De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid beïnvloedt. Deze week: de presentatie van een krokodillentranenverklaring op precies de verkeerde plek.
En toen was daar het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening. De conclusie was net zo hard als de aanpak die talloze onschuldige burgers jarenlang ten deel viel, omdat ze op ondoorgrondelijke formulieren iets verkeerd hadden ingevuld of een afwijkende inschatting hadden gemaakt van hun inkomen. Zowel de regering als het parlement en de rechtspraak waren vervolgens ‘blind’ voor de verpletterende gevolgen, concludeerde de enquêtecommissie. Zo heet het rapport dan ook: Blind.
Daarmee hebben we wel een themaatje te pakken, zo aan het begin van 2024. Het rapport van de commissie-Van Rijn over het wangedrag achter de schermen bij de NPO heette immers al Niets gezien, niets gehoord en niets gedaan. Blijkbaar is er iets goed mis met de zintuigen van politiek en leidinggevend Nederland. Geen idee waar het volgende rapport over zal gaan, maar het zal heten: Laat je nakijken.
De foto’s die gemaakt werden tijdens de presentatie van het rapport (maandag in de Tweede Kamer) waren, zoals altijd wanneer het over dit onderwerp gaat, contrastrijk. Aan de ene kant een zaal gevuld met gedupeerden van het fraudebeleid, nagelbijtend en emotioneel, want dit ging over hun leven. Aan de andere kant Tweede Kamer-voorzitter Martin Bosma, die het rapport in ontvangst nam met een kilootje roomboter op zijn kruin. Hij was geschrokken van de snoeiharde uitkomst, hoe had het toch zó mis kunnen gaan, aldus de man die in 2014 nog openlijk pleitte voor een zo pijnlijk mogelijke fraudebestrijding. Tralala.
Na afloop van de presentatie reageerde demissionair minister Van Gennip (Sociale Zaken) namens het kabinet op de conclusie van het rapport. Ze was in de hal van haar Haagse ministerie gaan staan. Snap ik wel. Weids uitzicht, links een regenboogtrap en aan de rechterzijde een kleurrijke postercampagne. Alles straalt hoop, optimisme en daadkracht uit. Vandaar dat je je kunt afvragen of het in dit geval de juiste locatie was.
Ook hier was het contrast groot, te groot. Op de voorgrond een deemoedige minister, ernstig kijkend in haar babyblauwe pak, dingen zeggend als ‘ronduit pijnlijk’ en ‘daar moeten we echt wat mee’ en ‘we gaan ermee aan de slag’. En dan achter haar die positieve posters met daarop lachende mensen die met hart en ziel in de zorg werken.
Het bleek een overheidscampagne uit 2018, waarvoor destijds bijna 700 ‘zorgambassadeurs’ werden gefotografeerd en geïnterviewd. Echte zorgmedewerkers dus, geen acteurs. Ze werden tegen een gekleurde achtergrond geplaatst met de tekst ‘Ik zorg’ erbij.
Je kunt nog steeds meedoen aan deze campagne, las ik. Dan ga je als zorgmedewerker naar de onlinepostergenerator van de Rijksoverheid, waar je een ‘goede foto’ van jezelf uploadt – niet zomaar een foto, nee: een ‘goede foto’, tegen net zo’n gekleurde achtergrond en met een trotse houding. Daarna produceert de postergenerator zo’n zelfde soort poster.
Het past allemaal mooi bij de hele do-it-yourself-mentaliteit van de overheid en die potsierlijke slagzin van de Belastingdienst. Jullie kunnen het allemaal zelf, mensen! Ouders, kleine zelfstandigen, bejaarden, zieken, studenten, zorgmedewerkers – iedere burger is de baas over de administratie van het persoonlijke leven. Er kan niets fout gaan en gaat er toch iets fout, dan is het je eigen schuld. Want leuk is het misschien niet, maar het is wél heel makkelijk.
Dat zeg ik: het is echt de verkeerde locatie voor de krokodillentranenverklaring van een club die, net zo goed als overbelaste zorgmedewerkers, de taak heeft om voor anderen te zorgen in plaats van hen te vermorzelen.
Aan de andere kant: die mensen zijn blind hè. Misschien hebben ze in de drukte van hun bestaan gewoon niet goed gezien dat dit de beeldvorming niet ten goede zou komen. Kan gebeuren.
Source: Volkskrant