Het gaat om zaken als intimidatie, schreeuwen, seksueel getinte opmerkingen, racisme, angst om misstanden te melden en leidinggevenden die de kant kiezen van degene die verantwoordelijk is voor de onveilige situatie. Promovendi en vrouwelijke medewerkers ervaren volgens de inspectie ‘disproportioneel vaker’ sociale onveiligheid.
Na een optelsom van gesprekken met melders van grensoverschrijdend gedrag, andere medewerkers en documentenonderzoek concludeert de inspectie dat op de TU Delft sprake is van ‘ernstige verwaarlozing’ van de sociale veiligheid en ‘wanbeheer’ op dit terrein. Bij een dergelijk zwaar oordeel kan de minister ingrijpen in de top van de organisatie, stelt de Onderwijsinspectie.
Over de auteurs
Tonie Mudde en George van Hal werken op de wetenschapsredactie van de Volkskrant en zijn regelmatig te horen in onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos.
De inspectie constateert bovendien ‘een aantal incidenten’ waarbij een medewerker zich geïntimideerd of bedreigd voelde door een (oud)bestuurder en een voormalig toezichthouder. De Raad van Toezicht lijkt volgens de inspectie ‘in meerdere gevallen onvoldoende zicht te hebben gehad op de sociale veiligheid voor degenen in de directe omgeving van het College van Bestuur’.
De TU Delft zelf zegt over de beschuldigingen richting de topbestuurders alleen bekend te zijn met een klacht van een medewerker uit 2021 over de voorzitter van het college van bestuur. Een externe klachtencommissie verklaarde die vervolgens ongegrond. Zowel de inspectie als de universiteit melden hierover verder geen details.
In een reactie op het hele rapport van de inspectie schrijven het College van Bestuur en de Raad van Toezicht in een gezamenlijke reactie: ‘Wij zien ons voor de belangrijke taak om de sociale veiligheid binnen de TU Delft verder te versterken en ervoor te zorgen dat iedereen, ook de recente melders bij de Onderwijsinspectie, zich bij de TU Delft veilig voelen.’
Tegelijkertijd betitelt de universiteit het onderzoek als ‘ondeugdelijk en teleurstellend’. ‘Het rapport beschadigt alleen maar groepen van medewerkers of individuele medewerkers en de TU Delft als organisatie, terwijl zelfs het simpelste hoor en wederhoor op aantijgingen ontbreekt. Het rapport wijst naar schuldigen, terwijl het de bedoeling is dat we met zijn allen leren en zo verbetering brengen.’
De Delftse bestuurders besloten de publicatie van het rapport door de Onderwijsinspectie niet af te wachten. Alle medewerkers zijn vrijdag door de universiteit uitgenodigd voor een bijeenkomst om hen te informeren over de bevindingen van de inspectie, inclusief de eigen visie hierop. De TU Delft is van plan naar de rechter te stappen om het onderzoek en de conclusies van de inspectie aan te vechten.
Het startschot voor het onderzoek klonk in september 2022. De Onderwijsinspectie ontving ‘meerdere signalen’ over sociaal onveilige situaties op de werkvloer en sommeerde de universiteit een mail te sturen naar alle twaalfduizend medewerkers: ‘Bent u werkzaam voor de TU Delft en heeft u te maken (gehad) met grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer? Dan roept de inspectie u op om zich te melden.’
Dit resulteerde in 148 meldingen, in ruim de helft van de gevallen werden die gedaan door een vrouw. Volgens de inspectie opmerkelijk omdat ‘slechts 37,5 procent van het personeelsbestand van de TU Delft uit vrouwen bestaat’. Met 24 melders voerde de inspectie een gesprek. Daarnaast voerde de inspectie 62 gesprekken met onder andere vertrouwenspersonen, decanen en leden van klachtencommissies.
De inspectie constateert een verschil tussen de ervaringen van leidinggevenden en niet-leidinggevenden. ‘Veel medewerkers met bestuurlijke functies gaven aan dat er veel veranderd is aan de TU Delft ten opzichte van vroeger en dat het allang niet meer het ietwat studentikoze mannenbolwerk is dat het ooit was. Melders zagen hun casussen als onderdeel of uiting van een groter probleem in de organisatie terwijl het bestuur van de TU Delft sociale veiligheid en de problemen die daarbij voorkomen zagen als casuïstiek die inherent is aan een organisatie met zo veel mensen.’
Een woordvoerder van de TU Delft zegt: ‘Ongewenst gedrag en onveilige situaties tolereert de TU Delft niet. Wij omarmen daarom de inspectie-aanbevelingen in ons verbeterproces. Maar je kunt leidinggevenden geen wanbeheer, intimidatie en bedreiging voor de voeten werpen terwijl je daar helemaal geen feitelijk onderzoek naar hebt gedaan.’
De inspectie wil dat de TU Delft een plan van aanpak maakt om de sociale veiligheid snel te verbeteren. Aanbevelingen die volgens de universiteit aansluiten bij reeds genomen maatregelen op het gebied van sociale veiligheid. Voorbeelden daarvan zijn het vergroten van het aantal vertrouwenspersonen en actieplannen naar aanleiding van periodieke enquêtes onder medewerkers.
In de recentste interne enquête van begin 2024 reageerden ruim 4.100 medewerkers. Daarvan meldt 16 procent ongewenst gedrag te hebben meegemaakt, in 2020 was dit nog 23 procent, in 2017 ging het om 28 procent. Het uitvoerend onderzoeksbureau, Avi onderwijs, neemt ook enquêtes af bij andere instellingen en concludeert: ‘Bij de TU Delft komt ongewenst gedrag wat vaker voor dan bij vijf andere universiteiten, maar minder vaak dan bij drie andere universiteiten.’
In de wetenschap komen vakspecialisten regelmatig op leidinggevende posities terecht, bijvoorbeeld wanneer ze een onderzoeksgroep leiden. De TU Delft biedt hen cursussen aan op het gebied van sociale veiligheid en leiderschap. Deelname daaraan is vrijwillig, maar de inspectie oppert ze verplicht te maken. ‘Uit de interviews ontstond vaak een beeld van een blinde vlek bij het wetenschappelijk personeel voor wat er nodig is voor goed leiderschap. Dit betekent dat opleiding op dit vlak niet facultatief kan zijn – immers zijn veel leidinggevenden zich niet bewust van wat ze nog missen.’
De affaire aan de TU Delft is een symptoom van een wijdverbreid probleem in de academische wereld, waarover de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) in 2022 een rapport publiceerde. Daarin staat onder meer: ‘Sterke afhankelijkheidsrelaties werken machtsmisbruik in de hand. Bestuurders, leidinggevenden, melders en omstanders, hr-medewerkers en vertrouwenspersonen krijgen moeilijk zicht op ongewenst gedrag en ervaren vooral ongemak en onmacht als ze ermee te maken hebben.’
Om ongewenst gedrag aan wetenschappelijke instellingen te bestrijden is het nodig om de nadruk te leggen op preventie, stelt het KNAW-rapport. ‘De huidige aanpak richt zich vooral op klachtafhandeling, maar de sociale veiligheid aan universiteiten en onderzoeksinstituten verbetert pas echt door gedrag op de werkvloer structureel onderwerp van gesprek te maken.’
De TU Delft organiseert komende maandag op alle faculteiten bijeenkomsten waar medewerkers met elkaar de bevindingen van de onderwijsinspectie kunnen bespreken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden