‘Welkom in de hel’, staat op de muur van een vervallen huis, ergens in het noordoosten van Oekraïne. Een normaal mens zou er wegblijven, maar dit is het werkgebied van Eddy van Wessel. Het huis ligt in het frontgebied van de oorlog. Raketaanvallen hebben de omgeving onbewoonbaar gemaakt en nog steeds dreigt continu gevaar.
Oorlogsfotograaf Eddy van Wessel (58) won vier keer de Zilveren Camera, de belangrijkste Nederlandse prijs voor fotojournalistiek. Daarnaast won hij met zijn werk verschillende internationale prijzen. In de documentaire Eddy’s oorlog volgt regisseur Joost van der Valk de fotograaf tijdens zijn bezoeken aan Oekraïne, waar hij steeds weer terugkeert naar het front.
Over de auteur
Pauline Kleijer schrijft voor de Volkskrant over film.
Tussen gebombardeerde flats zoekt de fotograaf naar bewoners die niet zijn gevlucht of geëvacueerd. Vaak kunnen ze geen kant op, soms willen ze simpelweg niet vertrekken. Een oudere man vertelt hoe hij zijn huis niet kan verlaten omdat zijn vrouw er gestorven is. Ook treft Van Wessel, tot zijn eigen ontzetting, vlak bij het front een gezin met jonge kinderen aan, door de modder fietsend alsof er niets aan de hand is. De vader weigert weg te gaan.
Van Wessel trekt op met Oekraïense soldaten die handgranaten aan drones binden, op zoek naar een Russisch doelwit. Ook gaat hij de omsingelde stad Bachmoet binnen, klauterend over een kapotte brug die meestal onder Russisch vuur ligt. Weer later legt hij vast hoe bewoners van Kramatorsk na een raketaanval naar overlevenden zoeken.
Hoe gruwelijk de situaties ook zijn, Van Wessel blijft uiterlijk onbewogen. De ervaren oorlogsfotograaf is de kalmte zelve – op één uitbarsting van frustratie na, wanneer een medische legereenheid hem niet laat meegaan op een missie. De foto die Van Wessel al in zijn hoofd had, kan hij op zijn buik schrijven.
Van der Valk, behalve regisseur ook cameraman en scenarist, blijft geruisloos in zijn kielzog. Alleen wanneer de camera heen en weer schudt vanwege rondvliegende granaten, besef je dat de filmmaker aanwezig is en welk gevaar hij eigenlijk loopt. Spanning is voor Van der Valk niets nieuws: hij verbleef voor zijn veelbekroonde werk regelmatig in conflictgebieden en maakte films over omstreden gangs als Crips: Strapped ’n strong en Satudarah – One Blood.
Waarom Van Wessel telkens opnieuw naar oorlogsgebied trekt, lijkt voor de filmmaker geen vraag. Documentaires over oorlogsjournalisten gaan vaak over een hunkering naar adrenaline, of de persoonlijke tol van het vak. Eddy’s oorlog legt de nadruk op het werk zelf. Dat past bij Van Wessel, die geen thrillseeker lijkt, maar eerder een verslaggever pur sang. Hij wil simpelweg laten zien wat er gebeurt. ‘De geschiedenis zo neutraal mogelijk optekenen’, noemt Van Wessel dat. ‘Ik ben niet voor of tegen een bepaalde partij. Ik ben tegen oorlog.’
De knap gemaakte documentaire heeft dezelfde inslag. Hoe bloedspannend en schokkend de film soms ook is, van effectbejag is nooit sprake. Eddy’s oorlog toont de schrijnende, ellendige verhalen achter de foto’s – omdat ze zichtbaar moeten worden.
Documentaire
★★★★☆
Regie Joost van der Valk.
101 min., in 9 zalen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden