De zaak kwam aan het rollen toen staatskrant China Business Journal zondag een artikel publiceerde over Ma Yijiayi, de directeur van een bouwbedrijf in de provincie Guizhou. Zij werkte in 2016 mee aan een groot overheidsproject, maar bleef achter met miljoenen aan onbetaalde rekeningen toen het project werd stopgezet. Na jaren van procederen tegen de lokale overheid werden zij en haar advocaten zelf opgepakt. Ze zouden met hun zaak de publieke orde hebben verstoord.
Over de auteur
Leen Vervaeke is correspondent China voor de Volkskrant. Zij woont in Beijing. Eerder was ze correspondent België.
Het artikel, dat na korte tijd werd gecensureerd, veroorzaakte een storm van verontwaardiging op Chinese sociale media. ‘Ze (de autoriteiten, red.) doen niet eens meer alsof, ze beroven je gewoon openlijk’, aldus een essay op WeChat dat meer dan 100 duizend keer werd gedeeld. Op de Twitter-achtige app Weibo klonk vooral veel indirecte kritiek, om de censuur te omzeilen. Zo circuleerde een filmquote, verwijzend naar de overheid: ‘Jij, mijn vriend, bent de echte onderwereld.’
Veel lokale overheden in China kampen met torenhoge schulden en acute betalingsproblemen. Zij zijn voor hun inkomsten afhankelijk van de verkoop van bouwgrond, die door de aanhoudende vastgoedcrisis is ingestort. Om het hoofd boven water te houden, zetten de overheden vaker de wet naar hun hand. Zo bleek uit een onderzoek van de Singaporese nieuwssite Initium dat lokale overheden steeds meer boetes uitschrijven, om zo hun inkomsten aan te vullen.
De zaak van Ma Yijiayi gaat nog verder. Haar bedrijf werkte in 2016 mee aan een project in de stad Liupanshui, met woningen voor bewoners die uit de armoede zouden worden getild. In 2018 werd het project door geldproblemen stopgezet en zo een van de vele onafgewerkte werven in China – en een bron van financiële conflicten. Volgens Ma en haar advocaten was de overheid van Liupanshui haar nog 220 miljoen renminbi (28,6 miljoen euro) schuldig.
Die overheid bood Ma – wier bedrijf ondertussen bankroet is – eind vorig jaar een schikking van 12 miljoen renminbi (1,56 miljoen euro) aan. Toen Ma die schikking weigerde, werden zij en haar advocaten opgepakt voor ‘ruzie zoeken en problemen uitlokken’. Dat is een vage aanklacht, die vaak gebruikt wordt om tegenstanders van de overheid de mond te snoeren. In China is de rechtspraak niet onafhankelijk, maar onderhevig aan politieke inmenging.
De opschudding rond Ma’s zaak komt op een moment dat veel ondernemers al weinig vertrouwen hebben in het Chinese investeringsklimaat. Door het zerocovidbeleid en de toenemende overheidsinmenging in de economie – met harde ingrepen in de vastgoed-, internet- en financiële sector – is China steeds minder voorspelbaar voor ondernemers. De zaak-Ma brengt dat vertrouwen opnieuw een knauw toe.
‘Als de overheid schulden heeft, moet ze deze terugbetalen’, schrijft advocaat Wang Haochen, op een juridisch blog. ‘Ik wil alleen maar vragen aan de leiders die hebben besloten om mensen te arresteren: wie zal in de toekomst nog durven helpen met overheidsprojecten? Wie zal nog geld durven uitlenen aan de overheid? Heeft u overwogen hoeveel schade dit zal toebrengen aan de geloofwaardigheid van de overheid?’
De lokale overheid in Liupanshui ontkent alle aantijgingen, en zegt dat Ma en haar advocaten opgepakt werden omdat ze valse berichten verspreidden en GPS-trackers gebruikten om mensen te volgen en hun persoonlijke data te bemachtigen. Maar na alle ophef kondigde de provincie Guizhou een apart onderzoek aan, en verklaarde het ‘de legitieme rechten en belangen van bedrijven te zullen beschermen’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden