK in Boedapest in de voetsporen van Usain Bolt door de 100 en 200 meter te winnen. Volgens zijn management volgt hij de Jamaicaan ook in financieel opzicht. Zijn contractverlenging bij Adidas zou het ‘rijkste contract sinds Bolt’ zijn. Hij is een typisch extraverte sprinter, die van aandacht geniet.
Armand Duplantis (24): polsstokhoogspringen
De Amerikaanse Zweed Mondo Duplantis weet het doorgaans wat onzichtbare polsstokhoogspringen vol in de kijker te krijgen. Hij bespeelt als geen ander het publiek in een vol atletiekstadion, dat maar wat graag met hem mee gaat want ze weten: als hij wil springt hij een wereldrecord.
Gudaf Tsegay (27): 3.000 meter
De Ethiopische Gudaf Tsegay lijkt wel wat op Sifan Hassan: ze is op heel veel afstanden razendsnel. Zo werd ze twee jaar geleden wereldkampioen indoor op de 1.500 meter pakte ze in 2022 WK-goud op de 5.000 meter outdoor, afgelopen zomer deed ze dat op de 10.000 meter in Boedapest. Sinds een half jaar is ze bovendien wereldrecordhouder op de 5.000 meter.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden