Bij het schrijven gaat het zo: je bedenkt eerst wat je wil vertellen en daarna zoek je er een vorm bij. Net als bij de meeste handelingen, zoals timmeren of autorijden, gaat de inhoud aan de vorm vooraf, het ‘wat’ aan het ‘hoe’. Anders kom je aan het einde van de dag met een stoel in Hellevoetsluis terecht als ze in Sittard een tafel hebben besteld.
Ik dacht dat formeren logisch zou verlopen. Je hebt een stuk of wat onderwerpen en plannen die belangrijk voor je zijn, kijkt welke partijen die dingen ook belangrijk vinden, belangrijk genoeg tenminste om ze een beetje verstandig mee te kunnen uitvoeren. Daarna pas ga je je bekommeren over de vorm, een kabinet.
Over de auteur
Peter Middendorp is schrijver en columnist van de Volkskrant. Van zijn hand verschenen onder meer de romans Vertrouwd voordelig en Jij bent van mij. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De eerste formatiepoging was geen succes. De één wil de hand aan de knip, de ander onbetaalbare uitgaven doen, de een wil de rechtsstaat versterken, waar de ander die juist naar zijn hand wil zetten, de een wil iets ondernemen tegen klimaatproblemen die voor de ander niet bestaan. Het enige wat de partijen bindt, is sentiment: een milde tot sterke vreemdelingenhaat en de illusie dat ze gevieren de levende uitdrukking van de volkswil zijn.
Yesilgöz liet met haar VVD het vorige kabinet vallen met leugens over na-reizigers. Daarna heeft ze de verkiezingen verpest door de PVV te helpen de grootste te worden. Je kunt je een nieuwe bestuurscultuur voorstellen waarin je hierna niet meer mee mag doen, maar de Tweede Kamer stemde niet eens voor het voorstel om haar een beetje verantwoording te laten afleggen.
Na een eerste mislukking verwacht je een nieuwe poging, een fris begin, vanaf start. Maar dat kan niet, want behalve het vorige kabinet, de verkiezingen en de eerste formatiepoging, heeft Yesilgöz ook alvast alle volgende formatiepogingen onmogelijk gemaakt door regeren met GroenLinks-PvdA uit te sluiten. De volkswil heeft aan zichzelf genoeg, daar kunnen geen buitenstaanders bij.
Omdat er inhoudelijk nauwelijks overeenstemming kan worden gevonden, gaat de tweede formatiepoging over de vorm. Terwijl het nog maar één keer op de normale manier is geprobeerd, en niet eens serieus, worden al rare noodgreepvormen voorgesteld als normaal, zoals een extraparlementair minderheidskabinet met gedoogsteun in de Kamer. Alsof je geen vrouw kunt vinden en denkt: als ik alvast wat oogschaduw koop, is de kop er tenminste af.
Mooie oogschaduw is het ook al niet, eerder een beetje een laffe vorm, waarbij de politieke leiders in de Kamer zitten toe te kijken wat de extraparlementaire kabinetsploeg van burgemeesters in oorlogstijd ervan bakt. In Zweden hebben ze zulke goede ervaringen met deze vorm, zeggen ze dan, maar daar gedoogt extreem-rechts een rechts kabinet, en niet andersom, zoals bij ons.
Intussen heeft Wilders zijn hele programma al ingeleverd, alles wat-ie had en alles wat de afgelopen twintig jaar zo belangrijk voor hem was dat er normen en wetten voor moesten wijken. Alles is weg, ingetrokken, opgeborgen, in de ijskast gezet of beloofd te zullen laten. Na decennia van overtuigde Ruslandliefde is hij ook ineens voor steun aan Oekraïne, want als je er jezelf mee kunt redden, mag je je geloof soms best even verloochenen.
Voor de vorm heeft Wilders er in elk geval alles voor over om minister-president te kunnen worden.
Source: Volkskrant