Het moment dat de Iraakse journalist Muntazer al-Zaidi tijdens een persconferentie een schoen gooide naar George Bush staat op mijn netvlies gegrift. Ik zie nog voor me hoe er van meerdere kanten agenten op de man doken en ik misselijk werd bij de gedachte dat hij gemarteld zou worden.
In die tijd dacht ik nog dat regeringen hier in het Westen onze lichamelijke integriteit respecteerden en ons, burgers, niet zomaar zouden mishandelen. Hopeloos naïef. Twee jaar later, in 2010, publiceerde Wikileaks, onder leiding van de Australische journalist Julian Assange, en in samenwerking met grote media als The Guardian (en ook NRC Handelsblad), tienduizenden geheime documenten waaruit duidelijk werd hoe Amerika en haar bondgenoten huis hadden gehouden in de tweede Irakoorlog.
Gevangenen werden vernederd en gemarteld, onschuldige burgers en journalisten op klaarlichte dag zonder enige aanleiding vermoord. Een oorlog die op illegale gronden was gestart, met leugens over massavernietigingswapens die er niet waren en, vanzelfsprekend, deelname van Nederland.
Als er ergens in verre landen onschuldige levens verwoest worden door Amerika, bewijzen Nederlandse regeringen graag hun loyaliteit; de Vietnamoorlog, de eerste en tweede Irakoorlog, Afghanistan. Het levert zo af en toe het secretaris-generaalschap van de NAVO op.
Wikileaks liet ongecensureerd zien hoe overheden wetten, verdragen en mensenrechten schenden en hoe onwelriekend en betekenisloos hun praatjes over democratie en vrijheid in werkelijkheid zijn. Als journalistiek de waakhond van de politiek is, dan was Wikileaks een onvervaarde pitbull die de bully zonder pardon in zijn pokdalige blote kont zette.
Dát is journalistiek. De macht bevragen, misstanden blootleggen en overheden verantwoordelijk houden voor hun daden. Vooral die overheden die zich graag verschuilen achter zogenaamde staatsveiligheid. Een toverwoord om de eigen misdaden te bedekken.
Voor die openbaringen heeft Julian Assange inmiddels twaalf jaar van zijn leven betaald. Zeven jaar in ballingschap op de Ecuadoriaanse ambassade in Londen en bijna vijf jaar in de beruchte Belmarsh gevangenis waar hij tussen de zware criminelen vastzit.
Op dit moment buigen Britse rechters zich over zijn laatste verzoek om uitlevering naar Amerika aan te kunnen vechten. Ik vraag me af wat er nog uit te leveren valt na twaalf jaar de facto gevangenschap waarvan een deel in de isoleercel. Afgezonderd van de wereld heeft hij desondanks twee kinderen gekregen met zijn vrouw. Mannen, zelfs wanneer alles stilstaat, werkt hun piemel nog onverstoorbaar door. Gelukkig maar, want er is na al die jaren weinig over van de charismatische man die Assange eens was; hij ziet er verward en kwetsbaar uit en worstelt met zijn gezondheid. Dat hij de kracht blijft opbrengen om door te vechten, is bewonderenswaardig.
Volgens de Amerikaanse regering bracht hij soldaten in gevaar door de documenten ongelakt te publiceren. Dat is toch wel ironisch van een overheid en een leger die nul achting hadden voor de veiligheid van onschuldige burgers en hen onderwierpen aan sadistische martelpraktijken en willekeurige bombardementen. Een regering die een land en regio dermate ontwrichtte dat de gevolgen twintig jaar later nog voelbaar zijn.
Politici en regeringsleiders worden veel te weinig aansprakelijk gehouden voor hun leugens en de ellende die ze veroorzaken. Dat de man die deze grote schande openbaar maakte voor zijn vrijheid moet vechten, terwijl de echte criminelen, die het akkoord gaven voor de illegale oorlog en de martelingen toestonden, vrij rondlopen, is onverteerbaar.
Bush en Blair horen voor het gerecht. Assange verdient vrijheid en rehabilitatie.
Hassnae Bouazza is schrijver, journalist, columnist en programmamaker.
Source: NRC