Straten en buurten worden opgeschrikt door levensgevaarlijke incidenten bij woningen waarbij explosieven worden ingezet of door een vuurwerk-brandstofcombinatie brand wordt gesticht. Vorig jaar gingen er landelijk 378 explosieven af. Dit soort incidenten is allang niet meer alleen een grootstedelijk verschijnsel. Mijn gemeente Stichtse Vecht, gelegen tussen Amsterdam en Utrecht, telde als middelgrote gemeente met bijna
66 duizend inwoners vier incidenten in de achterliggende vier maanden.
Iedereen snapt dat dit soort incidenten tot heel veel onrust leidt en mensen in gevaar brengt: bewoners van de woning, omwonenden maar ook willekeurige passanten. Het is lastig, zo niet onmogelijk, om incidenten als deze te voorkomen.
Over de auteur
Ap Reinders is burgemeester van de gemeente Stichtse Vecht. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Feit is dat er een criminele generatie is die er klaarblijkelijk niet voor terugdeinst om in woonwijken met explosieven rekeningen te vereffenen. Niet altijd zijn dit soort incidenten overigens gerelateerd aan drugscriminaliteit. Explosieven worden ook gebruikt als chantagemiddel: onschuldigen worden onder dreiging van het plaatsen van een explosief bij een pand onder druk gezet om criminelen geld te betalen. Een verdienmodel dus. En zelfs in de relationele sfeer zien we dat soms een vuurwerkbom wordt gebruikt om een conflict te beslechten.
Politie en Openbaar Ministerie zien hierbij minderjarigen in beeld komen. Voor geld, een duur cadeau of onder groepsdruk zijn sommigen te verleiden tot het begaan van een zwaar misdrijf. Met als dieptepunt twee 11-jarigen die begin februari in Den Haag een vuurwerkbom in een portiek plaatsten. Jongeren zijn voor criminelen aantrekkelijk als relatief goedkope daders. Zij kunnen in het jeugdstrafrecht met een lichtere straf dan een volwassene ‘wegkomen’ en daarna weer snel nieuwe activiteiten verrichten voor een crimineel.
Het aantal jongeren dat voor het eerst een misdrijf pleegt neemt toe, na een aantal jaren te zijn afgenomen. Recent berichtte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat in 2022 ruim 17 duizend jongeren tussen 12 en 18 jaar werden verdacht van een misdrijf; 12 procent meer dan het jaar daarvoor. Ongeveer duizend van de bijna
10 duizend door het Openbaar Ministerie vervolgde strafbare feiten betroffen een minderjarige medepleger of medeplichtige, vaak verdacht van brandstichting of ontploffingen.
Hoewel het hier om een relatief kleine groep minderjarigen gaat, baart deze ontwikkeling mij als burgemeester zorgen. Ik stel mijzelf daarbij de vraag of we als samenleving meer kunnen doen om minderjarigen op het rechte pad te houden. Of we hetgeen we doen béter kunnen doen. Meer dan eens spreek ik ouders die niet weten waar hun minderjarige kinderen ’s avonds zijn of met wie zij omgaan. Sommige ouders groeit een zoon of dochter in de puberleeftijd niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk boven het hoofd, merk ik in mijn gesprekken.
Ik maak mij zorgen juist om díe kinderen die, om uiteenlopende redenen, gevoelig kunnen zijn voor de verleidingen van criminaliteit. Hoe zorgen we er als samenleving voor dat zij deze het hoofd kunnen bieden? Aan de preventiezijde is al veel voor minderjarigen en hun ouders georganiseerd en een netwerk van partijen beschikbaar die hen kan ondersteunen. Maar is deze ondersteuning, veelal op vrijwillige (preventieve) basis, voldoende? Is het tijd voor dwingender maatregelen?
Als burgemeesters zouden we mogelijk het bestaande bestuurlijke instrumentarium sneller en creatiever kunnen inzetten. Dat begint misschien al bij een ‘last onder dwangsom’ (een boete die ingaat als de ouders niets aan de situatie doen, red.) voor ouders als hun minderjarige kind herhaaldelijk overlast veroorzaakt. Maar naar analogie van de Engelse ‘parenting order’ zouden ouders ook door de rechter misschien verplicht moeten kunnen worden om zich aan bepaalde voorwaarden te houden.
Zoals het volgen van een cursus opvoedingsondersteuning of het ’s avonds thuishouden van hun kind. Of de plicht met regelmaat in gesprek te gaan met de school van hun kind. Onderwijs neemt immers een belangrijke plaats in als het gaat om de ontwikkeling en vorming van kinderen; leerkrachten zien en horen veel.
Het niet voldoen aan dergelijke voorwaarden zou logischerwijs strafbaar moeten zijn. Naar Engels voorbeeld kan worden gedacht aan een fikse boete of taakstraf. Kortom, een juridisch instrumentarium om als Nederlandse samenleving een norm te stellen. Het signaal dat ouderschap niet alleen gaat om het bieden van liefde en ondersteuning, maar ook om betrokkenheid en verantwoordelijkheid van ouders voor de opvoeding van hun kind.
Ik ben geen voorstander van betutteling en een overheid die onnodig achter de voordeur komt. Maar naast het belang van het kind wegen zowel de maatschappelijke impact als de maatschappelijke kosten van explosieven in woonwijken zwaar. Het gaat dan onder meer om maatschappelijke kosten zoals alternatieve huisvesting, cameratoezicht of een beroep op het stelsel bewaken en beveiligen.
Laten we ouders in dit licht vanuit een breed juridisch kader dwingender aanspreken op hún verantwoordelijkheid. Als stok achter de deur. Om alles te doen, niet alleen preventief, om de aanwas van kinderen en jongeren in de criminaliteit een halt toe te roepen. Dat zijn we verplicht aan onze kinderen en de samenleving als geheel.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden