‘Ik zou een obductie uitvoeren. Voordat ik begin, maak ik een CT-scan van het hele lichaam om te zien of er botbreuken zijn. En of, en zo ja hoe, er inwendig is gesneden. Ik zou weefselmonsters nemen voor microscopisch en toxicologisch onderzoek. En ik zou zorgen voor fotografische documentatie, om vast te leggen wat ik zie.’
‘Dat hangt er vooral van af hoe het lichaam bewaard is. Het is daar koud, dus het is best denkbaar dat de postmortale veranderingen meevallen en dat je bijvoorbeeld eventuele blauwe plekken nog kunt herkennen. In het Verenigd Koninkrijk is het gebruikelijk om bij forensische zaken stoffelijke resten bij 4 graden te bewaren, voor eventuele herbeoordeling. Na twee, drie maanden is zo’n lichaam nog heel redelijk goed te beoordelen. Als het lichaam uitwendig al is verkleurd, kun je het inwendig veel langer beoordelen.’
‘Dat hangt ervan af. Veel stoffen kun je nog heel lang terugvinden. Arseen bijvoorbeeld blijft gewoon zitten. Zelfs als de weefsels postmortaal veranderd zijn, kun je het nog aantonen, in spier-, lever- of hersenweefsel.
‘Als iemand acuut is vergiftigd, is dat aan te tonen in het bloed, maar dat is na zo’n tijd niet meer aanwezig. De hoeveelheid toegediende stof kan dan niet meer bepaald worden. Wel de aan- of afwezigheid ervan: dat zal je moeten gaan testen in weefsels.’
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
‘Je hebt stoffen die haast niet zijn aan te tonen. Zoals kalium, dat ingespoten in de bloedbaan hartritmestoornissen kan veroorzaken, of bepaalde medicijnen. Iemand zou dat redelijk onzichtbaar kunnen injecteren onder de tong, of rectaal kunnen toedienen als suspensie. Maar dan nog zal je meestal verdacht letsel kunnen vinden, als de persoon in kwestie zich heeft verzet. Sporen van vastbinden, vasthouden, of het openhouden van iemands mond.
‘Bij een gif dat snel wordt afgebroken, zou je moeten kijken naar afbraakproducten die nog aanwezig zijn. Het is niet gemakkelijk om iemand onaantoonbaar te vergiftigen.’
‘Dat is lastig. Vergiftiging is wel aantoonbaar in haren en nagels, maar alleen als die vergiftiging chronisch heeft plaatsgevonden, over langere tijd. Je zou de haren dan dicht bij de hoofdhuid moeten afknippen. Aangezien haren ongeveer een centimeter per maand groeien, kun je aan de hand van eventuele sporen uitrekenen wanneer en hoe lang iemand is vergiftigd.
‘Maar aan een losse haar heb je niet genoeg. Normaal gesproken gaan we ervan uit dat je een bundel haar nodig hebt, ongeveer zo dik als een potlood. En nagels: wat je kunt krijgen. Bij een obductie knippen we doorgaans alle nagels.’
‘De dag voordat hij overleed was hij nog te zien voor de rechtbank, en zag hij er nog redelijk goed uit. Maar dat hoeft niet alles te zeggen. Het is lastig te bepalen in wat voor toestand hij was. En als je iemand die chronisch ondervoed is bijvoorbeeld een langere afstand laat rennen, kan het ook verkeerd gaan.
‘Hij was eigenlijk nog te jong voor aderverkalking. Grote afwijkingen zou je met een obductie nog wel vinden, maar subtielere natuurlijke doodsoorzaken, dat gaat niet meer lukken.’
‘Dat hangt vooral af van hoe en waar hij wordt begraven. In sommige lijkzakken en in bepaalde grondsoorten kunnen er na lange tijd nog weke delen bewaard blijven. In Limburg zijn er plekken waar, bij ruiming van de begraafplaats, na zo’n vijftien tot twintig jaar, lichamen redelijk goed bewaard zijn gebleven. Botbreuken kun je altijd nog onderzoeken. Maar in algemene zin geldt: hoe langer je wacht, des te minder kans je hebt om nog iets zinnigs te kunnen zeggen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden